VOV4.Sêdang - Vĩnh Hanh, pơlê dêi hdroâng mơngế Chăm ối tung cheăm Phú Lạc, tơring Tuy Phong, kong pơlê Bình Thuận. Kố cho kơpong tơnêi kro mơdro\ng ‘na khôi túa, vêa vong, ai tíu tơbâ ton nah tơdjâk troh kong têa Kul ki châ ô eăng ó. La mê cho tơdroăng hơ‘muăn roh ton nah. Nôkố, kuăn cháu pơtao Champa kơhnâ pêi cheăng a tơnêi jâ pôa tung pơla hyôh kong prâi hơngiâp le\m. Mơngế Chăm Vĩnh Hanh hên hơnăm kố pơtối rak vế tơdroăng cheăng pêt kơchâi vâ tê.  Tơdroăng cheăng tơ’lêi kố trôh mơ’nui hiăng pơtroh ăm tơná kuăn pơlê châ xo hên dêi kế tơmeăm, malối a rôh têt. Tơdroăng chêh tối dêi Hồng Hải, ngế cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a pơlê kong kân Hồ Chí Minh ai mơnhên tơdroăng mê.

Vĩnh Hanh dế mot tung rơnó kêi xo dêi kơchâi ngiât a rơnó Xeăng Tô. A mâu tíu mơdró kơchâi Têt hiăng hbrâ vâ rôe mâu tơmeăm pêt dêi vâi krâ-nho\ng o Chăm, mê nho\ng o akố khoh tơku\m dêi tơdroăng mơdâ pêt rak ngăn kơchâi drêh. Kơchâi akố châ tôh têa ngiât le\m rơbê rơbuâ. Tâi pơlê môi tiah hlo to kơdrum deăng kơchâi ki ngiât le\m châ dâng chât ha tơnêi pêt. Ai tu\m mâu hdrê kơchâi, ing kơchâi, plâi pôm môi tiah: plâi tô mât troh a mâu kơchâi ki kâ hlá: kơte\m, kơchâi kơxâm pơhlăng, kơxâm tần ô, kơchâi ho\ng hối…

On veăng prế ngoh Lựu Ngừ-Mai Thị Chính dế ngăn dêi kơdrum kơxâm nhong hong hâk tó koh tơdah ngin. Nâ Chính tối ăm ‘nâi: 5 sao kơchâi tu\m hdrê dêi on veăng ngoh prế nâ rêm khế châ kêi xo dêi 2 xôh, tâng hyôh kong prâi tơniăn le\m, kong hơngiâp mơni dâng 1 pơla măng t^ng kô hiăng châ kêi xo. Ki le\m má môi cho pêt kơchâi kơxâm pơhlăng, pơla hdrối kố nah 1 sao nâ cho xo dêi 11 rơtuh liăn: Pin athế uân pêi tung chôu ki châ toh vâ khoh ai kơchâi tê ahdrối Têt. Plâi tô mât, kơchâi krúa, kơte\m malối kơxâm pơhlăng, tần ô, hơlât. Vâ tối tơchuâm kơchâi ki krúa le\m kô tơ’lêi châ tê dêi tung mâu hâi hdrối Têt kố; Chôu phut kố hiăng châ tê, mơni a hâi Têt kố ai yă kơchâi kô to kơnâ tâ, vâi krâ ki pêt kơchâi kô châ pêi lo liăn hên.

Tơnêi tơníu a Vĩnh Hanh cho le\m dâi păng ‘nâng. Tơnêi akố vâ khêi prâp môi tiah tơnêi k^ng têa kroăng, hơpok le\m tơtro tung tơdroăng pêt mơjiâng mâu hdrê kơchâi. Hlê ple\ng nhên tơdroăng ki pêt kơchâi ngiât, to lâi hơnăm kố, vâi krâ-nho\ng o Chăm Vĩnh Hanh tối phá xêh, cheăm Phú Lạc tối tơchuâm hiăng khên hơ’lêh pêt mâu hdrê kơchâi, mâu hdrê loăng ki kâi trâng [ă kong tô. Vâi krâ-nho\ng o ‘no liăn pong chiâ têa klôh vâ hbrâ khoh ai têa tôh, ôh tá xê tơkôm to têa ing rơchoâ Đại Ninh môi tiah hdrối nah. Ti xê to châ hluăn ing tơdroăng ki ôh tá bê têa mê ối châ tăng hlo troăng prôk ki nếo tung túa cheăng kâ.

Rêm hâi hmâ hlo kuăn pơlê tê dêi hên mâu kơchâi, la troh a hâi Têt lo hơnăm nếo kố, kuăn pơlê ki vâ rôe kơchâi thăm rế hên, mơngế Chăm Vĩnh Hanh thăm rế po rơdâ kơdrum kơchâi dêi tơná. Rơpo\ng ngoh Mai Đình Tý ối achê hngêi on veăng ngoh Lự Ngừ prế nâ Mai Thị Chính xuân hiăng dế thâ po văng dêi tơnêi vâ pêt kơte\m a rơnó ki nếo: Akố môi sao péa, pơla kố cho rơnó vâ chê Têt, kong hngiú mê tơdroăng pêt kơchâi xuân chía châ pro mơdoh hâi, môi khế 10 hâi. ‘No liăn rôe hdrê pêt vâ chê 40 rơpâu liăn 1 kg. {ă tơnêi kơdrum tiah kố, klêi kơ’nâi kêi xo dêi kơchâi châ dâng 50 kg. Xuân púi tơngah tung roh Têt kố kô châ tê dêi kơnâ yă, vâ ai liăn lăm xah hêi têt [ă nho\ng o.

