Tung hlá mơ-éa chêh tối mơjiâng Khu lêng Việt Nam hnê tối pro tơleăng le\m, cho khu ki xiâm dêi lêng Việt Nam, mê pôa Hồ Chí Minh, Kăn xiâm hnê ngăn hneăng hdrối hiăng hnê djâ [ă pơtroh ăm chiâng ai hiâm tuăn le\m tro, túa cheăng ‘’ki kal luâ tâ hnoăng cheăng lêng’’, ‘’hnê mơhno cheăng kal luâ tâ tơplâ’’; ‘’Cheăng lêng tâng ôh tá ai cheăng kal kí môi tiah loăng ôh tá ai xiâm’’. Pôa Nguyễn Bá Dương, Pho\ Yăo sư, Tie#n sih, ngế cheăng tung Ho#i đong tơpui leăng dêi Đảng tơnêi têa, xuân cho Ngế xiâm ngăn Vie#n khoa hok pơlê pơla cheăng ki tơtro dêi khu lêng tối ăm ‘nâi, [ă hnoăng cheăng ki kal, tơdroăng cheăng kal kí hiăng châ to\ng kum, ngăn khât ing mâu hâi ki apoăng mơjiâng nah. Klêi kơ’nâi mơjiâng, khu Việt Nam ki hnê tối tơdroăng pro tơleăng le\m dêi khu lêng hiăng mơjiâng chiâng hlá tơbeăng ‘’Idrâp pháu chuât’’:

‘’Tung ‘’Idrâp pháu chuât’’ drêng mê nah chêh [ă ko\ng ai 4 nâl cho Tày, Nùng, Dao [ă nâl Xuăn vâ hnê tối ăm tung lâp khu lêng troh a kuăn pơlê, tro [ă tơdroăng ki kal xiâm dêi hnoăng cheăng Việt Nam hnê tối pro tơleăng le\m lêng, xo rơkong hnê tối, mơhnhôk hnê kuăn pơlê, cheăng hnê tối pro ki xiâm vâ ing mê tơtro [ă tơdroăng ki hloh hlê rơkê ple\ng, ki klê hlê dêi kuăn pơlê drêng mê nah. Klêi kơ’nâi pêi pro mâu hnoăng cheăng mê, mâu ngế cheăng tung khu lêng Việt Nam hnê tối ‘na troăng hơlâ, túa cheăng dêi Đảng ăm kuăn pơlê. Tung hneăng tơplâ dêi mâu ngế cheăng kal kí ki păng ‘nâng cho mơngế ngoh, mơngế nâ hiăng veăng kum xing xoăng hmân ếo, rơtế pêi 3 tơdroăng [ă mô đo#i, achê [ă kuăn pơlê’’.

Ki păng ‘nâng hiăng ai 75 hơnăm mơjiâng pro, tơplâ châ [lê trâng [ă hiăng xông kân dêi Khu lêng Việt Nam hiăng mơhno mơnhên hnoăng cheăng ki tơviah  kal kân khât ôh tá păng lôi dêi hnoăng cheăng Đảng, hnoăng cheăng kal kí. Maluâ ti mê, vâ tơdroăng cheăng kal kí đi đo châ rak vế hnoăng cheăng pơkuâ xiâm, hnê tơdjâ cho ‘’mơhúa, túa rêh’’ dêi khu lêng, malối tung chal nếo nôkố, drêng hlo ai hên tơdroăng pơloăng mơnúa [ă ai hên mâu túa ki tí tăng tơ-uân bro, hơ’leh bro, pro tơ’nhê tơdroăng hơniâp le\m, mâu túa ki vâ pro tơklâ pơla khu lêng [ă kuăn pơlê, tơdroăng ki tí tăng hliăng pa k^ng cheăng kal kí pro hơ’leh cheăng lêng xua khu lêng ‘mêi ki ê pro [ă hên h^n mâu tơdroăng ki ê, tiô mâu ki hriăn ple\ng, mâu ngế cheăng ‘na khoa hok, drêng kố luâ tâ roh ê kăn [o# ngăn cheăng kal kí, khu kăn pơkuâ ngăn kơ koan cheăng kal kí athế cho khu ngế ki djâ troăng ahdrối, rak ngăn tơdroăng cheăng kal kí. Tơdroăng ki djâ troăng ahdrối dêi mâu kăn [o# cheăng kal kí tung tơrêm tơdroăng, rêm chôu phut đi đo ai ivá cheăng luâ tâ cho ing mâu [ai tơpui pơchuât, vâ mâu kăn [o#, khu lêng loi tơngah [ă pêi pro [ối. Trung tươ\ng Nguyễn Thanh Tuấn, cho ngế xiâm ngăn ‘na cheăng hnê tối, Khu xiâm ngăn cheăng kal kí tung khu lêng Việt Nam ai tối tiah kố:

‘’Athế rak tơniăn ăm khu lêng pin cho môi hiâm môi mơno [ă kuăn pơlê. Ki păng ‘nâng khu lêng cho dêi kuăn pơlê, xua kuăn pơlê [ă kum ăm kuăn pơlê, plâ 75 hơnăm hiăng luâ hiăng pêi pro tơdroăng kố, mê tung roh kố kal athế thăm rế pêi pro le\m tro tâ. Xua ga, ai môi tơdroăng ki pro tơklâ khu lêng [ă kuăn pơlê. Kal athế mơjiâng khu lêng tơru\m, môi tuăn, ki ahdrối tâ athế pro khu lêng athế krúa hơ’djâ le\m, krá rơdêi, vâ kring vế tơniăn ăm tơdroăng ki châ kuăn pơlê loi tơngah. Pro ti lâi ăm kăn [o#, mâu lêng râ kơpêng, râ kơdâm athế vâ môi hiâm tuăn. Krúa hơ’djâ le\m, krá rơdêi cho ki xiâm vâ khoh ai troăng hơlâ vâ mơdât tơdroăng ki tí tăng tơpui ‘mêi, tơpui pro hlêk u ê, vâ tah lôi tơdroăng cheăng kal kí lo hơngế ing cheăng lêng’’.

Ki păng ‘nâng hiăng mơnhên, mâu ngế ki djâ troăng ahdrối, cho kăn [o# ki cheăng Đảng, cheăng kal kí tung khu lêng tung tơrêm tuăn ngôa, ki má lối tung hneăng tơplâ xâ nah hiăng mơhnhôk hiâm mơno khên tơnôu [ă [lêi trâng. Kuăn pơlê ôh tá kâi piu um méa ngế khên tơnôu Nguyễn Viết Xuân, [ă mâu khu lêng, khu kuăn pơlê thăm rế ôh tá kâi piu tơdroăng ki tơplâ ó khât châ pe\ng klêh tơ-[ai Mih a hâi lơ 18 khế 11 hơnăm 1964 dêi Đăi đo#i 3, Tiêuh đoân 14 lêng kơno\ng ối tung Sư đoân 325 dêi Kuân khu 4. Tung mâu hneăng tơplâ ki xâu rơ-iô dêi khu lêng tơ-[ai Mih, ôh tá xâu ki klâi, Thie#u u\i Nguyễn Viết Xuân, Ngế cheăng kal kí Đăi đo#i 3 xuân ối khên lo vâ pêi hnoăng cheăng tơná, tâng ối a kơno\ng kân dêi Đo#i 3, khên tơnôu tơkêk mơdêi: ’’{â drăng lêng ‘mêi, pe\ng!’’.

Tung pơla ai [om răng dêi khu xâ idrâp tríu tơkêk mơdêi hiăng chiâng tơdroăng ki khên tơnôu dêi ngoh hiăng chiâng rơkong tơpui tối ki ó rơdêi dêi lâp đông, xuân môi tiah tung lâp mâu tíu tơplâ Mih. Pak^ng tơdroăng pơtối mơdêk tơdroăng ki djâ troăng, hnoăng cheăng Đảng, hnoăng cheăng kal kí tung khu lêng nôkố ối kal athế pơtối tơru\m cheăng krá tơniăn vâ mơjiâng hiâm mơno khên tơnôu vâ kring vế Đảng, rak ngăn troăng hơlâ xah ho#i chuh ngiah, rak vế kuăn pơlê. Mơnhên tối tuăn mơno dêi khu lêng: lo ing kuăn pơlê, [ă xúa kuăn pơlê mê khoh tơplâ. Thươ\ng tươ\ng Phạm Thanh Ngân, cho kăn xiâm cheăng kal kí khu lêng Việt Nam ai tối nhên:

‘’Ki păng ‘nâng ăm hlo, tâng ôh tá rak vế, pêi pro le\m tro tơdroăng cheăng tơru\m [ă kơ koan xiâm Đảng tơnêi têa [ă mơnhông ivá cheăng dêi tâi tâng khu ngăn cheăng kal kí vâ hnê tối, mơhno djâ tơdroăng cheăng Đảng, hnoăng cheăng kal kí mê tơdroăng cheăng Đảng, hnoăng cheăng kal kí kô ôh tá châ pơtối mơdêk  ivá ki ó rơdêi dêi tơdroăng tơru\m tâi tâng kuăn pơlê, tơdroăng ki tơru\m nho\ng o ki achê dêi pó. Ôh tá ai ivá ki mê, khu lêng pá vâ kâi châ tơkâ luâ mâu tơdroăng pơloăng mơnúa ki khên tơnôu khât tung tơplâ, [ă troăng hơlâ ki khên tơnôu drêng ai mâu tơdroăng ki hơ’leh lơ tơplâ tơplong kân’’.

Xuân chiâng vâ tối, tíu lâi ai mô đo#i, a tíu mê kô ai hnoăng cheăng Đảng, ai cheăng kal kí, vâ kring vế tơniăn cheăng kal kí, hiâm tuăn ăm mô đo#i hdrối lơ ai tơdroăng ‘’Hiâm mơno ôh tá klê, tếo mô đong xuân ối tá kâi’’, xua ti mê, vâ thăm mơdêk ki châ tơ-[rê cheăng Đảng, hnoăng cheăng kal kí cho ki xiâm má môi vâ pơkâ ivá cheăng tơplâ, [lê trâng dêi khu lêng, rak vế tơniăn ăm khu lêng đi đo cho khu ki tơplâ, môi tuăn môi mơno, loi tơngah dêi Đảng, Tơnêi têa [ă Kuăn pơlê, pêi pro châ [lêi trâng tung tơrêm tơdroăng cheăng.

VOV

Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng