VOV4.Sêdang - Hdrối hơnăm 1975, Sài Gòn châ khe#n inâi cho tíu kơpong kơnía Viễn Đông. Klêi hơnăm 1975, tung rôh ki ‘mâi mơnhông châ tơ-[rê dêi mâu kế tơmeăm xua rôh tơplâ tơplong nah pro hnối [ă tơdroăng ki tơdjâk troh dêi mâu rôh tơxul tơxal tung lâp plâi tơnêi. Sài Gòn, nốkố cho Pơlê kong kân Hồ Chí Minh trâm hên tơdroăng ki pá puât. Laga, sap ing tơdroăng ki pá puât mê, malối cho klêi kơ’nâi tơnêi têa pêi pro tơdroăng ki hơ’lêh nếo, [ă mâu tơdroăng ki rơkê ple#ng. Pơlê kong kân Hồ Chí Minh hiăng chiâng môi tung mâu kơpho# ki re#ng mơnhông mơdêk. Tơbâ 40 hơnăm hâi tơleăng le#m peăng hdroh, pro tơnêi têa tơru\m chiâng môi, Cao Thoa, ngế chêh hla tơbeăng cheăng a pơlê kong kân Hồ Chí Minh ai [ai: ‘’Pơlê kong kân Hồ Chí Minh 40 hơnăm hơ’lêh, rơkê ple#ng’’.

Ta troh nôkố, um méa dêi Sài Gòn kơtăn kố 40 hơnăm xuân hlo nhên tung tuăn tơmiât dêi pôa Nguyễn Hữu Thái, 6 chô kơxo hâi lơ 30 khế 4 hơnăm 1975, mâu rôh tơ-[ai kơneăng má mơ’nui dêi kăn teăng mâ Mih kơneăng a Biển Đông, Sài Gòn rơh^ng rơhối. Xua tro tâng tối kô ai môi rôh hum mơheăm drêng mâu mố đo#i pro tơleăng le#m mot plâ, mê kuăn pơlê Sài Gòn tô tuăn ôh tá khên vâ lo drô troăng. 10 chô, khu rơxế ko\m [a dêi mố đo#i mot tung pơlê kong kân Sài Gòn. Drêng péa  Hngêi Độc Lập tro rơxế ko\m [a blong ‘nhiê tơlôu 390 đo# kơtong, đăi đo#i trưởng Bùi Quang Thận râng hla cờ kơtâu, pôa Thái rơtế [ă yăo sư Huỳnh Văn Tòng, mơhno\ng pleăng tơná mơhno djâ troăng to a kuâ hngêi Tíu pêi cheăng Hngêi Độc Lập hnối chuâ hla cờ [lêi trâng. Pôa Nguyễn Hữu Thái hơ’muăn tối: A [ă yăo sư Huỳnh Văn Tòng [ă ngoh Thận to kông kơmăi lo a trăng hla cờ. Dê mê nah hla cơ ‘ngré ‘ngró dêi rơxông hdrối nah kân [ă hnối krá. La ngoh Thận prôk vêh ôh tá djâ hơkê vâ pôe, mê ngoh kâ [ă hne#ng [ă toi hla cơ ‘ngré ‘ngró dju klêi mê kơtúa hla cơ dêi tơnêi têa tơná pin păng ‘nâng. Hla cờ ku\n xúa hla kơ rơxế kom [a. Ngin hlo a ‘nâi tung plông tíu Hngêi Độc lập, rơxế ko\m[a pơtăng mơgăn tâi klêi mê ngin tơkôm, toi hla cơ ngi ‘ngêi hnối pe#ng pháu tơngi ‘ngêi vâ khoh hâk ro. Ngin tơmiêt prôk klêng tê klêng hía 5 phut klêi mê xo hla cơ dju [ă nếo kơtúa hla cơ dêi tơná, a ‘nâi vâi pe#ng pháo tơngi ‘ngêi hâk ro. Klêi mê ngin lăm trâm mố đo#i pin ki plâ pro tơleăng le#m cho Dương Văn Minh lo.

Pơtối mê, pôa Thái rơtế prôk [ă Dương Văn Minh, kăn pơkuâ tơnêi têa, Ngế pro xiâm hnê ngăn tơnêi têa Vũ Văn Mẫu, chính uỷ Bùi Văn Tùng [ă môi ngế chêh hlá tơbeăng mơngế Alơmăng to rơxế prôk ke#n hdrối péa tiu mơ’no rơ’jiu. Kố cho, kăn xiâm pơkuâ tơnêi têa pôa Dương Văn Minh hiăng tơbleăng lo têk ko\ng a ngiâ lêng plâ tơleăng le#m: Klêi peăng hdroh tơnêi châ tơleăng le#m, hluâ hên rôh pêi cheăng, cho kăn [o# đoân, klêi mê, kăn [o# Vie#n hdró mơnhên pơlê kong kân, Giảng viên hnê túa mơjiâng pro hngêi trăng, pôa Thái xo pêi tâi mâu tơdroăng ki xahpá ki kuăn pơlê dêi pơlê kong kân thế tơkâ hluâ. Klêi tơplâ, gâk rơtâ tá pu\n pâ, kế tơmeăm to\ng kum xôh ôh tá ai, khu râ kăn [ă kuăn pơlê pơlê kong kân Hồ Chí Minh thế mơ-eăm tâi vâ tơkâ hluâ tâi tâng.

Malối cho tung pơla hơ’lêh nếo, pơxiâm sap hơnăm 1986, pơlê kong kân Hồ Chí Minh chiâng pơlê kong kân ki djâ troăng ahdrối ‘na mơnhông tơ-[rê hriăn ple#ng tung mâu tơdroăng cheăng, mâlối cho cheăng kâ mơnhông pơlê kong kân xông tơtêk. Tie#n sih Trần Du Lịch, kăn pho\ pơkuâ djâ khu kăn Kuo#k ho#i pơlê kong kân Hồ Chí Minh, cho Vie#n trươ\ng vie#n tí tăng ‘nâi ple#ng pơlê kong kân Hồ Chí Minh tối tiah kố:  Pơlê kong kân Hồ Chí Minh ai hnoăng veăng ‘no kân k^n. Veăng ‘no apoăng cho mâu tơdroăng pêi pro ki tro mơnúa hdrối hơ’lêh nếo. Mâu túa veăng rơlo hên h^n, mê cho rôh pơxiâm mơjiâng pro ai túa pêi lo kế tơmeăm tê mơdró tung pơlê kong kân Hồ Chí Minh. Kơ’nâi mê hơ’lêh nếo. Pơlê kong kân Hồ Chí Minh djâ troăng ahdrối tung hên túa. Pơtih ing tơdroăng djâ troăng ahdrối mơjiâng kơpong hngêi kơmăi cheăng kâ po rơdâ, tá tơdroăng mơjiâng luât ko\ng ti, luât tê mơdró dêi mâu kuăn pơlê, tung pơla mê pin hâi teăm ai luât. 

Ai mâu hơnăm cheăng kâ mơnhông mơdêk ó, la xuân ai mâu hơnăm tơdjâk troh xua ôh tá tơniăn ‘na cheăng kâ, la [ă tơdroăng pơkuâ ngăn rơkê dêi Đảng [o# [ă khu râ kăn, pơlê kong kân hiăng tơkâ hluâ rôh ki xahpá. Pơla hơnăm 2011-2014, xêo tâi tâng tơmeăm pêi lo tung pơlê kong kân tâk 9,6%, tak hluâ 1,7 hdrôh tâng vâ pơchông [ă lâp tơnêi têa; GDP xêo riên rêm roh châ 5 rơpâu 131 dollar a mơ’nui hơnăm 2014. Troh nôkố, kơxo# rơpo\ng kơtiê dêi pơlê kong kân pêi lo châ xo tơ’mot pá xôp 16 rơtuh liăn môi ngế tung môi hơnăm bu ối 1,35% kơxo# rơpo\ng vâ chê kơtiê ki pêi lo châ xo tơ’mot pá xôp 21 rơtuh liăn môi ngế tung môi hơnăm ai 2,7%.

Pơlê kong kân hiăng tơku\m liăn ngân vâ mơnhông mơdêk túa pơkâ pro kơpho#, malối cho ‘na kơvâ troăng prôk. Tung hneăng hơnăm 2001-2014, hên mâu kế tơmeăm khoăng hiăng chiâng tơdroăng ki hâk tơngăm dêi pơlê kong kân, mê cho: klôh ki tơkâ hluâ kroăng Sài Gòn, troăng kân Võ Văn Kiệt, Phạm Văn Đồng, kơpong kơpho# Phú Mỹ Hưng troăng kơtâu tơdrăng sap Pơlê kong kân Hồ Chí Minh ke#n Long Thành-Dầu Giây. La ngiâ ah kô pơxiâm mơjiâng troăng rơxế lơ treng kơpho# Bến Thành-Suối Tiên [ă troăng ki kơtâu sap Bến Thành-Tham Lương, tiu tối hdrối kô pơxiâm pro sap ing hơnăm 2020 [ă 2022. Pơlê kong kân hiăng ai hên tơdroăng ki hơ’lêh ‘na tơnêi tơníu ối kơpong kơpho# tung tơdroăng ‘mâi rơnêu troăng hno têa. Malối, mâu tơdroăng pơkâ mơgrúa le#m tơnêi tơníu kơpong hno têa Nhiêu Lộc-Thị Nghè, Bến Nghé-Tàu Hủ, hno têa Đôi-hno têa Tẻ, Tân Hóa-Lò Gốm, hiăng ‘nhiê tah tâi tâng mâu hngêi ối ki hiăng tơ’nhiê drô hno têa prăng ki xú ‘mêi. Teăng amê cho mâu troăng prôk, mâu hngêi ối ki pro krip le#m drô k^ng hno têa ngiât, kum hơ’lêh tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê tâ tá kơpong kố. La ngiâ kố ah pơlê kong kân kô chiâ môi to klôh hno têa ki hiăng tro kơđu vâ hơ’lêh tơnêi tíu, kế tơmeăm tâ tá kơpho# vâ kơdroh tơdroăng ki têa hmâ lân đik ôh tá ai troăng hiu.

            Tơdroăng ki rơhêng vâ tối akố, ing tơdroăng ki ngăn dêi ngế ki kơchuâ chêh pro tơmeăm khoăng, hngêi trăng Nguyễn Hữu Thái hnối rơtế mơnhên dêi hên tơmối kong têa ê, mơhé mơnhông mơdêk re#ng ‘na kơpho# la khu kăn [ă kuăn pơlê dêi pơlê kong kân Hồ Chí Minh tơmâng ngăn khât troh tơdroăng ki rak vế mâu kế tơmeăm kơpho# ton nah. Mâu tơmeăm khoăng ton nah hiăng lối hr^ng hơnăm, môi tiah, Hngêi ki pơtroh kơthơ pơlê kong kân, Hngêi khôp Đức Bà, Hngêi Vi[an hnê ngăn kuăn pơlê [ă kế tơmeăm ki ê châ rak vế vâ môi tiah vâ chê ối tiah hdrối nah.

            Châ mơnhên tối, cho kơpho# ki tơviah, môi tíu xiâm kân ‘na cheăng kâ, mơhno mơjiâng túa le#m tro, hnê hriâm, khoa hok, ko\ng nghe#, tơdroăng ki trâm tơpui tơno [ă tơru\m [ă lâp plâi tơnêi, cho tơdroăng, kơpong cheăng kâ ki xiâm peăng hdroh. Laga, Pơlê kong kân dế ối trâm [ă hên tơdroăng ki pơloăng mơnúa. Mê cho: túa pơkâ [ă rak ngăn kơpho# tá hâi tơxâng, hngêi trăng kih thua#t dêi pơlê pơla tá hâi pêi pro tiu tơdroăng pơkâ thế mơnhông mơdêk [ă hơ’lêh tơdroăng rêh ối 10 rơtuh ngế kuăn pơlê. Tiu poâ Lê Hoàng Quân, kăn hnê ngăn Vi[an pơlê kong kân Hồ Chí Minh, ki hdrối tâ [ă ki xo ah hmôi, Pơlê kong kân Hồ Chí Minh kal pơkâ tơleăng mâu tơdroăng mê cho: Ai to lâi tơdroăng kal châ kơjo apoăng [ă ki xo ah hmôi. Mê cho mơnhông mơdêk hngêi trăng, troăng klông kih thua#t tơdâng tơ’mô. Hngêi trăng, troăng klông akố tung mê tá hngêi trăng kih thua#t, hngêi trăng pơlê pơla. Tơdroăng ki má péa cho tơdroăng ki kong prâi pro hơ’lêh, tơdjâk ing têa kơx^ tâk đik. Xua pơlê kong kân tâng vâ pơchông [ă têa kơx^ gá ôh tá tơniăn khât. Pơlê kong kân hiăng hlê ple#ng hlo tiah kố, mâu tơdroăng ki tơdjâk troh mơnhông mơdêk dêi pơlê kong kân [ă hiăng hbrâ rơnáu hdrối.

            {ă tuăn hiâm rơkê ple#ng ‘’xua lâp tơnêi têa, rơtế lâp tơnêi têa’’, mơdêk khôi hmâ khên tơnôu, dêi tơnêi têa meăm the#p chiâng hâu, hbrâ rơnáu tơche#ng tơmiât, mơ-eăm, khe#n tơmiât, khên pêi, khên pôu râng dêi hnoăng cheăng, Pơlê kong kân Hồ Chí Minh hâi kố dế ối xúa mâu rôh ki tơ’lêi hlâu, tơkâ hluâ mâu tơdroăng pá, pơloăng mơnúa vâ prôk hdrối, troh hdrối tung tơdroăng cheăng kơmăi kơmok tiu rơxông nếo nốkố dêi tơnêi têa.

Gương prế Nga tơplôu