            Mơngế kal tơnêi, la tơnêi ôh tá lôi mơngế. Tơdroăng pêt kơchâi pro pơxúa hên [ă tơniăn, pro vâi krâ-nho\ng o pêt kơchâi a Vĩnh Hanh pơrá pơtối pêi pêt hên kơchâi. On veăng ngoh Lựu Ngừ [ă Mai Thị Chính tối ăm ‘nâi, hiăng hơ’lêh pêt kơchâi tiô túa ki krúa le\m tiô kơvâ ngăn ‘na pêi chiâk deăng hiăng mơ’no. Ki ‘ló akố, kơchâi krúa ôh tá eâ ‘no liăn hên la tê châ lo liăn. Tiah kố, 1 kg hdrê ai vâ chê 70 rơpâu liăn, tơdrêng amê, tá liăn rôe phon rơvât, pơkeăng xôh kơdê oâ hdrong tro tiô tơdroăng pơkâ dêi kơvâ pêi chiâk deăng, ‘no tâi tâng kơxo# liăn vâ chê 1 rơtuh liăn, la liăn ki châ xo klêi kơ’nâi kêi dêi kơchâi tâk châ chât rơtuh liăn. Êng ngoh prế nâ kêi dêi kơchâi tê châ to lâi tung môi hơnăm, ngoh prế nâ ngăn dêi pó tó, [ă tối ăm ngin ‘nâi dâng hr^ng rơtuh liăn. Mê cho kơxo# liăn ki bu tối to a ngâ tê, xua ga, tâng riên ngăn, rêm khế châ xo ing kơdrum kơchâi châ dâng 20 rơtuh liăn, mê tung 1 hơnăm ngoh prế nâ hiăng pêi châ lối 200 rơtuh liăn. Ti xê to tiah mê, pák^ng hngêi trăng kân le\m rơdâ, ngoh prế nâ ối păn roăng 3 ngế kuăn hriâm, 2 ngế hiăng châ hriâm đăi hok vêh pêi cheăng a dêi tơring, ối pá môi ngế kuăn hdrui dế hriâm hngêi trung đăi hok a pơlê kong kân Hồ Chí Minh.

Túa cheăng dêi vâi krâ-nho\ng o a Vĩnh Hanh hiăng chiâng môi tung mâu tơdroăng cheăng ki tá xê to a tơring Tuy Phong mê ối cho tơdroăng cheăng dêi tâi tâng kong pơlê. Pôa Phạm Hữu Thủ, Kăn [ơrô ngăn ‘na chiâk deăng dêi Khu pơkuâ ngăn ‘na chiâk deăng mơnhông mơdêk thôn pơlê dêi kong pơlê Bình Thuận ai tối: Dế kố, tung kong pơlê ai hên túa ki pêt kơchâi krúa le\m, chiâng dâi, tung mê, ai thôn Vĩnh Hanh, cheăm Phú Lạc, pơlê kân Phú Long dêi tơring Hàm Thuận Bắc. Ing tơdroăng mơdâ pêt kơchâi mê tơdroăng rêh kâ ối dêi vâi krâ-nho\ng o hiăng châ tơtêk hên, veăng kum mơjiâng pêt kơchâi krúa le\m vâ khoh châ tê mơ’no tung mâu hngêi kơchô, malối, tung pơla ai hên ngế tối hdrối kố nah, ai hên kơchâi ki ôh tá krúa hiăng hlo tê hên tung mâu kơchô. Tung la ngiâ kố ah, ngin pơkâ thế [ơrô ngăn ‘na chiâk deăng dêi tơring, mâu tíu ki hnê pêi chiâk deăng tơku\m po rơdâ túa pêi cheăng kố.

Ai hên kuăn cháu dêi pơlê Vĩnh Hanh pêi cheăng kâ hơngế ing pơlê xuân môi tiah mâu tơmối troh akố pơrá hiăng chiâng tơviah drêng hlo ai ki hơ’lêh dêi pơlê Vĩnh Hanh, cheăm Phú Lạc. Troăng prôk akố hiăng châ ok [ê tông, vâi krâ-nho\ng o ki lâi xuân hiăng ai hngêi [rik, hngêi hên tal, ai hên kế tơmeăm xúa, môi tiah rơxế hon đa, thăm nếo ai rơpo\ng ki ‘nâ hiăng châ rôe rơxế ôtô …

Rơnó hơngui hiăng troh pơtroh khía ki hơngiâp le\m ăm vâi krâ-nho\ng o Chăm, môi tiah têa ki tôh ăm kơdrum deăng, klâng chiâk vâ kơchâi, alâi, plâi pôm chiâng dâi le\m. Lo ing Vĩnh Hanh, mâu rơmôe ki ngiât, ki rơbê rơbuâ dêi mâu kơdrum kơchâi xuân ối achê [ă mơngế, môi tiah vâ tối ‘na tơdroăng ki phâi tơtô hơniâp ro. Mâu kơchâi mê vâ tối ‘na hiâm mơno púi vâ dêi kuăn pơlê Chăm ‘na môi tơdroăng ki tơniăn, ai tơmeăm kâ, kế ‘măn kơd^ng, kuăn cháu rêm rơpo\ng hngêi chiu nhoa#m, loi nguăn. Vâ ing mê, rêm roh rơnó hơngui troh-têt klê, mơngế a pơlê Chăm Vĩnh Hanh ai nếo tơdroăng ki hơniâp ro, sôk suâ drêng tâng idrâp hơkâ Ghi-năng, hơkâ Pa-ra-nưng, khie#n Sa-ra-nai tung leh mơd^ng ki ro rih a thôt Pô Yam, thôt Pô Ka Brah a tơnêi tơníu kong kố.

Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng