VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ-nho\ng o [ă pú hmâ! Kong kế, ngo ngối le#m krip, tơdro\m, hyôh kong prâi rơngiâp le#m [ă ai túa tơlá, vêa vong ki tơviah xêh dêi mâu hdrông mơngế kuăn ngo akố, Mẫu Sơn châ hên khu tơmối rơhú vâ lăm pôu ngăn, ơm hyô hnối pơtê pơto drêng vâ chê troh a rơnó rơngưi dêi kong Lạng Sơn. Mâu hâi apoăng hnăm 2015 kố, roh apoăng kơvâ ngăn ‘na ơm hyô dêi Lạng Sơn ai po ‘’Hâi lăm ơm hyô rơnó hngiú Lạng Sơn’’, pơtroh ăm khu tơmối hên ki sôk suâ, ro rih, kố cho túa ki kal vâ khoh châ tơ’mot tơmối mot ơm hyô troh 2 rơtuh ngế lăm troh, pôu ngăn a Lạng Sơn tung hnăm 2015.

            A kơdốu ngo Mẫu Sơn plâ hnăm plâ rơnó to inoâ, ôh tá xao hlo loăng, inoâ hên ‘nâng. Rơnó hngiú, hyôh hngiú troh a xơrô đo# C, akố hyôh kong prâi đi đo hngiú, ai hâi ki ‘nâ príu ruih. Lăm ơm hyô vâ tâ ki hngiú a tíu kố, tíu ki a’ngêi lối 1 rơpâu met tâng pơchông [a\ kơdó têa kơx^ [a\ ngăn príu ruih a kơdốu ngo Mẫu Sơn, hiăng ton sap ho\ng na nah hên h^n tơmối lăm a ngo kố vâ ngăn príu ruih. Nâ Đỗ Thị Thái Hà, môi ngế tơmối lo ing kong pơlê Bắc Giang tối ăm ‘nâi: Roh apoăng ngoh rơtế [ă dêi rơpo\ng lăm ơm hyô a rơnó hngiú a Mẫu Sơn, mehé kong hngiú ó, laga rơhêng vâ ngăn kơdốu ngo Mẫu Sơn, ngăn inoâ, ngăn xok a kơdốu  ngo: A xôk ro tâ tơviah phá tơ-ê, roh apoăng tâ hngiú mơtiah kố, hngiú troh tung kéa, tung kơxêng. A xôk ro khât drêng troh akố. A kôm tơbleăng tối ăm pú hmâ lăm ơm hyôu akố nếu.

            Ơm hyô a Mẫu Sơn, tơmối rơhêng vâ ngăn păng ‘nâng xua akố kong kế le#m mơnâ mâ ngăn, hyôh kong prâi plâ hnăm krúa le#m, ối ai mâu khôi túa, vêa vong, tơlá ki le#m tro dêi mâu hdrông kue#n ngo Dao, Nùng, Tày rêh ối akố. Tơmối châ ti tăng túa mơjiâng pro pló vâ pế drôu, châ mơnúa ôu drôu Mẫu Sơn xú ho\m le#m, ngăn túa pế kơchâi dêi mâu hdrông kue#n ngo kơpong kong ngo, mơtiah prông tơxông, pôh mâm chu, pôh mâm í [a\ hía hé. Tơku\m po hên tơdroăng rơhdruê xoâng, xôk ro mơđah ăm tơmối ngăn, mơtiah: rơhdruê tiâ pro tơhmâ, axoâng khie#n, mơđah tơrup, tơkât tiêu khôi hmâ vâi krâ nah, mơđah tơbleăng tơdroăng mơd^ng dêi mơngế hdrông kuăn ngo Dao. Ngoh Lê Đức Mạnh, ối a Hàng Da, Hà Nội lăm ơm hyôu a Mẫu Sơn, tối ăm ‘nâi: A tá hâi chói troh a Lạng Sơn, xua mê vâ lăm troh amê vâ tâ hyôh kong prâi amê ga ti lâi. A hlo Mẫu Sơn hngiú, tơngê ‘nâng, mê cho tơdroăng a tá hâi châ trâm hlo, a hâk vâ ‘nâng.

            {a\ tơdroăng tơku\m po hâi mơd^u ơm hyô Mẫu Sơn hnăm 2015, kong pơlê Lạng Sơn vâ tơbleăng [a\ tơmối mâu tơdroăng ki hiăng ai sap ton t^n nah, khôi túa, vêa vong le#m tro, kong kế, kơchâi plâi pôm dêi Lạng Sơn [a\ hía hé, vâ mơhnhôk rế hía rế ai hên tơmối troh lăm pơtê a kố, xun mơtiah mâu khu mơ’no liăn cheăng mơjiâng Mẫu Sơn chiâng môi tung 46 tíu ơm hyôu ki ro má môi tung lâp tơnêi têa, ai kế tơmeăm khoăng chiâng kơpong ơm hyô râ tơnêi têa [a\ hía hé. Jâ Bế Thị Thu Hiền, kăn pho\ pơkuâ ‘na mơhno mơjiâng túa le#m tro, tơ’noăng ivá [a\ ơm hyô kong pơlê Lạng Sơn tối ăm ‘nâi: Kố cho tơdroăng vâ mơjiâng kế tơmeăm khoăng ơm hyô nếu ăm tơmối tối tơdjuôm [a\ ăm kong pơlê Lạng Sơn tối krê. Tơdrêng amê, xun cho kế tơmeăm khoăng nếu ăm kơvâ ơm hyôu mâu kong pơlê tung kơpong peăng mâ hâi lo pá kơnho\ng, kơpong ơm hyôu Mẫu Sơn châ tối cho ai kế tơmeăm khoăng, hiăng châ pơtối rak vế xăp ho\ng ton nah. Xua mê, nôkố kong pơlê Lạng Sơn dế choâ lâng pêi pro túa pơkâ vâ mơnhên pơkâ kơpong ơm hyôu Mẫu Sơn cho kơpong ơm hyôu ki le#m ro, krip dro\m, tơtro tiêu pơkâ ối tung mâu kơpong ơm hyôu tơnêi têa. Cho tíu ai hên khu tê mơdró vâ mơ’no liăn cheăng mơjiâng pro kơpong ơm hyôu, xun mơtiah tơru\m [a\ mâu kong pơlê tung lâp tơnêi têa, vâ mơjiâng kế tơmeăm khoăng ơm hyôu ki má môi ăm kơpong ơm hyôu Mẫu Sơn.

            Ki ai xêh hlâu ‘na kong kế, kong prâi hiăng pro Mẫu Sơn thăm le#m krip, kơbố troh akố xun hlo ai tiah mê păng ‘nâng. Laga vâ tơdroăng ơm hyô Mẫu Sơn chiâng inâi ki tơxâng tung kơpong dêi tơnêi têa, mê kal ai mơ’no liăn pơtối rak vế, mơnhông mơjiâng pro tơmeăm khoăng ki kal a kơpong kố. Ôh tá xê to mơjiâng hngêi ăm tơmối kâ koi ối pơtê, rak ngăn tơdroăng kâ, pơtê, ki kal ăm tơmối hlo ki le#m tơviah dêi khôi túa, vêa vong, túa tơlá tơpui tơno. Ôh tá xê ai to khía pê le#m hó hói, kong kế ngiêt le#m, ngo ngối xo\n a’ngêi kân krip, inoâ, xok a kơdốu ngo Mẫu Sơn, mê ối ai hên h^ng kế tơmeăm khoăng ki ăm tơmối ngăn, ơm hyô, tíu kâ koi ối pơtê, mơd^ng tiêu khôi túa, vêa vong dêi rôh vâi krâ ton nah, ơm hyô le#m phiu phoih tung hiâm mơno, roê kế tơmeăm, châ mơnúa kâ kơchâi tiêu khôi túa vâi krâ ton nah dêi kue#n pơlê hdrông kuăn ngo akố, hlối châ lăm ơm hêi, ai mâu kế tơmeăm ơm hyô dêi mâu kong pơlê peăng mâ hâi lo pá kơnho\ng, kôm rơthăm pro tơmối rơhêng vâ troh ơm hyôu a kong pơlê Lạng Sơn tung la ngiâ kố ah./.

Sa Ly tơplôu