VOV4.Xơ Đăng - Hơnăm 2022 hiăng troh, rêm ngế pin pói tơngah tung môi hơnăm nếo tơ’lêi hlâu tâ, tơdroăng rêh ối tiah hmâ nếo hiăng vêh ƀă tơmiât mâu tơdroăng vâ pêi ăm rơpŏng, pơlê Tây Nguyên mơnhông mơdêk

*** Mơhé pơreăng COVID-19 xông tâ tú ó, laga tung hơnăm 2021, kong pơlê Gia Lai xuân châ tơtêk hôm tung xo hnoăng liăn ngân tơnêi têa ƀă lối 7.000 rơtal liăn. GDP tơdâng pơ’leăng mâ mơngế châ 56,31 rơtuh liăn. Tung hơnăm kố, hiăng ai tơ’nôm 17 cheăm châ plah thôn pơlê nếo, tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê chôa ‘lâng châ pơ’lêh. Pôa Wut, Kăn pơkuâ tơdroăng cheăng măt trâ̆n thôn Dơk Rơng, cheăm Đăk Gla, tơring Đăk Đoa pói vâ tung hơnăm nếo 2022, pơreăng kô châ mơdât, kuăn pơlê pơtối tơmâng mâu troăng hơlâ dêi Đảng ƀă Tơnêi têa vâ hluăn ing kơtiê krá tơniăn, xuân môi tiah rak krá tơniăn inâi mơjiâng thôn pơlê nếo ki kong pơlê nếo châ tơƀrê:

‘’Pơlê hiăng pơ’lêh nếo, troăng xuân hiăng ai, hngêi trăng krúa lĕm, kuăn pơlê ngin rŭm môi tuăn. La ngiâ vâ kuăn pơlê sap ing kố thế mơ-eăm, pôi tá tơngôu, tơkŭm ô drôu. Á vâ kuăn pơlê mơ-eăm pêi kâ, mơ-eăm xông tơtêk, mơhé pơreăng môi tiah lâi, xuân pói vâ vâi krâ pin pôi tá tơngôu ƀă pơreăng, tơdroăng rêh ối rế hía rế mơnhông mơdêk, ôh tá kơklêa kơtiê môi tiah ton nah xếo’’.

*** Nâ A Nhưng (kăn ƀô̆ ƀơrô cheăm Čư̆ Đăng Ya, tơring Čư̆ Pưh, kong pơlê Gia Lai) ăm ‘nâi, cheăm Čư̆ Đăng Ya châ vâi ôu-eăng ƀă tơ’mot tơmối tung pơlê ƀă kong pơlê ki ê lăm troh ôm hyô kơnôm ai ngo on ƀă reăng mâ hâi kong tơpo trĭng lĕm a lâp pơlê cheăm. Laga hơnăm 2021, pơreăng COVID-19 hiăng pro kơxô̆ ngế tơmối troh akố kơdroh hên. Laga, kơnôm ai ivá mơ-eăm dêi khu kăn pơkuâ ƀă kơvâ ngăn pơkeăng, rơtế ƀă tơdroăng tơrŭm dêi kuăn pơlê, mê nôkố pơreăng hiăng vâ châ hbrâ mơdât, vâi krâ nhŏng o loi tơngah ôm hyô pơlê pơla kô châ ‘mâi mơnhông rơdêi a rôh Têt ƀă tung hơnăm 2022:

“Tung hơnăm 2021, pơreăng pơtối xông tâ tú pro pá ăm vâi krâ nhŏng o, la kơnôm Đảng, Tơnêi têa tŏng kum vâi krâ nhŏng o ai hmê kâ, ếo xâp, hmiân tuăn tung mâu hâi ki klâ ối krê, kơpong tíu ki tro mơdât mot lo drêng kong ai pơreăng. Tung hơnăm 2022 kố, á loi tơngah tâi tâng vâi krâ nhŏng o kô pơtối tơmâng mâu rơkong hnê mơhno tung tơdroăng cheăng hbrâ mơdât pơreăng, tơdrêng amê hlối kơhnâ tung mâu tơdroăng cheăng kâ vâ mơnhông pêi cheăng kâ rơpŏng hngêi, vâ tơdroăng rêh ối rế tơ’nôm tơdroăng ki phâi tơtô hơniâp ro”.

*** Hơnăm 2021 pơla kố nah, Dak Ndrung cho tíu ai pơreăng COVID-19 apoăng a tơring Dak Song, kong pơlê Dak Nông. Kơnôm tơdroăng hnê mơhno kơtăng dêi khu râ kăn pơkuâ hnê ngăn cheăng Đảng, khu râ kăn pơkuâ cheăm, rơtế thăm pơtâng tối, xua mê pơreăng hiăng châ mơdât. Tung pêi cheăng pêt mơjiâng tơmeăm xuân ai hên tơdroăng ki xông tơtêk, ki má lối cho yă kơphế ƀă tiu ai tâk hên, xua mê tơdroăng rêh ối kuăn pơlê châ pơ’lêh lĕm tâ.

Pôa Điểu Minh – Kăn hnê ngăn Vi ƀan Măt trâ̆n Tơnêi têa Việt Nam cheăm Dak Ndrung, tơring Dak Song tối:

‘’Pói tơngah dêi kuăn pơlê tung hơnăm nếo, ki má môi cho pói vâ Đảng, tơnêi têa thăm pêi pro tơdroăng hbrâ mơdât pơreăng, pâk pơkeăng vaccine mơdât COVID-19. Pro ti lâi pâk ăm tâi tâng kuăn pơlê ôh tá xê krê to a Dak Ndrung ƀă krê Dak Song mê pâk tâi tâng kuăn pơlê tung lâp tơnêi têa, vâ kuăn pơlê lăm ulâi xuân chiâng, pin hmiân tuăn hiăng châ pâk vaccine. To lâi hơnăm hdrối yă kơphế, tiu rơpâ ‘nâng kuăn pơlê pá puât ‘nâng, laga nôkố yă xuân hiăng tâk, kuăn pơlê xuân phiu ro’’.

*** Hơnăm 2021 kơnôm ing tơdroăng ki chiu ‘no liăn roê phon, rak ngăn troh kih thuâ̆t mê 500 xiâm loăng kơphế dêi rơpŏng ngoh A Thiếu, 27 hơnăm prếi nâ Y Chạp, 23 hơnăm a pơlê Đăk Ka Long, cheăm Đăk Hring, tơring Đăk Hà, kong pơlê Kon Tum ai plâi kơtốu hên tâ hơnăm hdrối. Sap ing liăn tê kơphế ƀă mâu kơxô̆ liăn châ xo ing tê kế tơmeăm ki ê, prếi on veăng hơnăm ối nếo hiăng châ pro môi toăng hngêi ki lĕm krá a tơnêi ki lối 200 met karê roê sap ing hơnăm nah.

Ngoh A Thiếu ăm ‘nâi vâ mơnhông cheăng kâ rơpŏng hngêi, ngoh hiăng tơpui nhên ƀă dêi kơdrâi ƀă pơkâ rah tung hơnăm nếo ah kô lăm pêi cheăng a kong têa ê:

“Hơnăm hdrối nah, pơreăng tâ tú rơ-iêo, pro pá tung tơdroăng ki pêi chiâk deăng. Laga, á xuân phiu ro xuá kơphế tê châ yă kơnâ. Hơnăm hdrối nah á mơ-eăm pêi kơphế a ƀăng tơnêi ki kŭn cho tung kơdrum, tê kơphế châ to lâi chât rơtuh pro môi toăng hngêi. Hơnăm nếo mê hiăng ai hngêi nếo vâ ối xuân ro. Laga, pơreăng môi tiah kố ôh tá ‘nâi drêng lâi gá tâi, gá tơdjâk hên tung tơdroăng rêh ối. Xo ah hmôi tâng pơreăng hiăng chía tơniăn tâ, á ƀă vâi krâ nhŏng o a kố xuân tơmiât, mơni ngin kô lăm a Sài Gòn, Bình Dương, hngế tâ nếo cho lăm pêi cheăng a kong têa ê, môi tiah Đài Loan, Hàn Quốc, Nhuk ƀă kong têa ki ê drêng mê ah loi tơngah nếo mơdêk hên tâ tung tơdroăng mơnhông mơdêk cheăng kâ rơpŏng hngêi”.

*** Cheăm Dà Sar, tơring Lạc Dương (Lâm Đồng) dế cho kơpong ngiât tơniăn lĕm, laga tơdroăng hbrâ mơdât COVID-19 đi đo châ Đảng ƀô̆, khu râ kăn pơkuâ ƀă kuăn pơlê akố nhuô̆m. Tiô pôa Liêng Jrang Ha Rô Ky, Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Dà Sar, pakĭng mơdêk hlê plĕng hbrâ mơdât pơreăng, kuăn pơlê ối kơhnâ pêi cheăng pêt mơjiâng tơmeăm, mơdêk châ tơƀrê tơdroăng châ kâ rơpŏng.

Kơnôm mê, mơhé pơreăng COVID-19 xông tâ tú ó laga mơnhông mơdêk cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla xuân ối châ tơƀrê. Ƀă tơdroăng ki tơdjuôm ivá, rŭm môi tuăn dêi kuăn pơlê, tơdroăng pêi pro péa xôh mơnhông mơdêk cheăng kâ ƀă hbrâ mơdât pơreăng tung tơdroăng tiah hmâ nếo kô châ tơƀrê hên tâ tung la ngiâ.

Pôa Liêng Jrang Ha Rô Ky, tối:

“Rơnó pêt mơjiâng tơmeăm hơnăm 2020 – 2021, pơreăng kân COVID-19 hiăng tơdjâk kân lâp tơnêi têa tối tơdjuôm ƀă cheăm Dà Sar tối krê, mơhé mê, kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn ngo a cheăm xuân pơtối tơniăn pêt mơjiâng tơmeăm ƀă pêt kơphế. Hơnăm 2021 kố, kơxô̆ kơphế kơdroh, laga tơ’nôm amê yă kơphế tâk châ hên xôh tâng pơchông hdrối xua mê tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê pơtối tơniăn, tơdroăng cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla dêi cheăm Dà Sar pơtối mơnhông mơdêk, kuăn pơlê sôk ƀă phiu ro.

Cheăm xuân dế thăm pêi pro Pơkâ 128 dêi Chin phuh tung tơdroăng tiah hmâ nếo. Rơtế ƀă mâu troăng pêi péa xôh rế mơnhông cheăng kâ, rế hbrâ mơdât pơreăng COVID-19 châ tơƀrê’’.

*** Hơnăm nếo kố rơpŏng nâ H’Hẹ Niê, a ƀuôn Pan B, cheăm Ea Yông, tơring Krông Pač, kong pơlê Dak Lak phiu ro drêng châ mot ối dêi tung hngêi nếo. Toăng hngêi tơrŭm rơdâ lối 43 met karê, xua Khu pơkuâ ngăn Đoân droh ơtăm kong pơlê Dak Lak tơrŭm tŏng kum mơjiâng pro ƀă kơxô̆ liăn lối 80 rơtuh, tung mê rơpŏng ‘no 20 rơtuh. Khu droh rơtăm cheăm Ea Yông kum pro plông ƀê tong rơdâ 20 met karê ‘na ngiâ. Nâ H’Hẹ ăm ‘nâi, rơpŏng nâ ối tung rơpŏng kơtiê, ôh tá ai tơnêi pêi kâ, cheăng kâ rơpŏng hngêi tơkôm to tung kơxô̆ liăn lăm pêi cheăng vâi dêi prế on veăng mê xuân bu bê to hrê rêm hâi ƀă roăng 2 ngế kuăn hriâm.

Rơhêng vâ ai hngêi ki krá kâk sap ing hên hơnăm hdrối nah, mê nôkố hiăng ai khât. Kố cho ivá ki kân khât ăm tá rơpŏng tung hơnăm nếo vâ pơtối mơ-eăm pêi cheăng kâ, mơ-eăm tâ tung rêh ối.

“Phiu ro xua hơnăm kố châ tơdah hơnăm nếo tung hngêi nếo. Rơhêng vâ tung hơnăm nếo pơreăng kô châ hbrâ mơdât, ivá rêm ngế kô châ rak tơniăn, mâu kuăn ‘nĕng tung rơpŏng hngêi  pơrá ai ivá rơdêi, vâ hmiân tuăn cheăng kâ. Tơná á xuân kal ai ivá, ai tơdroăng cheăng pêi vâ ai liăn mơdrếo chĕn mê nếo hmiân tuăn pêi cheăng kâ, mơ-eăm tung rêh ối”.

A Sa Ly - Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng