VOV4.Sêdang -  Đảng pin mơnhên tơnêi têa pin mơnhông mơdêk cheăng kâ, kơchơ tê mơdró tiô troăng xah ho#i chuh ngiah. Cheăng kâ, tê mơdró tiô túa pin rah xo cho troăng vâ mơnhông cheăng kâ tiô pơkâ dêi kơchô tê mơdró, ai tơnêi têa pơkuâ ngăn. Xiâm kối dêi tơdroăng pơkâ cho vâ kum ‘’Kuăn pơlê kro mơdro\ng, tơnêi têa ó rơdêi, kuăn pơlê pơkuâ dêi hnoăng cheăng, tơdâng tơ’mô, rơkê ple\ng’’ hiăng pơkâ tơdroăng cheăng kâ, tê mơdró a tơnêi têa pin, pơkâ troăng hơlâ kân ‘na kơmăi kơmok, tơnêi têa pêi cheăng tiô rơxông nếo.  

Kal tối nhên ‘na tơdroăng ki xiâm dêi hnoăng cheăng kâ a tơnêi têa pin, mê cho hên h^n kuăn pơlê pêi cheăng cho mơngế pơkuâ, ho\ng tơdroăng cheăng dêi Tơnêi têa, xua vâ pêi pro ăm kuăn pơlê, kum ăm tơná kuăn pơlê [ă tro hnoăng cheăng dêi kuăn pơlê. Tung plâ 30 hơnăm hơ’lêh nếo, tơdroăng cheăng kâ Việt Nam hiăng pêi klêi mâu tơdroăng. Sap ing môi tơnêi têa ki kơtiê xơpá đi đo, pin hiăng mơ-eăm hluăn ing tơdroăng ki kơtiê, hrá mơnhông mơdêk. Kơnôm ing tơdroăng mơdêk ‘na cheăng kâ hlối rak tơniăn tơdroăng ki rơkê ple\ng [ă tơdâng tơ’mô dêi pơlê pơla vâ rế hía rế châ mơnhông mơdêk, ki a Việt Nam pin to lâi chât hơnăm hiăng hluâ rêm ngế kuăn pơlê pơrá châ hlo tơdroăng ki hơ’lêh nếo, hiăng pro ai pơxúa ăm rêm ngế [ă rơpo\ng hngêi tơná môi tơdroăng ki hơ’lêh nếo.

Tơdroăng pơkâ gá tiah mê, la kal pơkâ mơ’no mâu tơdroăng i nhên vâ ăm pin châ ‘nâi mâu hleăng, tơdah nhên. Klêi kơ’nâi hơ’lêh nếo a hơnăm 1986 – 1990 [ă kơlo ki mơdêk GDP châ 4,4% môi hơnăm, mê Việt Nam pin hiăng ai châ vê 20 hơnăm mơdêk châ tơ-[rê, ôh tá vâ kho mâu tơdroăng ki ôh á tơniăn ‘na liăn ngân dêi kơpong kố [ă tơdroăng ki kơdroh cheăng kâ tung lâp plâi tơnêi. 10 hơnăm, sap ing hơnăm 1991 – 2000, kơlo ki tâk GDP ai 7,6%. Tung 5 hơnăm ki pơtối ah nếo ai 7,34%, tung 5 hơnăm ôh tá tơniăn pơtối mê nếo pin xuân ối châ a kơlo 6,32%. Hơ’lêh cheăng kâ hlo nhên khât tiô cheăng kơmăi kơmok chal nếo. Tơdroăng cheăng kâ dêi kơvâ pêi cheăng [ă kơmăi kơmok [ă kơvâ mơdró kâ ôh tá la lâi pơtê mơnhông mơdêk. Prôk rơtế [ă tơdroăng cheăng kâ cho tơdroăng ki pêi rêm hơnăm tâk sap 2,5% troh 3%, ki nhên gá, rêm hơnăm pro tơ’nôm dâng 1 rơtuh 600 rơpâu tíu pêi cheăng. Tơdroăng ki ‘no liăn cheăng sap ing Liăn ngân Tơnêi têa ăm tơdroăng cheăng kâ rêh ối pơlê pơla dâng 28%. Kơxo# liăn mơhnhôk tơlo ing pơlê pơla ‘no ăm tơdroăng rêh ối pơlê pơla dâng 30%. Tơdroăng ki kơdroh kơtiê re#ng a rêm hơnăm, Tiô pơkâ dêi Hngêi rak liăn lâp plâi tơnêi, kơxo# rơpo\ng kơtiê a Việt Nam hiăng kơdroh sap ing 58% a hơnăm 1993 chu ối dâng 5% a hơnăm 2015 kố.

Kơnôm ing tơdroăng ki ôh tá pơtê ki rơkê ple\ng sap ing tơdroăng ki ai khât, pin hiăng pơtối ‘mâi rơnêu, ai hên troăng hơlâ pơkâ tơtro vâ rế pơkuâ mơnhông mơdêk rế pêi klêi mâu tơdroăng pơkâ rak ngăn cheăng kâ rêh ối. Mâu tơdroăng pơkâ dêi kơchô tê mơdró [ă mâu tơdroăng ki nếo châ mơjiâng pro hiăng hlo ai mơnhông mơdêk, tơru\m cheăng [ă tung tơnêi têa, tung kơpong [ă tung lâp plâi tơnêi. Kơchô ki tê mơdró mâu kế tơmeăm, mâu kế tơmeăm pêi lo thăm tâk hên, mâu tơdroăng ki dâi le#m dêi kế tơmeăm xuân rế tơniăn. Yă tê mâu kế tơmeăm, tê mơdró hiăng pơkâ tiô yă a hngêi kơchô. Mâu kong têa ki cheăng kâ châ mơjiâng [ă tơdroăng ki tê mơdró hên h^n, apoăng hiăng veăng tơru\m cheăng tung lâp plâi tơnêi. Tơdroăng ki ‘na liăn ngân hlo mơnhông mơdêk hên. Tơdroăng ki tê mơdró hngêi trăng, tơmeăm khoăng hlo châ mơnhông mơdêk. Kơvâ khoa hok cheăng kơmăi kơmok dế ối châ mơjiâng pro dế rế hlo châ mơnhông tơtêk.

Kơvâ cheăng ‘na kơmăi kơmok tiô chal nếo nôkố dêi tơnêi têa châ Đảng mơnhên sap ing Hneăng hôp 9, ‘mot tơ’nôm [ă pêi klêi a mâu Hneăng hôp rôh má 10 [ă hneăng hôp rôh má 11. Troăng hơlâ pơkâ tơchuôm cho cheăng kơmăi kơmok, tiô chal nếo nôkố [ă tơdroăng ki mơnhông mơdêk cheăng kâ, tuăn hiâm thăm rế hloh hlê rơkê ple\ng, mơdêk tơdroăng ki hiăng ai hlâu, ki pơxúa tâng vâ pơchông dêi tơnêi têa. Cheăng kơmăi kơmok tiô chal nếo nôkố cho hnoăng cheăng dêi lâp plâi tơnêi, dêi rêm kơvâ cheăng, xo tơdroăng ki mơdêk ‘no kơxo# liăn ing kuăn mơngế pro tơdroăng pơkâ ăm hnoăng mơnhông mơdêk re#ng [ă krá tơniăn. Đảng pin xuân ai troăng hơlâ mơhnhôk tâi tâng kuăn pơlê kal kơhnâ tung mơnhông mơdêk mơhnho mơjiâng túa le#m tro, hnê hriâm, pêi pro tro tơdroăng ki rơkê ple\ng [ă tơdâng tơ’mô dêi pơlê pơla, rak vế kong prâi tơnêi tíu.

Laga, ki xiâm, cheăng [ă kơmăi kơmok a tơnêi têa pin vâ chê 30 hơnăm hiăng hluâ ối hlo ‘na tơdroăng ki mơnhông mơdêk tiô tơdroăng ki tung lâp lu, xúa kơmăi chiâ xo kế tơmeăm khoăng tung têa, a tơnêi, tung mâu kơvâ cheăng, xúa hên kơxo# liăn [ă pêi cheăng teăm hâi rơkê ple\ng khât. Ki hên, tơdroăng cheăng [ă kơmăi kơmok ‘na hnoăng cheăng krâ ‘măn, ki hên cho xúa kơmăi kơmok [ă kế tơmeăm ki roê ‘mot ing kong têa ê [ă hên tơdroăng ki ê. Tơdroăng ki krâ ‘măn [ă kơmăi tiô chal nếo nôkố [ă tơdroăng cheăng kâ, mơnhông tuăn hiâm rơkê ple\ng tá hâi ai troăng hơlâ pêi pro ki nhên [ă tá hâi ai tơdroăng tơ-[rê khât môi tiah tơdroăng ki pói rơhêng vâ. Mơhnhôk tơlo liăn cheăng kơmăi kơmok tiô chal nếo nôkố, ối hên tơdroăng ki ôh tá tơniăn. ‘No liăn cheăng, malối cho ‘no liăn ăm tơdroăng ki tơchuôm, hrá mơnhông mơdêk. Tơdroăng ki kâ kơloâ, kâ kơhveăm liăn ngân, mơhrê liăn ngân, ‘’pơxúa ‘na khu’’ pro kơdroh tơdroăng ki ‘no liăn cheăng mơnhông mơdêk.

Ô vâi krâ nho\ng [ă pú hmâ! Vâ pêi tiô tơdroăng pơkâ ‘’kuăn pơlê kro mơdro\ng, tơnêi têa ó rơdêi, tơniăn phá, tơdâng tơ’mô, rơkê ple\ng’’, tung la ngiâ ah, pin kal ai mâu troăng hơlâ, pơkâ tơleăng tơtro, ‘mâi rơnêu mâu tơdroăng ki ối ‘ro vâ mơnhông mơdêk kơchô tê mơdró, cheăng kơmăi kơmok tiô chal nếo nôkố dêi tơnêi têa. Pák^ng mê, môi tơdroăng pơkâ kal khât cho rak vế mơhnho mơjiâng túa le#m tro ki rơkê ple\ng, khôi túa le#m tro dêi hdroâng kuăn ngo, mơjiâng kuăn mơngế Việt Nam rơkê ple\ng. Tơdroăng kố ngin kô tơbleăng tối tung măng t^ng kơ’nâi ah nếo. Pó vâi krâ nho\ng ko kô tơmâng.

Katarina Nga tơplôu [a\ tơbleăng