VOV4.Sêdang -  Khế 10 khế nah, luh đoân pha\o [inh 40 - ối tung {inh đoân Tây Nguyên sôk ro cho 1 tung 23 khu pú hên ki má môi châ Khu xiâm pơkuâ lêng diâp [âng kheăn kơdeăn ‘’Rơkê tung tơdroăng pơtâng mơhnhôk kuăn pơlê’’ [a\ mơjiâng ‘’Kơ koan pơtâng mơhnhôk tơtro’’ lâp khu lêng hneăng hơnăm 2011 – 2015. Vâ châ tơ-[rê môi tiah kố, mâu hơnăm hiăng hluâ, mâu kăn [o#, lêng Luh đoân 40 hiăng hbrâ pêi xêh, rơkê tung tơdroăng to\ng kum, to\ng kum kuăn pơlê tơniăn tơdroăng rêh ối, mơnhông mơdêk cheăng kâ tu\m túa; thăm mơhno um méa le\m tro dêi ngoh mô đo#i Pôa Hồ tung hiêm mơno kuăn pơlê. {ai chêh dêi Nguyễn Thảo, ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jíu Việt Nam kơpong Tây Nguyên ai chêh tối ‘na tơdroăng mê dêi luh đoân 40 tung tơring ‘Mang Yang, kong pơlê Gia Lai.

Tung mâu hâi lơ 27 khế 7 rêm hơnăm, mâu vâi krâ [ă vâi hdrêng dêi pơlê Đak Trôk [ă Đak Jă, cheăm Đak Jă, tơring ‘Mang Yang, kong pơlê Gia Lai sôk ro tơku\m troh a kuât dêi pơlê vâ châ mâu mố đo#i Lưh đoân kơno\ng 40 rak ngăn ivá châ chăn. Mâu ngế ki krâ châ khăm pơlât, hbru pơkeăng tê kơtê, vâi hdrêng châ mâu mố đo#i hbru ăm kơ-[o\ng [ă hnê jíô  ko\ng hdrối vâ kâ hmê. {ă kơbố, mố đo# Lưh đoân kơno\ng 40 xuân rak ngăn kơhnâ khât, jâ Braih, 70 hơnăm, hdroâng kuăn ngo Bơhnéa ối a pơlê Đak Trôk, cheăm Đak Jă tối: Á châi kơkốu, xua hdrối nah tro rong, mê nếo hnối châi pơtok nong, châ chăn ôh tá mo dâi, châ khăm pơlât, hbru ăm pơkeăng tê kơtêm nôkố hlo hiăng chía iâ. Mố đo#i ối kum ăm á báu, phái. Rơpo\ng á tơpá, mê đi đo châ to\ng kum tơmâng ngăn, á ro khât.

            Rêm hơnăm 2 hdrôh, tung pơla báu tá hâi teăm tum, mố đo#i Lưh đoân kơno\ng 40 djâ tơvế phái [ă mâu hnâ ếo mot tung pơlê, hbru ăm mâu rơpo\ng hngêi ki ai tơdroăng rêh ối xahpá. Mơhé rêm rơpo\ng kơtiê bu châ xo 10 kg phái [ă pái plâ hmân ếo ăm mâu ngế ki krâ [ă mâu vâi hdrêng, la ‘’môi iâ drêng kơklêa tơ’mô [ă môi kơxuô drêng phâi’’, mâu phái, mâu hmân ếo kum ăm tơdroăng ki kơklêa, kum tung pơla kong hngiú mê pro ăm vâi krâ nho\ng o tung pơlê ai tơ’nôm tơdroăng ki pâ nhoa#m dêi pó. Ôh ti xê to tiah mê, troh pơla khu lêng lăm troh cheăng, mố đo#i Lưh đoân kơno\ng 40 ối kum kuăn pơlê trâ văng troăng prôk, poê xâk ăm vâi hdrêng, tơku\m po xah hêi trung thu ăm vâi o, ‘mâi rơnêu hngêi hôp tơdjuôm, po rôh hdruê xuâng, tơ’noăng ivá [ă mâu pho#m vâ xông kân tung pơlê. Ngoh Hying, kăn pơkuâ thôn Đak Trôk tối: Lưh đoân kơno\ng 40 to\ng kum phái, hmân ếo, khăm pơlât ăm mâu vâi jâ, pôa krâ, trâ văng, mơgrúa le#m mâu troăng prôk. ’Lưh đoân kơno\ng 40 [ă kuăn pơlê pơlê Đak Trôk tơru\m [ă dêi rơpó hiăng hên hơnăm. Mố đo#i gá le#m khât, tơmâng to\ng kum kuăn pơlê. Pơlê Đak Trôk xuân môi tiah Đak Jă.

            Hmâ tơku\m po mâu tơdroăng to\ng kum kuăn pơlê tơniăn tung rêh ối, mơnhông mơdêk cheăng kâ, kăn [o#, lêng Lưh đoân kơno\ng 40 nôkố hiăng tơru\m achê [ă kuăn pơlê môi tiah kuăn muăn tung rơpo\ng hngêi. Mê [ă khu pơkuâ ngăn tơring, cheăm, Lưh đoân kơno\ng 40 môi tiah mâu ngế ki kum cheăng, rơtế tơdjuôm môi hnoăng cheăng cho rak tơniăn tung pơlê pơla tung tâi tâng pơlê pơla tung tơring, cheăm. Pôa Hlây, kăn pho\ hnê ngăn Vi[an cheăm Đak Jă, tơring ‘Mang Yang tối: Lưh đoân 40 hiăng kum ăm Vi[an hnê ngăn cheăm Đak Jă hên khât. Tung plâ ton khế hơnăm, Lưh đoàn đi đo tơmâng ngăn, to\ng kum kuăn pơlê. Lưh đoân hiăng tơru\m pro nho\ng o [ă rêm thôn 1, tung mâu tơdroăng tơ’noăng, tung mâu hâi hâi mơd^ng, Lữ đoàn hiăng to\ng kum, sôk ro vâ hnoăng cheăng tối tơbleăng ‘na luât châ tơ-[rê tâ.  Ing tơdroăng ki ai khât kố dêi mâu kăn [o#, tơdjâk troh tuăn hiâm tơmiât, tơdroăng ki rơkê ple\ng dêi kuăn pơlê. Kuăn pơlê hlo pâ [ă achê tâ tuăn hiâm dêi khu lêng [ă kuăn pơlê.

            Tơdroăng ‘’Kơlu phái to\ng kum mâu ngế kơtiê’’ [ă ‘’Ếo tuăn pâ’’ châ Lưh đoân 40 tối tơbleăng sap ing hơnăm 2010 nah. Troh nôkố, kuăn pơlê 4 to cheăm Đak Jă, Đak Jơ Ta, Ayun [ă Đak Ta Ley dêi tơring ‘Mang Yang hiăng châ to\ng kum vâ chê 4 tăn phái, rơtế [ă lối rơpâu plâ hmân nếo. Vâ ai mâu tơdroăng kố, hriâm tâp [ă pêi pro tiô troăng tơdjâ hiâm mơno Pôa Hồ, rêm hâi, mâu kăn [o#, lêng tung Lưh đoân kơdroh iâ dêi hnoăng kâ, kô troh rơnó báu hiăng vâ chê tum djâ ke#n pơlê pro tơmeăm ăm vâi krâ nho\ng o. Hmân ếo, Khu pơkuâ ngăn Lữ đoàn krếo thế kăn [o#, lêng mơhnhôk kuăn pơlê veăng tơlo hmân ếo ki ối le#m, vâ rah, roh, chôu ‘măn le#m mê nếo hbru ăm kuăn pơlê. Mâu tơdroăng pêi pro ai pơxúa mê châ kăn [o#, lêng pêi pro kơhnâ khât tung hên hơnăm, la iâ kơbố ‘nâi tiah kố, gá ai ing môi tơdroăng ki phoih tung hiâm mơno dêi tíu cheăng Lưh đoân kăn pơkuâ Đăi tă Nguyễn Văn Thủy tung môi roh hriâm tâp: Kơ-êng môi ngế ó ku\n, bu dâng 15, lơ 16 hơnăm: ‘’Muăn hôm hiăng kâ hmê? Tá hâi kâ. Tiah lâi tá hâi teăm kâ? Tơkôm hmê mố đo#i ăm’’. Ngin tâng tiah mê, têa mâ lo, xua tung pơla hriâm tâp, hmê, kơchâi, kế kâ ki rơkâ, ngin tơku\m tâi tâng tung mâu kơ’lo, ăm kuăn pơlê vâ ăm chu kâ. La lăm troh, hlo mâu vâi muăn tối tiah kố, ‘’Kôm hmê mố đo#i ăm’’, á hlo hơ-ui khât. Bu mố đo#i tê ‘nâi ai tuăn hiâm kuăn pơlê tơpá tiah lâi, bu ai mố đo#i tê ‘nâi kuăn pơlê kơtiê tiah lâi.

Tung pơla pêi dêi hnoăng cheăng a cheăm Đak Jă, kăn [o# lêng Lưh  40 hiăng tơru\m pro nho\ng o [ă 7 thôn pơlê [ă 4 hngêi trung hriâm akố. Ing mê, tíu cheăng hiăng veăng kum vâ chê 2 rơpâu hâi pêi cheăng kum kuăn pơlê a mâu thôn, pơlê mơjiâng thôn pơlê nếo, khăm pơlât ăm lối rơpâu hdroh ngế, tơku\m po rôh trâm mâ hbru hla mơéa ăm hok tro tung pơla Trung thu, hơnăm hriâm nếo.

Tiô hâi khế, mâu tơdroăng cheăng pêi ki mê rế hía rế hía rế châ tơru\m pơla khu lêng [ă kuăn pơlê, pro chiâng tơdroăng ki le#m dêi Ngoh mố đo#i Pôa Hồ tung tuăn hiâm mâu kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo. Đăi tă Nguyễn Văn Thủy, kăn pơkuâ Lưh đoân Kơno\ng 40, Kuân Đoân 3 tối: Pêi [ă kuăn pơlê cho [ă tuăn hiâm, [ă tơdroăng ki nhoa#m pâ xua um méa mố đo#i Pôa Hồ tung hiam mơno kuăn pơlê. Ngin mơjiâng tung kuăn pơlê cho, drêng lâi vêh kuăn pơlê tối kuăn pơlê krếo meh ơi, mố đo#i dêi 40 mê, vâi sôk ro, vâi kum, mê pin châ tơ-[rê.

  {ă mâu tơdroăng pêi pro dêi tơná, mâu hơnăm hiăng hluâ, Lưh đoân kơno\ng 40 hiăng châ tơdah xo hên hla cơ tơ’noăng, [âng khe#n kơdeăn dêi Chin phuh, Khu xiâm pơkuâ ngăn lêng [ă khu kăn pơkuâ rêm râ tung kong pơlê. Laga, me dái ki kân má môi [ă mâu kăn [o#, lêng Lữ đoàn xuân cho tơdroăng ki loi tơngah, pâ nhoa#m ki kuăn pơlê ăm vâi.

Katarina Nga tơplôu [a\ tơbleăng