Maluâ hiăng luâ 70 hơnăm, pôa Phan Đình Mạnh, ngế lêng rong châ 1 kơpêng 4 xuân ối chôu vế mâu khế hơnăm hdrối nah, châ pơcháu hnoăng cheăng gak vế ngăn pơlê kong xiâm Quảng Trị. Hơnăm 1971, răng [om hiăng pro pôa plâ  6 hơnăm tro rong ó, tơpê chêng pá hơ’vá, tơđôu hrê chêng pá hơ-ếo [ă kơpeăng ko\ng pá hơ-ếo.

Ivá châ chăn hiăng tơ’nhê dâng 86%, pôa Mạnh trâm hên tơdroăng pá drêng troh a Dak Song vâ mơjiâng tơdroăng rêh kâ ối, a hơnăm 1997 nah. Vâ tơkâ luâ mâu tơdroăng pá drêng ôh tá chiâng po pông tơnêi a klâng chiâk, pôa Mạnh hiăng mơdoh hên chôu phut vâ pơchuât ngăn mâu hlá mơ-éa hnê ‘na kih thuât pêi chiâk pêi deăng, lăm pôu ngăn hên túa pêi chiâk pêi deăng vâ hriâm ple\ng ‘na tơdroăng ki hnê mơhno tối, pơkâ tơdroăng cheăng ăm kơdrâi kuăn. Pôa Mạnh hơ’muăn tối:

‘’Akố, tâng lăm troh a chiâk tiô troăng chêm kơneăng xuân athế hơngế sap ing 4 troh 5 km, drêng mê, ôh tá ai troăng prôk mê xuân ôh tá ai rơxế mê á kơtrá loăng kơtrá ing hngêi troh a chiâk. Kơ’nâi mê, drêng mơjiâng tơring mê nếo ai pơkâ tơdroăng cheăng, ai troăng prôk, tơdroăng pêi cheăng kâ pin xuân krá tơniăn xua mê, pin athế rôe rơxế pơchoh chiâk, rôe hên kế tơmeăm ki ê vâ kuăn ‘ne\ng lo pêi cheăng’’.

{ă 10 ha tơnêi pêt kơphế, kơxái tiu, plâi kâ [ă hên h^n mâu tơmeăm ki ê, ôh tá riân liăn mơ’no rôe hdrê mê môi hơnăm pôa pêi châ 1 rơtal 500 rơtuh liăn. Pôa hiăng chiâng môi ngế lêng rong châ ki pêi cheăng kâ rơkê dêi pơlê cheăm, châ hên kuăn pơlê troh ngăn túa pêi cheăng kâ dêi pôa.

Ôh ti xê to tơmâng ngăn tơdroăng mơnhông pêi cheăng kâ, mê pôa Mạnh ối kơhnâ khât tung tơveăng kum mâu ngế ki ai hnoăng tơnêi têa [ă hên mâu hnoăng cheăng kum pơlê pơla. Ki nhên ga, pôa hiăng ôh tá kho tơdroăng kum pleăng dêi 2 [ăng tơnêi a tơdế pơlê kân Đức An, tơring Dak Song ăm 2 ngế lêng rong châ ki ai tơdroăng rêh kâ ối xahpá vâ pro hngêi ối. Pôa Phạm Văn Nhung rơtế ối a tôh kơpho# tối ăm ‘nâi, pôa Mạnh rơtế [ă mâu ngoh nâ o tung khu pleăng dêi 500m karê tơnêi vâ khu kăn pơkuâ pơlê cheăm mơjiâng pro troăng prôk vâ kum kuăn pơlê ai troăng prôk lăm tơ’lêi hlâu.

‘’Drêng mơjiâng tơring Dak Song nah, troăng ki kố tá hâi ai, vâi krâ-nho\ng o prôk lăm pá puât, á [ă pôa Mạnh tơno tơnêng dêi pó pleăng tơnêi vâ kuăn pơlê ai troăng prôk lăm tơ’lêi hlâu, drêng ai troăng prôk, tơdroăng rêh kâ ối dêi vâi krâ-nho\ng o phiu ro, sôk xuâ, prôk lăm tơ’lêi hlâu, pêi cheăng kâ chôa ‘lâng châ tơtêk’’.

Pôa Nguyễn Đình Liên, Kăn hnê ngăn khu lêng rong châ tơring Dak Song tối ăm ‘nâi, lâp tơring dế kố ai 2 rơpâu ngế, tung mê, ai 119 ngế lêng rong [ă 48 ngế lêng tamo châi. Tâi tâng mâu lêng hơnăm hiăng krâ tối tơdjuôm, lêng rong châ tối krê pơrá djâ troăng ahdrối tung rak vế, pêi pro tiô pơkâ xiâm, troăng hơlâ dêi Đảng, hnoăng pơkuâ kum, luât dêi tơnêi têa, veăng kum pêi pro ai pơxúa kân khât troh tơdroăng mơnhông pêi cheăng kâ-rêh ối pơlê pơla [ă kring vế tơniăn tơdroăng rêh kâ ối pơlê cheăm. Tung mê, pôa Phan Đình Mạnh cho môi ngế ki djâ troăng ahdrối tung khu lêng ki rơkê pêi cheăng kâ, rêh ối le\m tro.

‘’Khu pơkuâ ngăn lêng hơnăm hiăng krâ, lêng tamo châi dêi tơring hiăng rak vế, pêi pro tiô rơkong hnê tối dêi Pôa Hồ pơtối mơnhông hnoăng cheăng dêi mơngế lêng Mô đo#i Pôa Hồ ‘na tơdroăng rêh ối, pêi cheăng rêm hâi, la xuân ối pêi pro hên tơdroăng cheăng, tung mê ai pêi chiâk pêi deăng, cho mâu ngế ki djâ troăng ahdrối, tơbleăng ăm mâu khu pú pêi pro [ối. Malối tung pơla trâm pá puât ‘na tiu răng hlâ, chu tro pơreăng, la [ă hnoăng cheăng ki djâ troăng ahdrối cho lêng hơnăm hiăng krâ [ă lêng tamo la vâi xuân kơhnâ mơ-eăm kân khât, djâ troăng ahdrối, rak ngăn tơdroăng pêi chiâk pêi deăng, păn roăng kuăn ‘ne\ng, mơhno tối troăng pêi pro tiah ngế lêng rong châ Phan Đình Mạnh’’.

Pôa Phan Đình Mạnh cho ngế tung lối rơpâu ngế lêng rong châ hiăng [ă dế kơdo mơ-eăm tơkâ luâ xahpá, tơdroăng ki pá puât tơkéa lâi la xuân mơ-eăm mơnhông pêi cheăng kâ rơpo\ng hngêi, pro kro ăm dêi tơná [ă veăng kum mơnhông mơdêk tơnêi têa. Vâi cho mâu ngế ki djâ troăng tung roh tơplâ xuân môi tiah roh hơniâp le\m, tơxâng [ă rơkong hnê tối dêi Pôa Hồ ‘’Mơngê lêng rong la ôh tá xê mơhía tuăn chân’’.

Hoàng Qui chêh

Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng