VOV4.Sêdang - Pơreăng tơngê lo mơheăm dế hlo rế tâk ó a mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên. Lâp kơpong hiăng ai 6 rơpâu 300 ngế tâ pơreăng, tung mê a Kontum, Gialai [ă Daklak pơrá hiăng ai ngế ki hlâ xua tâ pơreăng tơngê lo mơheăm. Tâng vâ pơchông [ă khế kố hơnăm 2015, kơxo# ngế tâ pơreăng tâk 15 hdroh. Pák^ng mê,  hyôh kong prâi cho ki xiâm pro chiâng tơdroăng kố, tơdroăng ki ôh tá vâ hmâng dêi kuăn pơlê tung hnoăng cheăng hbrâ mơdât pơreăng. Ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a Tây Nguyên ai chêh tối.

            Gialai nôkố cho kong pơlê ai kơxo# mơngế tro tâ tơngê lo mơheăm hên má môi a kơpong Tây Nguyên [a\ vâ chê 3 rơpâu 800 roh ngế tro tâ pơrea\ng tơngê lo mơheăm, pơtối mê cho kong pơlê Daklak [a\ 2 rơpâu 200 roh ngế tro tâ pơrea\ng. Tâi tâng mâu tơring, pơlê krâm, pơlê kong kơdrâm a 2 tíu kố pơrá ai ngế tro tâ pơrea\ng [a\ ai tíu lâp pơlê tro tâ pơrea\ng tơngê lo mơheăm. Nâ Kpă H’lươih, ối a[uôn Sek, cheăm Dlei Yang, tơring Ea Hleo, kong pơlê Daklak tối ăm ‘nâi: Tro tâ pơrea\ng lâp pơlê, ai ngế 2 – 3 xôh tơngê, ai ngế 2 xôh. Ai rơpo\ng nếo tro roh apoăng. Tá hâi lăm a hngêi pơkeăng xua dế pơlât a hngêi, xua lăm pơlât a hngêi pơkeăng xuân tiah mê.

            Xua kơxo# mơngế tro tâ pơrea\ng tâk hên, mâu hngêi pơkeăng tung kơpong kơdrâm hên ngế ối koi pơlât. {a\ 450 ngế mot pơlât a hngêi pơkeăng, tơring Đak Tô, kong pơlê Kontum riên sap apoăng hơnăm troh nôkố. Bu tung khế 7 kố nah, Tíu xiâm ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât tơring hiăng tơdah pơlât ăm 225 ngế tơngê lo mơheăm. {ok thái pơkeăng Tô Ngọc Phấn, Kăn pho\ Tíu xiâm ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât tơring Đak Tô, kong pơlê Kon Tum tối ăm ‘nâi: A hngêi pơkeăng mơngế lăm pơlât xua tro tâ pơrea\ng tơngê lo mơheăm tâk troh 60 ngế. Hngêi pơkeăng ai 85 toăng xoăng ăm mâu ngế ki tơngê lo mơheăm ối koi pơlât tiô pơkâ dêi Khu pơkuâ ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât pơcháu. Nôkố kơxo# mơngế tơngê lo mơheăm cho 150 ngế ai drêng 160 ngế. Kơdrâm hên mơngế pơlât a kơbong y ho\k nhie#t đơ\i, xua mê thế ‘măn tơ’nôm xoăng, ăm mâu ngế ki tamo châi ối koi pơlât [a\ mâu kơbong ki ê, môi tiah kơbong ki pơlât tung châ, kơbong ki pơlât pakong châ, kơbong ki ngăn rơneh kuăn ngá, kơbong pơlât mâu vâi hdrêng, pơrá ai ngế tơngê lo mơheăm ối koi pơlât tơchuâm môi toăng xoăng.

            {a\ a hngêi pơkeăng kân kong pơlê Daklak, vâ chê 1 khế kố, kơxo# mơngế tro tâ pơrea\ng tơngê lo mơheăm mot khăm pơlât tâk hên, kơxo# mơngế tro ‘mêi xua tro tâ pơrea\ng tơngê lo mơheăm xuân hên tâ. Tơdroăng kố pro pá puât tung tơdroăng khăm pơlât. {ok thái pơkeăng Nguyễn Hai, Kăn pơkuâ kơbong truyên nhie#m, hngêi pơkeăng kân kong pơlê Daklak tối ăm ‘nâi: Pá puât apoăng cho kế tơmeăm khoăng, kơxo# xoăng koi pơlât ôh tá tu\m ăm mâu ngế tro tâ pơrea\ng vâ koi pơlât. Mâu ngế tơngê lo mơheăm mot pơlât a hngêi pơkeăng thế djâ dêi xoăng ki bro tơ’lêi râng, vâ ngế ki tơngê lo mơheăm koi pơlât, má péa nếo xua mơngế tơngê lo mơheăm kơdrâm môi tiah mê, thái pơkeăng ôh tá teăm vâ pơlât tu\m tơtro ăm rêm ngế. Kơxo# mơngế tơngê lo mơheăm tâk châ 5 xôh, tơdrêng amê kơxo# thái pơkeăng ngăn tá hâi teăm pơtroh tu\m.

            Xiâm kối tơngê lo mơheăm xông tâ tú ó a kơpong Tây Nguyên, pák^ng kong prâi, xua kuăn pơlê ôh tá vâ tơmâng tung tơdroăng hbrâ mơdât pơrea\ng. Mâu măng t^ng apoăng  rơnó mêu hngê, kơvâ ngăn pơkeăng kong pơlê Kon Tum hiăng mơjiâng khu ki djâ troăng ahdrối, xôh pơkeăng kơdê pơrea\ng [a\ hlối mơgrúa kong prâi, tơdrêng amê rơtế khu kăn pơkuâ kong pơlê chu a mâu rơpo\ng kuăn pơlê vâ pơchân tối, hnê mơhno túa hbrâ mơdât pơrea\ng, ki má lối cho kơdê kiâ ngu nge\ng. Laga, tiô [ok thái pơkeăng Nguyễn Thị Vân, Kăn pho\ pơkuâ Tíu xiâm ngăn pơkeăng [a\ hbrâ mơdât kong pơlê Kon Tum, tơdroăng ki ôh tá vâ bê tơmâng tung hbrâ mơdât pơrea\ng tơngê lo mơheăm, pro pá tung tơdroăng hbrâ mơdât pơrea\ng tơngê lo mơheăm: Kuăn pơlê ai ngế ki ‘na ôh tá vâ bê tơmâng. Ối to kơnôm kăn [o# ngăn pơkeăng drêng ai pơrea\ng tơngê lo mơheăm xông tâ tú. Thăm nếo vâi xuân tơmiât xôh pơkeăng vâ hbrâ mơdât pơrea\ng tơngê lo mơheăm, laga vâi ôh tá hlê ple\ng, pơrea\ng tơngê lo mơheăm pin thế hbrâ mơdât xêh, kơdê kiâ ngu nge\ng, tri trôu, xôm go#m mâu kế tơmeăm ki kơdoăng têa tung rơpo\ng. Drêng xôh pơkeăng, mê pin thế tơbleăng ăm vâi, laga vâi lăm chiâk deăng ôh tá vâ tơru\m [a\ ngin, ối a hngêi vâ vâi lôu péa ăm ngin xôh pơkeăng. Ai hên kuăn pơlê vâi xuân ôh tá môi tuăn ăm ngin mot tung hngêi vâi xôh pơkeăng.

            Xuân môi tiah mê, a kong pơlê Gialai, kuăn pơlê tối hbrâ mơdât pơrea\ng tơngê lo mơheăm cho hnoăng dêi kơvâ ngăn pơkeăng. Pôa Đinh Hà Nam, kăn pho\ pơkuâ ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât kong pơlê kố tối ăm ‘nâi: Kuăn pơlê hmếo tơmiât hnoăng cheăng mê cho dêi kơvâ ngăn pơkeăng. Kuăn pơlê ôh tá môi tuăn hên, ôh tá vâ tơpui tối, ki hên cho ôh tá vâ môi tuăn. Tung pơla kố nah, ngin hiăng pêi ó rơdêi, ngin hiăng tơku\m po roh kuăn pơlê kơdê xêh tri trôu, kiâ ngu nge\ng, vâ hbrâ mơdât pơrea\ng zika [a\ pơrea\ng tơngê lo mơheăm. Hngêi pơkeăng râ kong pơlê pêi, hngêi pơkeăng tơring xuân pêi, pêi hên tơdroăng laga kơ’nâi mê, ngin lăm séa ngăn, mê tơdroăng mơgrúa kong prâi ôh tá hơ’lêh ki klâi.

            Klêi kơ’nâi séa ngăn tơdroăng hbrâ mơdât pơrea\ng a mâu kong pơlê, Tiên sih Phạm Thọ Dược, kăn pơkuâ vie#n mơgrúa kong prâi Tây Nguyên mơnhên, mơhé hiăng mưohnhôk tơdroăng mơgrúa kong prâi, k^ tơkêa hbrâ mơdât pơrea\ng, laga ki nhên khât tơdroăng po rơdâ tá hâi châ tơ-[rê tiô pơkâ, bu pêi ăm ai tê. Xua mê, tá hâi bro hơ’lêh ăm kuăn pơlê hlê ple\ng tung tơdroăng hbrâ mơdât pơrea\ng. Tiên sih Phạm Thọ Dược, mơnhên tối: Khu kăn pơkuâ hlê ple\ng tơdroăng cho hiăng hnê mơhnho, laga chu a pơlê pơla tá hâi po rơdâ pêi pro hên tơdroăng hbrâ mơdât pơrea\ng. Xua tơdroăng kố cho tơdroăng veăng pêi dêi khu cheăng kal kí, tơdroăng tơmâng pêi dêi kuăn pơlê. Xua mê mơhnhôk, tơdroăng pơtâng tối, hnê hriâm ‘na ivá tung pơlê pơla kal thăm pêi [a\ tơniăn vâ kuăn pơlê tơmâng troh ivá dêi tơná [a\ kum khu kăn pơkuâ kum kơvâ pêi tơtro tơdroăng hbrâ mơdât pơrea\ng.

            Drêng ai tơdroăng kố, kơvâ ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât [a\ khu kăn pơkuâ mâu kong pơlê Tây Nguyên dế mơ-eăm tơku\m mơgrúa kong prâi, pơkuâ ôh tá ăm pơrea\ng pơtối xông tâ tú rơdâ. Ki rơhêng vâ tối tơleăng tơdroăng lối kơdrâm mơngế troh khăm pơlât a hngêi pơkeăng, thăm séa ngăn, pơlât pơlê pơla ôh tá ăm ai ngế hlâ xua tro tâ pơrea\ng tơngê lo mơheăm. {ok thái pơkeăng Doãn Hữu Long, kănpơkuâ ngăn ‘na pơkeăng [a\ khăm pơlât kong pơlê Daklak tối ăm ‘nâi: Vâ pêi pro tơtro tiô pơkâ thâ tơdrêng hbrâ mơdât pơrea\ng tơngê lo mơheăm, mê Khu pơkuâ ngăn ‘na pơkeăng [a\ khăm pơlât xuân hnê mơhno mâu tíu pêi cheăng má môi ngăn tiô tơdroăng pơrea\ng a mâu tíu pêi cheăng, vâ hơ’lêh pơlât pơla mâu kơbông pơlât ăm tơtro, pro tiah lâi pêi tơtro tung pơlât ăm mâu ngế tơngê lo mơheăm. Drêng hngêi pơkeăng ôh tá ai ivá khăm pơlât, thế tơbleăng Khu pơkuâ ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât séa ngăn mâu tíu pêi cheăng ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât tung pơkuâ, vâ hơ’lêh tung khăm pơlât tơtro tiô pơkâ pơlât ăm mâu ngế tamo châi dêi hngêi pơkeăng.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng