Rêm roh Khu lo to\ng veăng tơring Dam Rông tơku\m po tơdroăng pleăng mơheăm, ngoh Bia Rai K’Toes, ối a thôn 1, cheăm Rô Men, tơring Dam Rông pơtối lôi dêi tơdroăng cheăng rơpo\ng hngêi vâ troh veăng pleăng mơheăm. Ngoh K’Toes tối ăm ‘nâi, sap hơnăm 2011 troh nôkố, ngoh hiăng pleăng mơheăm ai 8 xôh [a\ kô pơtối pleăng troh drêng la lâi ivá ôh tá hro xếo.

Droh rơtăm hdroâng kuăn ngo tơring Dam Rông veăng pleăng mơheăm

‘’Ahdrối veăng pleăng mơheăm roh apoăng, á tâ xâo ‘nâng xua hía mơheăm, tơdjâk troh ivá. Laga klêi kơ’nâi pleăng mơheăm á tâ phiu ro tâ xua mơheăm á hiăng kum mơngế. Ing tơdroăng pleăng mơheăm, á ai roh vâ séa ngăn ivá, châ séa ngăn mơheăm vâ ‘nâi dêi tơná hôm ai tro tâ pơrea\ng klâi há [a\ tơná ai tu\m ivá ăm mơheăm nếo há’’.

Tung môi xôh nho\ng o tung hngêi châi tamo kal mơheăm, nâ K’Thoen, ối a thôn 4, cheăm Liêng Srônh, tơring Dam Rông hiăng châ [ok thái pơkeăng hnê xo mơheăm vâ to\ng kum nho\ng o tung rơpo\ng. Hlo ăm mơheăm ôh tá tơdjâk troh ivá mê ối kum pơlât mơngế tamo châi, xua mê sap hơnăm 2008 troh nôkố rêm hơnăm nâ pơrá veăng pleăng mơheăm môi xôh.

Pak^ng pleăng mơheăm, nâ K’Thoen ối troh rêm rơpo\ng hngêi tung thôn mơhnhôk kuăn pơlê veăng pleăng mơheăm. Nâ K’Thoen tối ăm ‘nâi, troh nôkố tâi tâng thôn hiăng lối 70% vâi krâ nho\ng o, tung mê ki hên cho droh rơtăm veăng pleăng mơheăm drêng ai Khu lo to\ng veăng tơring tơku\m po.

Droh rơtăm hdroâng kuăn ngo tơring Dam Rông ăm mơheăm ăm tơdroăng pói tơngah

‘’Tơdroăng pleăng mơheăm ahdrối cho vâ to\ng kum mâu ngế kal mơheăm môi tiah mơngế kơtiê tro châi tamo lơ mâu ngế ôh tá mơhúa trâm xía vâ. Kơto mơheăm á pleăng kô tơ’nôm teăm tơdrêng ăm mâu ngế tamo châi drêng vâi kal’’.

Dam Rông cho tơring kơtiê dêi kong pơlê Lâm Đồng [a\ ai lối 73% cho vâi krâ hdroâng kuăn ngo rêh ối. Hdrối nah, tơdroăng pleăng mơheăm dêi tơring bu to a mâu kơ koan, hngêi trung hriâm. Xua mê, hên hơnăm pơtối tơdroăng pleăng mơheăm dêi tơring ôh tá châ tiô pơkâ kong pơlê pơcháu.

Laga tiô jâ Nguyễn Thị Thu Hương, Kăn hnê ngăn Khu lo to\ng veăng tơring Dam Rông, sap hơnăm 2015 troh nôkố, tơdroăng pleăng mơheăm xông tơtêk a mâu pơlê dêi hdroâng kuăn ngo, tơdroăng châ mâu pơkâ hiăng chiâng tơ’lêi hlâu tâ.

‘’Hdrối nah tối troh tơdroăng pleăng mơheăm mê vâi krâ ôh tá hâk xua tơmiât ôh tá ai mơheăm vâ ăm. Nôkố kuăn pơlê hiăng hlê ple\ng pơrea\ng kố, hên ngế kal mơheăm. {a\ ing mê droh rơtăm ple\ng tơdroăng pleăng mơheăm ôh tá tơdjâk ‘mêi ivá, tơdroăng pleăng mơheăm kum hên kuăn pơlê, kum nho\ng o dêi tơná. Xua mê tơdroăng hlê ple\ng dêi droh rơtăm xuân môi tiah vâi krâ hiăng hơ’leh hên’’.

Ing môi tơring đi đo ôh tá tu\m mơheăm ăm Hngêi pơkeăng kân kong pơlê Lâm Đồng, troh nôkố, tơdroăng pleăng mơheăm tung tơring Dam Rông rế hía rế mơnhông rơdâ [a\ chôa ‘lâng tơtro tiô pơkâ kal xúa mơheăm tung khăm pơlât, to\ng kum mơngế. Tơdroăng ‘’Ăm mơheăm khêi ăm tơdroăng pói tơngah’’ hiăng [a\ dế troh lâp lu [a\ chiâng tơdroăng ki le\m nếo tung vâi krâ hdroâng kuăn ngo a tơring Dam Rông.

Tuấn Anh chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng