VOV4.Sêdang - Khu to\n chêng tơgôu koăng [uôn Ko\ Siêr, bêng Tân Lập, pơlê kong kơdrâm Buôn Ma Thuột, kong pơlê Daklak ai mơngế ki rơkê, cho pâ Kim, vâi châ ‘nâi ôh tá xê to rơkê to\n chêng, rêi, hlu\m, tôu 14 túa prôa, rơvo\ng hlu\m mê ối rơkê pro mâu prôa dêi hdroâng kuăn ngo, đi đo pói vâ pơtối tơrak tơmeăm khoăng dêo vâi krâ hiăng ‘măn ăm, vâ dêi idrâp chêng koăng, idrâp rơvo\ng dêi kuăn ngo Rơđế u ối troh ta ah.

       Idrâp chuât ai drêng pro\ng drêng prông, drêng mơdêi, drêng chôa ‘lâng, hmâng môi tiah idrâp chêm kong kơtốu krếo dêi pó a peăng kơhâi. Mê cho idrâp rơvo\ng hlu\m, ki nâl Rơđế tối dêi đing tăk ta, Pâ Kim ối a pơlê Ko\ Siêr, bêng Tân Lập, pơlê kong kơdrâm Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak. {ă kuăn pơlê Ko\ Siêr, idrâp ki mê hiăng hmâ tâng. Kuăn pơlê tối dêi pó: Hiăng troh chôu Pâ Kim mơhriâm tô chêng, hlu\m rơvo\ng mê, vâi ối tâ tá pôa, tơmâng pôa hlu\m rơvo\ng. Pâ Bran, môi ngế tung khu to\n chêng tơgôu koăng dêi pơlê Ko\ Siêr, xuân cho môi ngế ki ối achê hngêi dêi Pa Kim tối: Pâ Kim kơhnâ ‘nâng tung hlu\m rơvo\ng, ga hlu\m tơniâ ‘nâng. Mâu [ai chêng xuâ Pâ Kim chêh bro, rêm ngế tung pơlê kố pơrá nguân vâ tơmâng. Tung khu to\n chêng tơgôu koăng ngin kố, ga xuân cho ngế ki to\n chêng rơkê hnối tơniâ má môi. Kơxê ki lâi ga xuân ối ‘nâi a kơchôk hngêi, mơhriâm hlu\m rơvo\ng đing buôt kliă, đing tăk ta, đing năm, klêi mê, têa klo\ng put nếo.

       Pâ Kim hriâm to\n chêng, hlu\m rơvo\ng drêng pôa châ 13, 14 hơnăm. Drêng mê nah, pôa hmâ tíô le#ng mâu vâi meh, miê, tăm vâ hriâm to\n chêng, malối tung mâu roh leh mơd^ng dêi pơlê. Hlo vâi xâp ếo kteh, dâi kơpe\n le\m mơnâ mâ ngăn, pôa hâk vâ păng ‘nâng. Ing mê, pôa hiăng lăm hriâm to\n chêng hlối. Pơxiâm nah, vâi krâ to\n chêng, pôa hâk vâ ối ate\n, râng mơnế tô tiô rơ-rêk. To ton, khô khối ing mê, pôa hiăng chiâng chêh bro xêh mâu tơdrá to\n chêng. Pâ Kim hơ’muăn tối tiah kố: Á hriâm to\n chêng xua á hâk git ‘nâng idrâp chêng dêi hdroâng kuăn ngo tơná. Drêng tâng idrâp chêng tung hiâm mơno á tiah sôk phiu păng ‘nâng. Hriâm to\n chêng ga pá ‘nâng. Athế ton troh 5, 5 hơnăm nếo chiâng to\n. Pin hriâm tiô túa ki vâi krâ to\n thăm rế pá tâ. Ma luâ pin to\n, la tiô rơ-rêk vâi ôh pá teăm, to\n ôh tá tro, ôh tá [e\ng [eăn kô ôh tá chiâng hriâm.

       Troh nốkố, hiăng luâ 70 hơnăm, hiăng tơkâ luâ ‘nâi to lâi rơnó chêak, pôa ti xê to ‘nâi to\n chêng mê ối chiâng hlu\m, to\n, rêi 14 túa prôa ki ê dêi hdroâng kuăn ngo a Tây Nguyên. Ti xê to to\n chêng tung rơnó leh mơd^ng mê ối châ mơđah hên h^n tơdroăng ki to\n chêng tơgôu koăng tung tơnêi têa pin [ă kong têa ê. Pôa ối chiâng pro xêh mâu prôa ki ê dêi kuăn ngo. Mâu kơlá, phêa [ă plôi ki khăng, ing kơpeăng ko\ng ki hrế hrối [ă kéa hiăng ho\n dêi pôa môi tiah vâ tơlêa kéa, mơjiâng chiâng hên mâu prôa ki le\m mơnâ mâ ngăn, drêng hlu\m rơvo\ng lơ to\n chêng mê kô tâng idrâp ki chuât châk hơngế ki ro tơniâ dêi kong ngo Tây Nguyên. Pâ Kim hơniâp ro hơ’muăn tối: Mâu prôa, rơvo\ng kố cho xúa á mơjiâng pro tâi tâng, môi tiah rơvo\ng đing buôt kliă, đing tăk ta, đing năm, klo\ng put, chêng kok, chêng kơlá, đing gôch [ă mâu prôa ki ê. Tung mê, đing buôt cho rơvo\ng ki tơ’lêi pro, klo\ng put [ă chêng kok ga chía pá ‘nâng. Môi tiah đing tăk ta kố, á pro ‘nâi to lâi xôh, pro ăm i le\m mâ klêi mê, hlu\m mơnúa ngăn tâng hiăng tơniâ mê nếo lôi. Tâng ga chuât tá hâi tro mê á athế lăm hriâm ing mâu ngế ki hiăng rơkê pro.

        Sap ing hâi kố troh hâi ki ê, idrâp chêng, rơvo\ng hiăng môi tiah mot trâu tung hiâm mơno, châ chăn pôa. Vâ ing mê, mâu tơdrá chêng môi tiah chiâng ai xêh tung ko pôa drêng pôa châ trâm hlo môi tơdroăng ki lâi mê ‘lo. Hlo mâu vâi muăn rơxông nếo hâk ro xah hêi, pôa to\n môi [ai chêng ki phiu ro. Tâng idrâp krôu khéa hơ’nêng dêi ngế ki lâi mê ‘lo, pôa hlu\m rơvo\ng tiô tơdrá ki s^ng khéa. Hlo vâi droh vâi rơtăm tơbrêi tơbrêih châi ing chiâk prếo a hngêi klêi kơ’nâi pêi chiâk deăng hơngăm hơngo, pôa rêi ting ning môi tiah vâ mơhnhôk: Ki tơbrêi kô tơkâ hluâ, kô trâm tơdroăng phâi tơtôu, hơniâp ro [ă hía hé…

       Idrâp chêng idrâp rơvo\ng dêi pôa hmếu po tiah mê châk hơngế, kơneăng lo ing pơlê, tơkâ hluâ tơkăng kong troh a mâu kong têa pú hmâ ki ê. Nâ H’Ngo#, muăn kơdrâi pôa tối: Pôa á to\n chêng, hlu\m rơvo\ng ro tơniâ ‘nâng. Pôa hiăng lăm mơđah hên tíu tung tơnêi têa, môi tiah Sóc Trăng, pơlê kong kân Hồ Chí Minh, Hà Nội. Ai roh ‘nâ pôa ối châ lăm mơđah hên a mâu kong têa vâi ê, môi tiah Pơhlăng, Ănglê, Alơmăng, Đan Mạch, Kul [ă hên tíu ki ê. Pôa á xuân hiăng lăm tơ’noăng to\n chêng, hlu\m rơvo\ng [ă hiăng châ krâ pri, châ Mê dái Mêa hlu\m rơvo\ng hdroâng kuăn ngo. Pôa ối châ mơnhên tối cho ngế ki rơkê rak vế khôi túa, vêa vong dêi kuăn ngo a hơnăm 2007 nah.

       Pâ Kim plâ rơxông, tâi tơdroăng rêh tơná hiăng hmâ rêh ối [ă chêng koăng, rơvo\ng hlu\m. Á hơnăm ki hiăng krâ tiah mê, pôa đi đo pói châ ai khu rơxông nếo châ hriâm [ối, pơtối rak vế tơdroăng ki kơnía git dêi hdroâng kuăn ngo tơná. 5 ngế kuăn kơnốu pôa sap ing tơx^n xuân hiăng châ pôa hnê to\n chêng, tơgôu koăng la ôh tá ai kơbố ki tiô dêi pâ troh tui lui. Pâ Kim tối: Mâu vâi kuăn á xuân hiăng hriâm to\n chêng. Ai ngế ki ‘nâ chiâng, ngế ‘nâ ôh. Hdrối nah, vâi rơbot [ai chêng koăng, la troh drêng vâi lăm pêi cheăng vâi hiăng piu lôi. Môi tiah Pâ Kok hdrối nah xuân chiâng to\n chêng. La drêng ga lăm pêi cheăng vâi ôh tá rơbot xếo mâu [ai chêng. Hmâ vâ ăm ga to\n nôkố xuân tá ti chôu xếo. Mâu vâi muăn chal nếo nôkố, pá ai kơbố xếo ‘nâi to\n chêng, tơgôu koăng. Vâi muăn xuân vâ ‘nâng hriâm to\n chêng la ôh tá ai tíu ki vâ hnê vâi. Ki khôi hmâ dêi hdroâng kuăn ngo tơná pin cho ôh tá chiâng lôi hía. Xua ti mê, á pói rơhêng vâ kăn pơlê athế tơku\m khu vâi hdrêng, á kô mơ-eăm hnê ăm vâi túa to\n chêng tơgôu koăng. Vâ vâi hdrêng ‘nâi to\n chêng, vâ tơdroăng kơnía git dêi vâi krâ ‘măn ăm sap roh nah kô pơtối ối đi đo.

       Tung hngêi trá a peăng kơnho\ng têa kuăn Êa Kênh, rêm hâi tâng to idrâp tơdu\t, đing tăk ta dêi Pâ Kim chuât ro tơniâ, môi tiah pơtroh tơdroăng ki gâk mơnâ tung hiâm mơno dêi môi ngế ki git kơ mâu tơmeăm khoăng, prôa têng nêng, chêng koăng pơtroh ăm khía, tung gong, vâ pơtối hnê pơtâng ăm kuăn muăn, cháu cháu chal la ngiâ…

Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng