{ai 2: Vâi krâ po ngăn troăng link kố hôu:
{ai 3: Vâi krâ nho\ng o vâ ngăn [ai má 3 po ngăn drăng kố:
http://vov4.vov.vn/Xodang/chuyen-muc/holeh-xiam-cho-va-xua-tonei-pro-kopong-toh-klang-chiak-tio-poka-ki-apoang-c178-283311.aspx
{ai 1: Rơchôa hno têa kân [a\ mâu tơdroăng pói vâ le\m tro
Ing lâi Khu xiâm ngăn ‘na chiâk deăng [ă mơnhông thôn pơlê dêi tơnêi têa khoh mơ’no liăn vâ chê 3 rơpâu rơtal liăn mơjiâng rơchôa têa a cheăm Ia Mơr? {ă rơchôa têa ki kân kô châ mơjiâng [ă tơdroăng pói tơngah ‘na pêi cheăng kâ-rêh ối pơlê pơla tiah lâi?
Mơhé ối tung [a\ng tơnêi kân tâ tơdế kong pơlê Bắc Ninh laga Ia Mơr cho cheăm tíu tơkăng kong pá puât, kuăn pơlê iâ êt. Tơnêi kân rơdâ laga ki hên khăng khoăng, plâ hơnăm ôh tá bê têa tôh, pêi chiâk deăng kơnôm to têa mêi. Vâ mơdêk châ tơ-[rê xúa tơnêi, mơnhông pêi chiâk deăng kơpong tíu tơkăng kong pá puât kố xông tơtêk, ing mê mơjiâng kum tơniăn kơpong kuăn pơlê rêh ối [a\ mơjiâng kơpong cheăng kâ nếo, pơkuâ châ tơ-[rê tơdroăng xe\n kuăn pơlê ối tíu nếo…,
Hơnăm 1998, Chin phuh hiăng pơcháu Khu xiâm pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông mơdêk thôn pơlê hriăn ple\ng mơjiâng tơdroăng tơkêa bro hên tơdroăng Ia Mơr. Troh hâi lơ 27/10/2005, Khu xiâm pơkuâ ‘na chiâk deăng [a\ mơnhông thôn pơlê tơbleăng pơkâ kơxo# 2954 k^ tơdroăng tơkêa bro mơjiâng long têa Ia Mơr [a\ 2 tơdroăng: kơpong kế tơmeăm long têa Plei Pai – rơchôa Ia Lốp, kân rơdâ dâng 600 ha, tiô pơkâ tôh dâng 2 rơpâu ha tơnêi pêi chiâk deăng [a\ long têa Ia Mơr (kân rơdâ 3.000ha) tôh ăm dâng 15.500 ha tơnêi pêi chiâk deăng.
Pôa Nguyễn Hoàng Hiệp, Ngế xiâm pho\ pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông thôn pơlê tối: {a\ 2 tơdroăng môi tiah tối mê âi, long têa Ia Mơr kố cho kế tơmeăm pêi pro hên tơdroăng pơkâ tá cheăng kâ – kal kí [a\ rêh ối pơlê:
‘’Pơkâ xiâm Long têa Ia Mơr apoăng xuân môi tiah nôkố pơrá mơnhên ai 3 pơkâ xiâm, má môi cho cheăng lêng xua kố cho kơpong tíu tơkăng kong. Má péa, cho kum tơdroăng xe\n kuăn pơlê, xe\n ối tíu nếo, xe\n tíu ối a kơpong mê [a\ kơpong ki ê vêh akố xua tơnêi akố ối hên. Má pái, tôh ăm dâng 14.000 ha báu [a\ loăng plâi ki ê. Long têa tiô vê hdró ai dâng 180 rơtuh met kho#i, kô chiâng tối kố cho tíu kơdoăng têa [a\ Tây Nguyên ki kân’’.
Tiô vê hdró hiăng châ mơjiâng, 180 rơtuh met kho#i têa kô kum tôh têa ăm dâng 14.500 ha tơnêi pêi chiâk deăng. Tung mê, 10.350 ha ối tung tơring }ư\ Prong, kong pơlê Gia Lai [a\ dâng 4.000 ha ối tung tơring Ea Súp, kong pơlê Dak Lak. {a\ kân rơdâ kơpong tôh môi tiah tối kơ-êng mê ai long têa châ tối cho kân kố rơtế [a\ hên long têa ki ê bu nếo bê 25% mâu [a\ng klâng kal tôh têa a Tây Nguyên tối tơdjuôm. Xua mê pôa Nguyễn Hải Thanh, Kăn pơkuâ Kơ koan xiâm mơjiâng kế tơmeăm khoăng, ối tung Khu xiâm pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông thôn pơlê mơnhên, tơdroăng mơjiâng khu long têa Ia Mơr cho tơtro tiô pơkâ nôkố, mơ’no liăn tro kơpong:
‘’Ki nhên khât Khu xiâm pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng hiăng hriăn ple\ng [a\ séa ngăn mê [a\ng pêi chiâk deăng kal têa dêi kơpong Tây Nguyên, long rơchôa têa nếo bê tôh châ 25%. Xua mê, mơjiâng tíu kơdoăng têa mê tơdroăng kal vâ mê kơpong Tây Nguyên kal hên’’.
{a\ ki phá tơ-ê cho kơpong tíu tơkăng kong achê [a\ kong têa Kul, ki hên cho mơngế vâi krâ mâu hdroâng kuăn ngo iâ mơngế, tơdroăng rêh ối môi tiah vâi krâ ton nah, pêi chiâk deăng kơnôm to têa mêi xua mê drêng khu long rơchôa têa kân kố châ pơkâ mơjiâng, sap ing khu kăn pơkuâ Khu xiâm pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông thôn pơlê, khu kăn pơkuâ tơring [a\ ki rơhêng vâ tối cho kuăn pơlê tung tơring pói tơngah hên long rơchôa têa kum ăm hơ’leh ăm kơpong khăng khoăng kố.
Rơpo\ng pôa Rơmah Tú, ối a cheăm Ia Mơr, tơring }ư\ Prong, kong pơlê Gia Lai cho rơpo\ng kơtiê ‘’krá tơniăn’’ tung plâ mâu hơnăm hiăng hlâ xua pêi chiâk deăng kơnôm to a kong prâi, đi đo lu\p kế tơmeăm, rêm hơnăm bu pêi 1 rơnó mêi. Drêng long rơchôa têa Ia Mơr châ mơjiâng rơtế [a\ pơkâ tôh ăm môi kơpong kân rơdâ, pôa Tú pói tơngah tơdroăng rêh ối rơpo\ng xuân kô hơ’leh ing kố.
‘’Nôkố ai long rơchôa têa, pói tơngah tơnêi têa tơmâng troh vâi krâ ngin. Ngin pói tơngah châ pêi báu klâng péa rơnó, vâ mơnhông mơdêk cheăng kâ, xăm kơklêa kơdroh kơtiê’’.
Pôa Nguyễn Tuấn Anh, Pho\ hnê ngăn Vi [an cheăm Ia Mơr tối ăm ‘nâi, khu kăn pơkuâ cheăm xuân pói tơngah hên a long rơchôa Ia Mơr, [a\ pói vâ tíu kố kô chiâng môi kơpong tơnêi ki kro mơdro\ng, cho tíu pêi chiâk deăng ăm lâp kơpong Tây Nguyên [a\ kơpong tơnêi peăng hdroh tơnêi têa:
‘’Long rơchôa têa Ia Mơr drêng pơxiâm pêi pro mê vâi krâ kuăn pơlê tung cheăm Ia Mơr phiu ro, tơkôm long rơchôa têa kố pói tơngah mơnhông cheăng kâ, xăm kơklêa, kơdroh kơiê ăm vâi krâ kuăn pơlê xuân môi tiah tơdroăng pêt tơmeăm khoăng, mơnăn păn vâ pro tiah lâi mơnhông mơdêk cheăng kâ rơpo\ng’’.
Tiô kơchuâ bro. Ôh tá xê kum tung tơdroăng tôh têa ăm mâu [a\ng tơnêi pêi chiâk deăng ki khăng khoăng ki ai hlâu dêi vâi krâ hdroâng kuăn ngo iâ mơngế a cheăm ki long rơchôa têa ối châ kơchuâ bro vâ tôh ăm chât rơpâu ha tơnêi pêi chiâk deăng tiô troăng kơmăi kơmok rơxông nếo. Ing mê, mơjiâng kơpong ki pêt tơmeăm tơdjuôm, hơ’leh ngiâ méa dêi kơpong tíu tơkăng kong kơtiê pá puât [a\ pêi tiô vâi krâ ton nah.
Thăm nếo, long rơchôa têa kân rơdâ kố châ mơjiâng [a\ pói vâ kô kum tơleăng tơdroăng xe\n kuăn pơlê ki xe\n ối hmâng vâ a Tây Nguyên, mơjiâng kơpong kuăn pơlê rêh ối tơku\m, rak tơniăn troăng tíu tơkăng kong. Laga, 14 hơnăm hiăng hluâ, klêi kơ’nâi hên tơdroăng pói vâ tá khu kăn pơkuâ [a\ kuăn pơlê Tây Nguyên, khu long rơchôa têa Ia Mơr hiăng kêi đeăng laga um méa kơpong kố xuân tá hâi hlo hơ’leh to lâi. Thăm nếo, long rơchôa têa ki xiâm dêi tơnêi têa kố dế trâm tơdroăng ki ai khât mê cho: mơjiâng pro kêi đeăng ôh tá ai kơpong tôh: [a\ng tơnêi châ pơkâ tôh hdrối nah dêi long rơchôa têa xuân cho ối kong.
Xua mê mơhé kong ki ôh tá dâi le\m xuân pá vâ hơ’leh ing tơnêi ki ai xêh hơ’leh pro tơnêi pêi chiâk deăng. Mê long rơchôa têa 3.000 rơtal liăn kố hiăng kêi đeăng klêi kơ’nâi 14 hơnăm pêi pro xuân tá hâi ai kơpong tôh. Kuăn pơlê kơ-êng: kơbố kô pôu râng hnoăng cheăng drêng mơjiâng tơbleăng apoăng kô chiâng pêi pro tơdroăng tơkêa bro kố?
Công Bắc – Lê Bình chêh
A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng
Viết bình luận