VOV4.Sêdang - Cheăm tíu tơkăng kong Ia Rvê, tơring Ea Sup, kong pơlê Daklak cho kơpong tơnêi ôh tá hơpok le\m, kong prâi ôh tá tơniăn, tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê ối trâm hên pá puât. Khu kăn pơkuâ cheăm [a\ khu lêng a kố ru\m tơniăn [a\ kuăn pơlê, kum vâi krâ nho\ng o mơnhông mơdêk cheăng kâ, tơniăn tơdroăng rêh ối, gâk kring tơniăn kơpong tíu tơkăng kong dêi tơnêi têa. {ai chêh dêi ngế chêh hlá tơbeăng tung Rơ’jíu Việt Nam a kơpong Tây Nguyên ai chêh nhên ‘na tơdroăng kố.

          Djâ ngin lăm pôu ngăn tung kơdrum ai 2 hectar dế pơxiâm pêi a kơpong tơnêi ôh tá hơpok le\m tíu tơkăng kong. Pôa Huỳnh Minh Cang, ối a thôn 4, cheăm Ia Rvê, tơring Ea Sup, kong pơlê Dak Lak tối ăm ‘nâi, mê cho tơdroăng ki châ tơ-[rê dêi lối 10 hơnăm rơpo\ng mơ-eăm pêi chiâk a tơnêi kố. Hơnăm 2004, on veăng pôa rơtế [ă vâi krâ nho\ng o Bến Tre lăm mơjiâng kơpong cheăng kâ nếo a Ea Sup, bu péa kơpeăng ko\ng ôh tá ai ki klâi: hngêi ối xua tơnêi mơjiâng pro ăm, tơnêi ôh tá hơpok le\m. Rơtế [a\ tơdroăng veăng to\ng kum dêi tơnêi têa, kuăn pơlê [a\ mô đo#i kum dêi pó, choâ ‘lâng tơkâ hluâ pá puât. Troh nôkố rơpo\ng pôa hiăng ai vâ chê 6 hectar pêt loăng plâi hôt, pêt pôm loăng, păn ro lối chât to. Pôa Huỳnh Minh Cang, tối: Drêng nếo troh ối a kố, mê vâi krâ nho\ng o, ki má môi tá hâi hmâ [a\ kong prâi, kong tô tâ tâng pơchông [a\ kơpong ki ai têa kroăng, má péa nếo têa ôu hum roh cho pá puât. Ing mê troh nôkố vâi krâ nho\ng o kơhnâ mơ-eăm tơkâ hluâ pá puât, choâ ‘lâng tơdroăng rêh ối tơniăn. {a\ rơpo\ng á, vâ mâu nho\ng o rơtế sôk ro dế hbrâ tơnáu pêi pro dêi kơdroăng ro tâ, klêi mê pong têa klôh, chiâ klôh ká, pêt plâi kâ, păn mơnăn mơnoâ, vâ ai hên ro, chu, í, peâp.

            Mơhé tiah mê, kơxo# rơpo\ng pêi cheăng kâ ki rơkê, kro mơdro\ng môi tiah rơpo\ng pôa Cang a tơnêi tíu tơkăng kong Ia Rvê u ối iâ. Tơnêi ôh tá hơpok le\m, kong tô têi, tơdroăng rêh ối dêi hên vâi krâ nho\ng o tung kơpong ối trâm pá. Cheăm Ia Rvê nôkố ai troh 74% kơxo# rơpo\ng cho rơpo\ng kơtiê. Kong tô khăng khoăng pơtối tung 2 plâ hơnăm kố nah hiăng pro hên rơpo\ng trâm hên pá puât. Mâu khu râ kăn pơkuâ rơtế [ă khu mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong, mâu khu ki hơ-ui kum thế đi đo to\ng kum phái [a\ kế tơmeăm khoăng ki xúa rêm hâi, [a\ túa pêi cheăng, ôh tá ăm rơpo\ng ki lâi kơklêa drêng tá hâi troh rơnó pôe xo báu. Tơdrêng amê, cheăm xuân dế pêi pro mâu túa ki xiâm tâ, mơ’no liăn mơjiâng pro rơchoâ, hơ’lêh hdrê pêt kum vâi krâ nho\ng o tơniăn tung pêi chiâk deăng, hmiân tuăn hnối tơru\m [a\ kơpong tíu tơkăng kong. Pôa Cao Minh Lư, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Ia Rvê tối ăm ‘nâi: Rơnó kố nah xua kong tô khăng khoăng, má péa xua yă kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ôh tá tơniăn, tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê trâm hên pá puât. Xua tung tơdroăng to\ng kum tơchuâm, mê la ngiâ ngin hơ’lêh hdrê pêt ăm i tơtro. ‘Na tơdroăng tơru\m pơla ko\ng an, khu lêng [a\ khu lêng gak kring tíu tơkăng kong, xuân môi tiah khu gak ngăn kong, mê ngin hiăng ai pơkâ [a\ tơdroăng pêi cheăng đi đo tung cheăm, ‘nâi nhên tu\m tơdroăng, tơpui tơno tơdroăng, [a\ ai mâu túa pêi ki pơxúa, mơdât mơngế tơkâ hluâ tíu tơkăng kong ôh tá tro luât. Tơdroăng gak kring a thôn pơlê tung cheăm rêm hâi môi tiah lâi, mê mâu khu cheăng xuân đi đo tơpui tơno [a\ tơbleăng ăm khu râ kăn pơkuâ cheăng Đảng, khu kăn pơkuâ cheăm [a\ đông lêng gak kring tíu tơkăng kong teăm tơdrêng mâu túa rak vế tơniăn tíu tơkăng kong, xuân môi tiah tơniăn pơlê pơla tung cheăm.

            Tơniăn tơdroăng rêh ối ăm kuăn pơlê cho kơjo má môi, rơtế [a\ hnoăng cheăng gak kring tơdroăng kal kí, rak vế tơniăn pơlê pơla tíu tơkăng kong Ia Rvê. Đăi u\y Lê Anh Tuấn, kăn pho\ pơkuâ đông lêng tíu tơkăng kong Ia Rvê tối ăm ‘nâi, mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong mơ-eăm tơkâ hluâ pá puât, ‘nâi [a\ tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê, vâ ai mâu túa ki tơtro; choâ ‘lâng tung pơtâng tối, hnê mơhno vâi krâ nho\ng o pêi pro tro tiô pơkâ tíu tơkăng kong; mơdât mơngế mot tung tơnêi têa pin ôh tá tro luât, lơ pro mâu tơdroăng ki ‘mêi: Tơdroăng tơru\m pơla mâu kơ koan, kơvâ cheăng, khu kăn pơkuâ cheăng [a\ mâu tôh pêi cheăng tung cheăm, pơtâng tối mơhnhôk kuăn pơlê ôh tá pro xôi ‘na tíu tơkăng kong, [a\ pêi pro tơtro tơdroăng pơkâ 34 dêi Chin phuh. Mê ngin xuân hiăng ai mâu roh lăm chu a hngêi kuăn pơlê vâ pơtâng tối, [a\ pơtâng tung loa ing Rơ’jíu dêi cheăm, cheăm mơ’no rơ’jíu rêm hâi. Mê kuăn pơlê tung pơlê hlê ple\ng tâi tâng mâu tơdroăng ‘na hnoăng pơkuâ gak kring tíu tơkăng kong, mâu ngế ki pro xôi pơkâ tíu tơkăng kong, ki hên cho kuăn pơlê mot a kơpong tíu tơkăng kong ko kơlo, phêa, pơ-óu vâ tê, lơ lăm lúa kuăn kiâ kong ôh tá tro luât; mê kuăn pơlê bu pro xôi môi xôh tê, drêng châ hnê tối, vâi krâ nho\ng o hiăng hlê ple\ng tơdroăng vâ gak kring tíu tơkăng kong tơniăn le\m.

A Sa Ly tơplôu [ă tơbleăng