VOV4.Sêdang - Pôa Y Wang Hwing, ối a buôn Tr^a, cheăm Ea Tul, tơring C|ư Mgar, kong pơlê Daklak cho ngế ki djâ troăng a hdrối tung hnoăng cheăng pơtối rak vế khôi túa, vêa vong le\m tro dêi pơlê, veăng hnê rơngêi rơngối, hơ’muăn dêi hdroâng Rơđế, hơdruê eirei, hnê to\n chêng, tơgôu koăng [ă hnê rêi rơvo\ng, prôa dêi kuăn ngo. Pôa xuân cho ngế ki châ kuăn pơlê ô eăng cho ngế ki rơkê rơngêi rơngối, mơđah tơbleăng ăm vâi pú tung lâp plâi tơnêi a rôh po Leh tơbâ rơngêi rơngối dêi hdroâng kuăn ngo po a kong têa Phần Lan. Kơ’nâi kố, pin rơtế tơmâng ngin tối ‘na pôa Y Wang vâ châ ‘nâi pôa hơ’muăn tối ‘na tơdroăng pơtối rak vế, khôi túa, vêa vong dêi hdroâng kuăn ngo.

          Kéa prăng xua têng tô, hvêa cheâng prôk chôa ‘lâng, tơpui têi, pôa Y Wang tâng ngăn drăng ngiâ méa môi tiah hơnăm ối nếo, má luâ pôa hiăng châ 66 hơnăm. Pôa sôk ro tối: Á khoh chiâng ối têi tiah kố xua á hâk git rak vế dêi khôi túa, vêa vong hdroâng Rơđế tơná. Kot mâ [ă xông kân tung tơdroăng ki ai hên khôi túa, vêa vong dêi hdroâng mơngế Rơđế, sap ối tơx^n nah, pôa hiăng hmâ tơmâng vâi krâ rơngêi rơngối ‘na Dam Yi, Dam Săn …drêng mê nah, pôa hmâ tơmâng dêi pôa pá nôu hơ’muăn, xôi kiâ, rơngêi rơngối. Y Wang xuân hmâ tiô le\ng dêi pôa lăm troh ngăn a mâu hâi mơd^ng dêi pơlê. Tung kơmăng tâng to idrâp chêng koăng, drêng rêm ngế hiăng chía vâ pôu i iâ, xua têa pló drôu ki xăng hiăng mot tung ko, drêng mê, mâu vâi krâ pơxiâm rơngêi rơngối. Rêm tơdroăng rơngêi rơngối mê, ai drêng ‘nâ rơngêi rơngối bê châ plâ măng, troh a kơxo gâ hlối, thăm nếo, rơngêi rơngối sap ing măng ki kố troh măng ki ê: Mâu vâi krâ roh nah hmâ rơngêi rơngối plâ măng troh a kơxo gâ, la xuân tá hâi teăm kâi tâi, rơngêi hên tơdroăng, la pin vâ rơbot xêh cho pá ‘nâng, tí xê môi tiah nâl Xuăn pin chêh ah pin rơbot xêh, ga chiâng, la tơdroăng rơngêi rơngối dêi hdroâng Rơđế pin athế tơmâng i hên, i nhên ‘nôi mê nếo kâi chiâng rơbot.

          ‘’Hâk git ‘nâng, tơmâng nhên ‘nâng, bu kal châ hmâng [ă ‘nâi chôu vế, rơbot xêh, mê pin pá u ‘nâi chôu phut, hâi khế [ă tâ tá pin ai ki klâi xuân tá ti ‘nâi’’, pôa Y Wang hiăng hơ’muăn tối ‘na tơdroănug ki pôa ối tơx^n nah, nhăng lăm tiô dêi pôa tơmâng vâi krâ rơngêi rơngối tung pơlê. Ing mê nah, tơdroăng rơngêi rơngối khoh chiâng ối tung hiâm mơno pôa tá troh nốkố. Drêng ối tơx^n nah, pôa hiăng chôu vế [ă rơbot rơngêi rơngối Dam Bhu, Dam Bha; rơngêi rơngối Dam Săn, Dam Yi [ă hía hế.

Pôa Y Wang Hwing hlu\m đing năm

          Ti xê to hâk mơnâ tơdroăng rơngêi rơngối, pôa ối git mơnâ mâu chêng koăng, prôa dêi hdroâng kuăn ngo tơná. Pôa chiâng xah hên mâu tơmeăm dêi roh vâi krâ nah, môi tiah: Rơvo\ng đing buôt, buôt chóc, takta, têng nêng, đing năm [ă hía hế, [ă ing tơná pôa mơjiâng pro mâu tơmeăm ki mê. Mâu rơvo\ng, prôa [ă pôa cho tơmeăm ki kơnía, pôa xut dêi mâu tơmeăm mê krâu [ă ‘măn i lơle\m, xua mê, khu prôa, rơvo\ng khoh chí le\m đi đo. Hlu\m ăm ngin tơmâng idrâp rơvo\ng đing buôt, pôa hbeăng ngăn tíu ki hơngế môi tiah chôu vế tơdroăng ton roh vâi krâ nah. Idrâp đing buôt môi tiah vâ hơ’muăn tối roh ton nah pôa hiăng hmâ lăm kơ’nêi kơpôu, tí tăng hriâm xêh tơdroăng hlu\m rơvo\ng, rêi têng nêng: Hdrối nah, drêng kơ’nêi kơpôu, kơ’nêi ro á hmâ tơvế dêi rơvo\ng đing buôt, têng nêng, lơ rơvo\ng takta, hmâ tâ dêi tung kơtong ếo, ôh tá păng lôi, á hmâ râng dêi, tiô mâu vâi pú vâ hlu\m, á xuân hriâm hlu\m [ối mâu vâi ngoh vâi hnê á. Drêng á xiâm tơdrốu, tơpah hơnăm á hiăng hriâm hlu\m rơvo\ng, rêi têng nêng, troh á châ tơchên, môi chât hơnăm á hiăng chiâng hlu\m hên túa rơvo\ng. Hriâm môi hdroh ôh tá la lâi kâi chiâng hlối, mê athế hriâm hên hdroh, sap ing hâi kố troh hâi ki ê mê nếo chiâng, nếo rơbot.

          Nôkố ma luâ pôa hiăng hên hơnăm, la tung hiâm mơno pôa xuân ối git vâ ‘na tơmeăm khoăng dêi hdroâng kuăn ngo tơná. Ngế ki lâi rơhêng vâ tơmâng hơ’muăn, rơngêi rơngối, pôa pơrá vâ rơngêi rơngối, hơ’muăn ăm vâi tơmâng. Rêm hdroh châ toh, pôa hmâ rơngêi rơngối ăm dêi cháu tơmâng, ai drêng ‘nâ rơngêi ting ting. Mê cho túa ki pôa mơhriâm vâ tơbâ vế [ă ‘măn rak hiăng châ dâng 20 tơdroăng rơngêi rơngối dêi Rơđế.

          Vâ khoh châ pơtối rak vế tơdroăng ki hơ’muăn, rơngêi rơngối ki tơviah kố, Khu pơkuâ ‘na mơhno mơjiâng túa le\m tro-tơ’noăng ivá [ă ôm hyô dêi kong pơlê Daklak hiăng tơru\m [ă Khu xiâm hriăn ple\ng ‘na Mơhno mơjiâng túa le\m tro roh ton nah dêi Việt Nam hiăng tơkư\m po 2 lâm hnê ‘na rơngêi rơngối a [uôn Triă, cheăm Ea Tul ăm 20 ngế, tung mê, ai tá mâu kăn [o# cho hdroâng mơngế Rơđế ki   dế pêi cheăng a cheăm Ea Tul [ă tơring }ư\ Mgar. Pôa Y Wang hiăng kơdôu mơ-eăm tá hiâm tá mơno tơná vâ hnê kuăn ‘ne\ng, cháu cháu ‘na rơngêi rơngối dêi mơngế Rơđế. Tối ‘na lâm mơhriâm, pôa Y Wang sôk phiu tối: Ro há xua u ối ai mơngế ki hâk vâ tơmâng rơngêi rơngối, vâi rơngêi tro tơdrá, tro rơ-rêk, môi tiah Y Pă Ksơ, Y Dhin Niê, H’Nhe\ Niê, Y Păp Ayun, Y Pui Niê [ă hía hế. A mâu roh tơ’noăng to\n chêng tơgôu koăng, rơngêi ting ting, kơhnhon xuâng, rơngêi rơngối, hơ’muăn, xôi kiâ xua kong pơlê Daklak tơku\m po, mâu ki hriâm a pôa hiăng châ kâ pri ki kân. Hơnăm nah, hok tro pôa hiăng châ kâ pri châ kơdeăn cho rơkê má môi tung roh tơ’noăng rak vế khôi túa, vêa vong dêi hdroâng kuăn ngo rêm kong pơlê a Tây Nguyên.

          Ngoh Y Thok Niê, kăn [o# mơhno mơjiâng túa le\m tro cheăm Ea Tul, xuân cho hok tro dêi pôa Y Wang tối: Y Wang cho ngế ki rơkê [ă ‘nâi rak vế krâu khât tơdroăng rôh vâi krâ nah, veăng kơhnâ khât tung mâu roh po tơ’noăng a pơlê cheăm, tơring, xua pôa vâ pơtối hnê ‘măn ăm chal nếo nôkố ‘nâi klê ‘na tơmeăm khoăng, tơdroăng ki kơnía git dêi vâi krâ roh ton nah. Tung cheăm ai po 2 to lâm hnê tơpui pơto pơtih, tơpui tơdjếi  dêi hdroâng Rơđế, hnê ‘na to\n chêng tơgôu koăng, hnê rơngêi ting ting, mê pôa Y Wang hiăng hnê rơkê [ă kơhnâ khât. Tơdroăng ki po lâm mơhriâm tiah mê ga ai pơxúa păng ‘nâng ăm mâu vâi muăn chal nếo nốkố dêi cheăm pơlê.

          Tối ‘na hnoăng cheăng rak vế [ă pơtối mơnhông khôi túa, vêa vong dêi hdroâng kuăn ngo Rơđế, mê pôa Y Wang đi đo tô tuăn: rơngêi rơngối cho tơdroăng ki ôh tá la lâi kâi tâi, cho tơmeăm khoăng ki kơnía git păng ‘nâng. La hơnăm pôa hiăng chía hên, ti xê pôa ối rêh đi đo vâ rơngêi rơngối ăm kuăn pơlê tơmâng. Pôa rơhêng vâ hnê ‘măn hên tâ mê nếo ăm rơxông nếo ‘na rơngêi rơngối, hơdruê eirei, kư\t, to\n chêng, tơgôu koăng, la môi ngế pôa pá vâ po lâm hriâm: Tâng ôh tá re\ng teăm hnê tối ăm vâi muăn, vâi cháu, mê khôi túa, vêa vong, mơhno mơjiâng túa le\m tro dêi hdroâng Rơđế kô pá ai xếo. Á púi rơhêng vâ khu kăn pơkuâ kal athế to\ng kum hên tâ mê nếo. Dế ối ai i vá, á kô mơ-eăm hnê ăm vâi muăn rế hên rế le\m, rế hía rế rơkê, vâ khôi túa, vêa vong, tơmeăm khoăng roh ton nah dêi hdroâng Rơđế xuân u ối, ma lối ‘na rơngêi rơngối, to\n chêng châ rak vế [ă thăm mơnhông luâ tâ mê nếo.

          Hơnăm 2014, pôa Y Wang cho môi tung 2 ngế ki châ Khu xiâm hriăn ple\ng ‘na mơhno mơjiâng roh ton nah, ối tung Khu xiâm hriăn ngăn khoa hok pơlê pơla Việt Nam djâ lăm mơđah, rơngêi rơngối a kong têa Phần Lan. Hlo ‘ló hâk tơngăm păng ‘nâng xua cho ngế ki hiăng châ rơngêi rơngối troh a kong têa vâi ê, la pôa xuân ối tô tuăn môi tơdroăng, pro ti lâi vâ rơkong rơngêi rơngối đi đo ối [ă pơlê pơla.

 Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng