VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ! Hiăng hên hnăm pêi pro tiêu tơdroăng pơkâ to\ng kum dêi Đảng [ă Tơnêi têa, mê hlo tơdroăng rêh kâ ối dêi hdrông mơngế Khmer a mâu kong pơlê kơpong Tây Nam [o# hiăng chía pơhlêh hên păng ‘nâng. Troăng rơhlâ châ mơjiâng pro, tơ’lêi hlâu tung tơdroăng prôk lăm pêi cheăng, tê mơdró kâ; on tơhrik xun hiăng tâp trăng hnhâng troăng kơxái troh a rêm pơlê cheăm; kơvâ hnê mơhriâm, khăm pơlât xun châ tơmâng ngăn, to\ng kum khât tâ nếu [ă hía hé. Ing mê, túa mơnhông pêi cheăng kâ [ă mơdêk ‘na rêh ối dêi hdrông kue#n đi đo châ ‘mâi pơhlêh, pơtối mơnhông krá tơnie#n ton xo\n. Tơdroăng mơnhên rơdâ hâi kố dêi Thanh Tùng, ngế chêh hla tơbeăng Rơ’jiu Việt Nam kơpong tơbăng kroăng Cửu Long ai chêh tối ‘na tơdroăng mê.

Kơ’nâi hên hnăm châ tơmâng, to\ng kum ‘no lie#n pêi cheăng, mơjiâng pro kế tơmeăm, troh nôkố, mâu troăng kân prôk mot tung thôn a tơring Tri Tôn, kong pơlê An Giang hiăng châ tôh chá kao su troh a rêm pơlê, tíu ki ai kơdrâm hdrông kue#n ngo Khmer rêh ối. Nôkố, dro troăng kân ôh tá ai tơdroăng ki ‘’Kong tô to kơtâk, kong mêi to trâp’’ xếu, mê kue#n pơlê hmiên tue#n pêi cheăng kâ, tơmâng khât, tôu tue#n troh tơdroăng vâ kum ăm dêi kue#n ‘ne#ng tơná châ mơhriâm rế rơkê ple#ng tâ. Hngêi trung, hngêi pơkeăng hiăng châ mơjiâng pro le#m krá, châ pro troh a tơrêm cheăm, pơlê, vâ vâi ‘ne#ng châ lăm mơhriâm, mâu vâi krâ-nho\ng o tamo châi châ khăm pơlât la ôh tá êa prôk rơhngế. Malối, kơ’nâi 3 hnăm pêi pro tiêu tơdroăng mơjiâng thôn pơlê rêh ối cheăng kâ tiêu túa nếu, tơring Tri Tôn hiăng ‘no lie#n ‘mâi rơnêu pro lối 131 km troăng [ê tông mot tung thôn; ‘mâi rơnêu pro le#m 96 to troăng kân, tâi tâng xo\n 210 km.

Ôh tá xê to a tơring Tri Tôn, mê nôkố mâu hdrông kue#n ngo Khmer kơpong pêa hdroh tơnêi têa dế châ xúa lối 10 tơdroăng to\ng kum dêi Chin phuh [ă kong pơlê. Ngoh Chau Sa Đôm, kue#n pơlê hdrông mơngế Khmer a cheăm An Tức, tơring Tri Tôn, kong pơlê An Giang tối tiah kố: Tung hên hnăm hiăng hluâ, Đảng, Tơnêi têa tơmâng ngăn khât troh tơdroăng rêh ối dêi hdrông kue#n ngo Khmer. Tơnêi têa tơku\m mơjiâng pro mâu rơchôa, troăng prôk [ă hnê kue#n pơlê ‘na kih thua#t păn mơnăn mơnoâ. Hdrối nah, ngin xúa hdrê báo ki hmâ vâ pêi cheăng kâ, nôkố mơdâ pêt to hdrê báo ki le#m [ă mơdâ pêt péa pái rôh tung môi hnăm. Xua tiah mê, a kơtâu Ninh Hòa ngin rế mơnhông tơtêk.

Tơdrêng [ă tơmâng ‘no lie# pêi pêt, mê kơvâ ngăn ‘na hnê mơhriâm [ă hnê cheăng pêi xun tơmâng, to\ng kum khât troh ‘na tơdroăng hnê mơhriâm ăm hdrông kue#n ngo. Troh nôkố, tâi tâng mâu kong pơlê ki ai krâm hdrông mơngế Khmer rêh ối xun hiăng ai hngêi trung hnê kue#n ngo ai tíu kâ koi ối pơtê. Tơdroăng pơkâ to\ng kum rah xo kue#n cháu ăm lăm mơhriâm tơdrăng a mâu hngêi trung ki kân hiăng kum lối chât rơpâu ngế hok tro hdrông kue#n ngo Khmer a mâu tơring cheăm dêi kong pơlê Trà Vinh, Sóc Trăng, Hậu Giang, An Giang [ă hía hé châ mơnhông dêi tue#n ngoâ, hiâm mơno rơkê ple#ng ‘na tơdroăng cheăng, châ tơmâng xo hên túa ki hrie#n rơkê dêi khoa hok kih thua#t. Pôa Nguyễn Phong Quang, Kăn pho\ hnê mơhno cheăng Tây Nam [o# tối ăm ‘nâi: Ngin xun mơ-eăm rơtế [ă mâu hngêi trung đăi hok, Khu xiâm ngăn ‘na hnê mơhriâm [ă hnê cheăng pêi ăm mâu hdrông kue#n ngo. Tâng vâ pơchông [ă tơdroăng púi vâ pơhlêh, mê a kơpong rơhngế  rơhngo, kơpong hdrông kue#n ngo pin xun thế xéa ngăn ăm tơtro. Pêi pro hên tung mâu hnăm hiăng hluâ hiăng ăm hlo tơ-[rê khât. Tâng kue#n pơlê tối phiu niu, xôk ro păng ‘nâng.

Tiêu khu hnê mơhno cheăng Tây Nam [o# riên ngăn ăm hlo, xăp hnăm 2009 troh nôkố, mâu khu xiâm, kơvâ cheăng [ă kong pơlê hiăng tơku\m to\ng kum, xing xoăng tơnêi pêi kâ [ă tơnêi pro hngêi ối ăm vâ chê 18 rơpâu hdroh rơpo\ng kue#n pơlê; kum pro ăm hngêi ối vâ chê 110 rơpâu rơpo\ng [ă hía hé, veăng pro kơdroh kơxo# rơpo\ng kơtiê dêi hdrông kue#n ngo troh mơ’nui hnăm nah chu ối 21% tâng vâ pơchông [ă mâu rơpo\ng kue#n ngo. Tơdrêng amê, mâu túa pro mơd^u tiêu khôi hmâ ton nah ki le#m tro dêi hdrông kue#n ngo châ pơtối rak vế mơtiah Têt Chôl Chnăm Thmây, Sen Dôl ta, Ok Om Bok [ă hên h^n mơd^u ki ê. Pôa Vương Bình Thạnh, Kăn hnê ngăn Vi[an kong pơlê An Giang tối nhên: Ngin thế po rơdâ mâu kơvâ ‘na rêh ối chía niên, hiâm mơno hlôh hlê rơkê ple#ng, mơtiah nốkố mâu hâi pro mơd^u dêi mâu hdrông kue#n ngo a kong pơlê An Giang kôm pơtối rak vế pêi pro đi đo vâ mâu hdrông kue#n ngo châ ‘nâi  khôi túa, vêa vong ki le#m tro dêi hdrông kue#n ngo.

A rôh pêi cheăng nếu achê kố [ă mâu tơring cheăm tung kơpong ai kơdrâm hdrông kue#n ngo rêh ối, mơtiah a kong pơlê Trà Vinh, Sóc Trăng xun mơtiah Khu hnê mơhno cheăng Tây Nam [o# ‘na tơdroăng pêi pro tiêu troăng rơhlâ to\ng kum hdrông kue#n ngo, pôa KSor Phước, Kăn hnê ngăn Ho#i đông hdrông kue#n ngo dêi Kuo#k ho#i tối nhên, pak^u mâu tơdroăng ki hiăng châ chiâng, rơkê pêi pro, mê thế tơmâng ngăn, to\ng kum hên tâ nếu [ă ‘na rêh kâ ối dêi mâu hdrông kue#n ngo a kơpong kố. Thế tơmâng pêi pro khât troh tơdroăng hnê mơhriâm, mơnhông ki hnê tơ’mot hên hiâm mơno ki rơkê ple#ng [ă hnê mâu ki vâ pêi cheăng ăm mâu hdrông kue#n ngo Khmer xun mơtiah mâu hdrông kue#n ngo Chăm, Hoa. Pak^u mê, athế tăng rah mâu ngế ki pro kăn [o# tung mâu khu ngế ki rơkê tung hnoăng cheăng, pơtối rah hên ngế hdrông kue#n ngo ki rơkê kơhnâ, ăm vâi ki mê mot tung Đảng. Ing mê, vâ xéa mơnhên, tối mơnhên mâu ngế ki rơkê kơhnâ khât, rah xo vâi pro kăn [o#.

Tâng vâ xéa ngăn tơchjuôm kơpong hdrông kue#n ngo xun ối trâm hên xahpá ‘na hngêi trăng, tơmeăm khoăng troăng prôk, kơxo# lie#n pê lo hâi teăm hên. La [ă tơdroăng ki ăm hlo rôh apoăng hiăng hlo pêi châ tơ-[rê a kơpong hdrông kue#n ngo Khmer, kố cho rôh apoăng vâ khu râ kăn [ă kue#n pơlê pơtối pơkâ mâu tơdroăng pêi ki tơ-[rê tâ nếu tung kơdroh kơtiê krá tơnie#n ton xo\n la ngiâ.

Gương tơplôu