Tung môi to hngêi ku\n, la krúa le\m pá kơdâm loăng kơxu a thôn Đăk Hà, cheăm Đăk Bla, pơlê kong kơdrâm Kon Tum, kong pơlê Kon Tum tâng to rơkong hâk tó. Vâ tối la lâi  xuân tâng idrâp dêi Rơ’jiu Việt Nam mơ’no tung hngêi. Ngoh Trần Công Chung, 36 hơnăm [ă mâi nâ Lê Thị Hoài, 33 hơnăm châ kuăn pơlê tung kơpong mê krếo prếi on veăng ki tơviah vâ tối prếi on veăng ki le\m ro. Xua gá drêng 8 hơnăm ngoh Chung chiâng ôh tá xao hlo mâ xua ing tơdjâk trếo ‘mêi a rôh tơplâ nah ing dế pâ. ‘Na nâ Hoài péa pâ chêng chó xap ing klêh klêa nah. Ngăn a ki chó [ă oh tá xao hlo dêi prếi on veăng oh tá ai ngế ki lâi [e#ng tơmiêt troh tơdroăng ki ‘nâi hơ ui pâ dêi rơpó pơxiâm xap ing ki kơtăn dêi rơpó châ rơpâu km xua rơpo\ng hngêi ngoh Chung ối a kong pơlê Kon Tum, nâ Hoài ối a Đo#i 9, cheăm Hải Nam, tơring Hải Hâu kong pơlê Nam Định. Tối tơdroăng vâ dêi rơpó dêi ngoh, nâ ăm ‘nâi  tu\m tơdroăng vâ ăm châ xo dêi rơpó mê, cho ing Rơ’jiu xiâm Việt Nam mơhno:  

-‘’A hmâ hmâng radio. Hơnăm 2007, a hmâng Tơdroăng púi vâ mơ’no tung Rơ’jiu Việt Nam chêh tối mâu tơdroăng ki tơmiêt dêi tơná tung Rơ’jiu, tối tu\m tơdroăng ki xahpá tung radio. Hoài ai tối bai chêh ki mê mơ’no tung rơ’jiu. Hmâng kơxo# phôn klê mê a nhắn tin pro hmâ!

Hơniâp ro tung on veăng ku\n

-‘’Rêm hdroh hmâ rơ’jiu mơ’no tơdroăng púi vâ dế ối rêh,   miê  Minh Phượng, [ă mâu vâi tăm nếo pơchuât ‘na ngế ki pá  tung tơdroăng hơ’muăn mê kơnôm ing tơdroăng ki mê gá nếo khên tơpui tối tơdroăng ki tơná khéa hơ’nêng kơxiâp kơmê  hơ ui dêi tơná la ôh tá ‘nâi tối ăm kơbố. Mâu vâi miê, vâi tăm hlo [ăi a chêh ‘lo tro, pơchuât klêi mê a ai hnoăng mơhá. Kơnốu a hlo kơxo# phôn a kơpêng mê mê kơnốu a nhắn tin pro pú hmâ. Ôh tá ‘nâi ti lâi nếo tơpui [ă dêi rơpó tê la tâ môi tiah hiăng vâ dêi rơpó’’.

Hiăng vâ dêi rơpó la vâ xo dêi rơpó chiâng on veăng ngoh Trần Công chung [ă nâ Lê Thị Hoài ối thế tơkâ luâ hên mâu tơdroăng xahpá pơloăng mơnúa, mơni iâ ngế ki mo le\m châ kâi pêi pro. Hơnăm 2009, ngoh chung kơnôm mâu nho\ng o tung rơpo\ng hngêi djâ dêi tơná tơkâ luâ rơpâu km lăm troh a Nam Định vâ trâm nâ Hoài [ă rơpo\ng hngêi. La xua ing tơdroăng lối tô túăn [ă hơ ui dêi kuăn kơdrâi mê nôu pâ nâ Hoài oh tá ăm [ă mơdât tơdroăng ki prếi vâ dêi rơpó.  Loi khât kô tơdroăng ki vâ dêi rơpó, tơmiêt kô rêh ối le\m [ă dêi rơpó, nâ Hoài châ lôi hngêi trăng prôk lăm tiô dêi plâi nuih djâ.

Tơdroăng cheăng rêm hâi dêi ngoh Chung [ă nâ Hoài

Tung tơdroăng rêh ối peăng hngêi  kơnôu xuân xahpá, ngoh Trần Công Chung [ă nâ Lê Thị Hoài rơtế mơhnhôk hơlêm dêi rơpó mơ-eăm mơnhông tơdroăng rêh ối. Klêi mơnúa pêi hên tơdroăng cheăng, môi tiah  mơdró tê tơmeăm, tê kế kâ drô k^ng troăng [ă hên ki ê, prếi ngoh nâ hiăng râh tê vế so#,  xua hlo tơtro tâ [ă tơná. Rêm hâi nâ Hoài chơ dêi kơnốu to rơxế hon đa pái to chêng ing hngêi a cheăm Đăk Bla tơkâ luâ 10 km troh a tơdế; pơlê kong kơdrâm Kon Tum, xo vế sô# a tíu xiâm tê vế klêi mê to dêi rơxế kró lăm tê tung lâp kơpho#.

Kơnôm ing mâ ngế kơdrâi [ă chêng dêi ngế kơnốu, kơ’nâi 10 hơnăm tê vế xo#, ing kơxo# liăn ‘măn kơd^ng tơ’nôm [ă liăn mung ai 30 rơtuh liăn ing hngêi rak liăn Công thương dêi kong pơlê Kon Tum veăng kum, ngoh Chung [ă nâ Hoài hiăng mơjiâng kêi môi toăng hngêi kơnâ 140 rơtuh liăn ngăn le\m krúa  [ă bâ phuâng. Hơniâp ro hên tâ nếo kuăn kơdrâi prếi hơnăm kố hriâm lâm 4 hlối nguăn loi, hriâm rơkê.  Tung tơdroăng hơ’muăn ki ro rơtế [ă ngế chêh hlá tơbeăng dêi Rơ’jiu Việt Nam, ngoh Trần Công Chung ôh tá piu hiăng pơtroh rơkong mơnê hên kơ ngế pú  Rơ’jiu xiâm Việt Nam:

‘’ A mơnê kô Rơ’jiu Việt Nam hiăng mơ’no tơdroăng mê mơhno djâ má châ trâm dêi rơpó môi tiah hâi kố. A mơ-eăm rêh ối le\m, râk dêi tơdroăng ki hơ ui pâ dêi rơpó ăm kuăn ‘ne#ng  pro [ôi’’.

Mơ-eăm khât oh tá la lâi pơtê vâ mơnhông dêi tơdroăng rêh ối [ă môi plâi nuih ki le\m ‘nâi kơxiâp dêi tơná mê cho tơdroăng ki rêm ngế tô hlo drêng trâm tơpui tơno [ă prếi on veăng ki chó oh tá xao hlo mâ dêi  ngoh Trần Công Chung [ă nâ Lê Thị Hoài. Ôh tá xê to kơhnâ mơ-eăm pêi cheăng vâ châ hơniâp ro krế, prếi on veăng kố ối cho tung khu ki kơhnâ dêi mâu Khu chó chêng tơvế ko\ng plôm mâ a pơlê kong kơdrâm Kon Tum. ngoh Chung, nâ Hoài đi đo veăng hơlêm, hnê tối ăm mâu ngế ki chó pá puât môi tiah dêi tơná, pak^ng mê xuân mơhnhôk rêm ngế mơ-eăm tơkâ luâ ki kơxiâp kơmê, thế khên tơnôu, mơ-eăm mơnhông tung rêh ối. Nôkố pak^ng tơdroăng tê ve#, tung pơla ối a hngêi  ngoh Chung, Nâ Hoài ối chêp teăn kên, teăn muâk, pro reăng [ă hlá mơ-éa, pro um hmốu vâ tê tăng tơ’nôm kơxo# liăn. Tối ‘na tơdroăng púi vâ dêi prếi on veăng, nâ Lê Thị Hoài, ăm ‘nâi:

Prếi on veăng pêi cheăng tơ’nôm a hngêi vâ tăng tơ’nôm kơxo# liăn

‘’ A púi vâ má on veăng a ai vá mo le\m vâ rêm hâi châ lăm tê ve#. Púi vâ kân tâ ki mê nếo, má púi vâ dêi kuăn nguăn loi, hriâm rơkê, mo le\m châ xo ah hmôi chiâng mơngế ki le\m tro ‘’.

Kơnôm Rơ’jiu Việt Nam mơhno ăm ing tơdroăng Púi vâ rêh. Loi khât a tơdroăng ki vâ dêi rơpó, mơ-eăm tơkâ luâ xah pá pơloăng mơnúa, prếi on veăng ki chó [ă ôh tá xao hlo mâ Trần Công Chung [ă Lê Thị Hoài hiăng tăng hlo tơdroăng ki hơniâp ro ăm tơná. Prếi xuân châ kuăn pơlê ki achê tung pơlê kong kơdrâm Kon Tum, kong pơlê Kon Tum hơ ui pâ.  Xôk ro tâ ki mê nếo cho pâ, nôu nâ Hoài hlo kuăn ‘ne\ng rêh ối [ă dêi rơpó hơniâp ro hiăng tâ dêi tơná xôi  hdrối nah hiăng mơdât oh tá ăm prếi vâ dêi rơpó. Nôu pâ mơhé hơnăm hiăng krâ, ivá pá kâi hro la xuân mơ-eăm tơkâ luâ rơpâu km vâ lăm pôu ngăn dêi kuăn ‘ne#ng kuăn cháu.  Rêm hdroh trâm, rêm hdroh tơkâ tơru\p ko\ng cho rêm roh lo têa pâ, la cho têa mâ ki sôk ro, hơniâp tung hiâm mơno./.

Khoa Điềm chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng