Ô vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ!

            Pơlê Dak Rmoan, cheăm Dak Rmoan, pơlê kong krâm Gia Nghĩa, kong pơlê Dak Nông ai 103 rơpo\ng, ai 495 pơ’leăng mâ mơngế. Tung mê, hdrông kue#n ngo M’nông ai 64 rơpo\ng. Mâu hnăm hiăng hluâ, rơtế [ă hên troăng rơhlâ tơmâng to\ng kum dêi mâu khu râ, kơvâ cheăng khu pơkuâ ngăn Đảng, khu kăn pơkuâ tơring, cheăm, vâi krâ nho\ng o tung pơlê Dak Rmoan hiăng mơ-eăm tơkâ hluâ xahpá, mơnhông mơdêk cheăng kâ rêh ối, kơdroh tah kơklêa kơtiê xahpá. Pơlê kố ối kơtăn ing tíu xiâm pơlê kong krâm Gia Nghĩa vâ chê 15 km, nôkố hiăng châ ‘no lie#n cheăng tôh troăng kao su troh tung dế pơlê, troăng mot tung pơlê xun hiăng ai 2 km troăng ki pro [ăng [ê-tông. Pơlê Dak Rmoan ai lối 600 ha tơnêi klâng chêk, ki hên cho deăng kaphế, tiu, plâi hôt [ă pôm loăng. Rơnó kaphế ki nếu krí xo kố nah, tâi pơlê Dak Rmoan châ vâ chê 250 ta#n, pêi lo rêm rơpo\ng a pơlê Dak Rmoan dâng 180 rơtuh lie#n.

            Hdrông kue#n ngo M’nông a pơlê Dak Rmoan tơdah Tết hnăm 2015 phâi hơtôu, ai tu\m kế tơmeăm. Poâ Điểu Nham, kăn pơkuâ [on Dak Rmoan, cheăm Dak Rmoan, pơlê kong krâm Gia Nghĩa, kong pơlê Dak Nông xôk ro tối: Tung hnăm 2014 hdrối kố nah, rơpo\ng on veăng, kue#n cháu tung rơpo\ng hngêi á bố bố xun mo châ, hơniâp ro. Mê tơdroăng cheăng kâ xun hlo tơtêk há, pêi kaphế, plâi hôt, kao su, pôm loăng. Krê loăng kao su mê tá hâi châ xo chá, kaphế hnăm kố xun ai plâi kơtốu hên tâ châ lối 1 ta#n, xun tá hâi châ hên la xun bê vâ kâ [ă rơpo\ng hngêi hơniâp ro mê kal tâ. Vâi krâ nho\ng o tung pơlê ngin đi đo tơru\m, kơhnâ khât pêi cheăng, mơ-eăm mơnhông mơdêk cheăng kâ tung rơpo\ng hngêi, mâlối cho pêi kaphế, rơpo\ng ki lâi xun tơ’noăng dêi rơpó pêi kaphế, mơjiâng hngêi le#m, roê kế tơmeăm xúa tung rơpo\ng hngêi [ă roê rơxế vâ prôk lăm, vâ kum ăm tơdroăng rêh ối tơnie#n le#m tâ. Rơpo\ng ngin xôk ro khât tơdah hnăm nếu 2015, tơdah têt xôk ro, phâi hơtôu. Mot tung hnăm nếu rơpo\ng ngin pơtối mơnhông mơdêk cheăng kơhnâ tâ nếu.

            Hnăm 2015, túa pơkâ vâ pêi pro dêi rơpo\ng cho pơtối ‘no lie#n cheăng pêt mâu hdrê loăng ăm dâi le#m tâ. Mê mâu pơlê xun mơtiah túa pơkâ hnoăng cheăng hiăng pơkâ mơ’no, kôm tơku\m mơnhông mơdêk pêi cheăng kâ tung rơpo\ng hngêi [ă veăng mơjiâng thôn pơlê nếu, pro troăng mot tung thôn, pro hngêi trung mơhriâm, hngêi pơkeăng khăm pơlât. Á kôm tối tơbleăng ăm vâi krâ nho\ng o kơhnâ khât pêi cheăng kâ, mơhriâm [ôi kih thua#t tung pêi chêk pêi deăng, rak vế, kring tơnie#n pơlê pơla [ă mơhno mơjiâng túa le#m tro hơniâp ro. Rơhêng vâ tơnêi têa ‘no lie#n cheăng, vâi krâ nho\ng o tung pơlê kôm mơhnhôk ivá mơngế [ă veăng kum vâ pơlê rế hía rế phâi hơtôu, kro mơdro\ng.

            A kong pơlê Kon Tum, pơtê tơdroăng ki pêi chêk pêi deăng, klâng chêk, hâi má mơ’nui dêi hnăm, lối 100 rơpo\ng kue#n pơlê [ă vâ chê 450 pơ’leăng mâ mơngế hdrông kue#n ngo Rơteăng a pơlê Đak Long, cheăm Đak Hring, tơring Đak Hà, kong pơlê Kon Tum hiăng tơku\m mơgêi hnăm ton, kôh tơdah lo hnăm nếu. Mơhé cho Têt Dương l^ch. La vâi krâ nho\ng o tơku\m po xôk xuâ, ro rih. Hngêi ki lâi xun ai drôu xiâm, tơxông [ă mâu kế kâ tiêu túa tơlá, khôi hmâ vâi krâ rôh nah.

            Tung hnăm 2014, kue#n pơlê tung pơlê ai hên tơdroăng ki xôk ro. Tơdroăng rêh ối rế hía rế tơnie#n [ă hên rơpo\ng hngêi hiăng pêi lo lie#n ngân hên, xăp 100 rơtuh troh ngi klêng, tung tơnêi deăng kaphế, báu, loăng ‘mô, kao su [ă ing hdrê loăng pêt, mơnăn păn ki ê. Poâ A Chông krâ pơlê 75 hnăm hnăm nếu kố pôa kôm mot tung hnăm má 76,  xôk ro ăm ‘nâi: Hnăm kố, tâi tâng pơlê ngin hơniâp ro păng ‘nâng. A rơnó pôe báu kong tôu prăng le#m, ôh tá trâm kong mêi, ngin hiăng re#ng pôe dêi báu. Xun hâk phiu há, mâu rơpo\ng ki pêt kaphế [ă yă xun chía kơnâ há, xôk xuâ ‘nâng. Nốkố, ai tơdroăng pơkâ thế pêi pro dêi tơnêi têa ‘na mơjiâng thôn pơlê rêh ối cheăng kâ tiêu túa nếu, thôn ngin hiăng ai troăng rơhlâ troh a hnăm 2015 ah kôm mơjiâng thôn pơlê rêh ối cheăng kâ tiêu túa nếu, a xôk ro păng ‘nâng. Mot tung hnăm nếu kố, a pâ rơkâu tâi tâng 54 hdrông mơngế kue#n ngo nho\ng o, rêm rơpo\ng, rêm hngêi, rêm on veăng pơrá mo le#m ivá, mot tung hnăm nếu pêi cheăng kâ pêi lo kế tơmeăm hluâ tâ hnăm ton. A púi rơhêng vâ tâi tâng vâi krâ, nho\ng o tung pơlê athế hơ-ui pâ, tơveăng dêi rơpó tung pêi chêk pêi deăng, [ă kum dêi rơpó drêng trâm xahpá. A púi rơhêng vâ tâi tâng vâi krâ-nho\ng o mot tung hnăm nếu, rêm ngế, rêm rơpo\ng hngêi athế tơru\m môi tue#n re#ng mơjiâng thôn pơlê rêh ối cheăng kâ tiêu túa nếu’’.

Katarina Nga tơplôu