VOV4.Sêdang - 71 hơnăm klêi kơ’nâi hâi Pôa Hồ pơchuât mơ-éa châ tơniăn le\m, mơjiâng tơnêi têa Việt Nam dân chuh ko\ng hoa, rơtế [a\ kuăn pơlê lâp tơnêi têa, kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn ngo a Tây Nguyên đi đo mơ-eăm mơjiâng tơdroăng rêh ối rế phâi tơtô, pơlê hơ’lêh nếo. Klăng roh kố, Ngế chêh hlá tơbeăng dêi Rơ’jíu Việt Nam a kơpong Tây Nguyên hiăng chêh xo mâu tơdroăng tơpui tối dêi vâi krâ nho\ng ‘na mâu tơdroăng hơ’lêh nếo tung pơlê tung mâu hơnăm hiăng hluâ.

          Cheăm Ia Chim, pơlê kong kơdrâm Kotum, kong pơlê Kontum ai vâi chê 11 rơpâu rơpo\ng kuăn pơlê, ki hên cho hdroâng kuăn ngo Jarai. Tung mâu hơnăm hiăng hluâ, kuăn pơlê đi đo mơdêk tro tuăn hiâm tơru\m pơla Xuăn [ă kuăn ngo, pơla mâu ngế ki tiô khôp [ă mâu ngế ki ôh tá tiô khôp. Kơnôm ti mê, tơdroăng cheăng kâ dêi cheăm mơnhông mơdêk re\ng. Troh nôkố kuăn pơlê tung cheăm pêt châ lối 4 rơpâu ha kơxu kum ăm tơdroăng ki pêi lo liăn hơnăm kơ’nâi châ hên tâ hơnăm hdrối. Lơ 2 khế 9 hơnăm kố vâi krâ nho\ng o tung cheăm dế tơku\m po hên tơdroăng pêi pro mơhno túa le#m tro, tơ’noăng ivá koh tơdah hâi Mơjiâng tơnêi têa [ă xuân cho rôh vâ pleăng kơ Pôa Hồ. Tối ‘na tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê cheăm Ia Chim hâi kố, pôa A Như, kăn pho\ pơkuâ hnê ngăn Đảng cheăm ăm ‘nâi: Tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê hiăng châ mơdêk. Pêi lo liăn rêm ko mơngế nôkố ai 24 rơtuh môi ngế tung môi hơnăm. Hngêi trăng troăng klông, hngêi trung, hngêi pơkeăng cheăm châ ‘no liăn mơjiâng pro le\m. Tơdroăng ki hnê hriâm dêi cheăm rế hía rế mơnhông mơdêk. Klêi kơ’nâi ai troăng hơlâ pơkâ ‘na mơjiâng thôn pơlê nếo vâi krâ nho\ng o sôk ro. Tung tơdroăng ki mê, nôkố a mâu thôn pơrá ai troăng mot tung thôn, mot tung pơlê châ mơjiâng pro le\m, vâi krâ nho\ng o sôk ro khât. Tơku\m pêi pro tiô troăng hơlâ dêi Đảng, Tơnêi têa; mơjiâng cheăm pơlê rế hía rế mơnhông mơdêk tâ.

Thôn pơlê a Daklak hâi kố

          A cheăm Ea Tul, tơring }ư\ Mgar, kong pơlê Daklak, ai lối 2 rơpâu rơpo\ng kuăn pơlê, ki hên cho hdroâng kuăn ngo Rađế. Tưdah hâi leh tơniăn phá lơ 2 khế 9, vâi krâ nho\ng o mâu pơlê, cheăm hiăng pêi pro mơgrúa le#m kong prâi tơnêi tơníu, sôk ro tơdroăng rêh ối rế hía rế phâi tơtô. Pôa Na, krâ pơlê, a {uôn Tu, cheăm Ea Tul, tơring }ư\ Mgar, kong pơlê Daklak, tối: Kuăn pơlê sôk ro khât hlo tơdroăng ki hơ’lêh dêi pơlê, Đảng [ă tơnêi têa hiăng kum kuăn pơlê hên tơdroăng. Tơnêi têa ai hên troăng hơlâ to\ng kum tung mơjiâng thôn pơlê nếo, mơjiâng pro troăng prôk tôh chhá kơxu le#m krá. Mơnê tơnêi têa hên khât yoh. Pơlê, cheăm đi đo tơmâng [ă pêi pro tiô rơkong hnê dêi Đảng [ă tơnêi têa. Hâi mơjiâng tơnêi têa lơ 2 khế 9, tâi tâng kuăn pơlê tung pơlê kơtúa hlá cơ, rêm hơlâ troăng tung pơlê hiăng châ mơgrúa le#m vâ tơdah hâi Mơjiâng tơnêi têa.

          Tơbâ hâi mơjiâng tơnêi têa lơ 2 khế 9, vâi krâ nho\ng hdroâng kuăn ngo M’nông a [on Dak Plao, pơlê kân Kiến Đức, tơring Dak Rlâp, kong pơlê Daknông, sôk ro hlo tơdroăng ki hơ’lêh nếo dêi pơlê rế hía rế kro mơdro\ng. {ok Dak Plao ai 135 rơpo\ng, mê ai troh tơdế rơpo\ng pêi cheăng kâ chía niân, mơdro\ng. Rêm rơpo\ng tung pơlê ai dâng 2 ha [ăng deăng pêt hdrê loăng ton hơnăm môi tiah kơphế, kơxu, tiêu, plâi hôt. Vâi krâ nho\ng o hiăng rế hía rế xúa khoa hok kih thua#t, ‘no liăn rak ngăn hdrê loăng pêt, vâ châ pêi lo hên liăn ngân. Ngoh Điểu N’Son, kăn pơkuâ [on Dak Plao, ăm ‘nâi: {on Dak Plao hdrối nah tơpá khât. Nôkố tơdroăng rêh ối hiăng hơ’lêh hên, kơnôm ing tơdroăng to\ng kum dêi Tơnêi têa, vâi krâ nho\ng o ‘nâi pêt kơphế, tiêu, kơxu, plâi hôt pêi lo liăn tơniăn, kuăn muăn châ hriâm tâp tu\m têk. Tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ nho\ng o hdroâng kuăn ngo a kố rế hía rế xông tơtêk, la tá hâi tơ’mô [ă mâu Xuăn, mê vâi krâ nho\ng o ối athế mơ-eăm hên tâ nếo.

           Tung mâu hơnăm hiăng hluâ, kơnôm hbrâ tơnáu veăng pêi, kơhnâ tung mơjiâng thôn pơlê rêh ối cheăng kâ tiô túa nếo, tơdroăng rêh ối rêm hâi [ă pêi cheăng dêi vâi krâ nho\ng o hdroâng kuăn ngo Bơhnéa a pơlê kong kơdrâm Kontum ai hên tơdroăng ki hơ’lêh. Troh nôkố, 3 to cheăm dêi pơlê kong kơdrâm Kontum cho Ia Chim, Đoàn Kết [ă Hoà Bình hiăng pêi châ 19 kơpêng 19 tơdroăng pơkâ mơjiâng pro thôn pơlê rêh ối cheăng kâ tiô túa nếo. Nâ Y Dyer, pơlê Hno, cheăm Đoàn Kết ăm ‘nâi: Á hlo tơdroăng rêh ối rêm hâi dêi vâi krâ nho\ng o cho mơnhông mơdêk, malối ‘na pêi chiâk deăng. Vâi krâ nho\ng o ‘nâi xúa mâu túa hdrê ki nếo vâ mơdêk pêi châ tơ-[rê. Klêi mê, vâi krâ nho\ng o xuân ‘nâi xúa mâu phon rơvât ki dâi le\m. Mâu hdrê loăng ki ton hơnăm vâi krâ nho\ng o hiăng ‘nâi xúa kih thua#t. Mâu tơmeăm khoăng hdrối nah tơpá tung tơdroăng xúa pêi pro, la klêi kơ’nâi mơjiâng thôn pơlê nếodêi pơlê Hno, mê troăng prôk hiăng tơ’lêi hlâu. Tuăn tơmiât dêi vâi krâ nho\ng o nôkố hiăng hlê ple\ng hên tâ. Vâi krâ nho\ng o mơ-eăm pêi cheăng vâ mơnhông mơdêk tơdroăng rêh ối tung la ngiâ.

Kơdrâm kơdre\ng tơmối kơto rui xah ôm hâi leh 2/9 a kơpong Ôm hyô {uôn Đôn, Dak Lak

          Pôa Đinh Bông, 67 hơnăm, ối a thôn 4, pơlê kân Đắc Rờ Ve, tơring Kon Braih tối, kuăn ngo Rơteăng hdrông Ka Dong ăm ‘nâi, hdrối nah rêm hdroh troh hâi leh, hâi Têt vâ lơ ôh, vâi krâ nho\ng o xuân lo ing thôn pơlê lăm xah ôm hêi. Môi tơdroăng xua hnoăng cheăng kâ pá puât ‘na rơxế vâ to oh tá ai, môi pâ troăng prôk to trâp hliâk, kơhlong kơhlăng, prôk thế tơkâ têa kroăng, têa long. Nôkố hiăng phá tâ hdrối nah, kơnôm ai troăng prôk troh a pơlê, troh a cheăm, mê tơdroăng rêh ối hiăng hơ’lêh hên:  Sap ing hơnăm 2000 tơngi hdrối troăng prôk ăm kuăn pơlê prôk tung tơring Kon Braih pá puât, tá troăng kân kơxo# 24. Hơnăm 2001 troh nôkố kơnôm Đảng, Tơnêi têa, tơná kuăn pơlê veăng ‘no liăn cheăng mơnhông mơdêk ‘na pro troăng kân kum ăm kuăn pơlê tung tơring vâ prôk, tâng vâ tối hiăng hơ’lêh hên. Ing troăng prôk lăm mê kuăn pơlê kô châ mơnhông mơdêk krá ton xo\n vâ kơdroh tah hrâ mơnguâ xăm kơtiê. Nôkố hên kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo rêh ối a kơpong hngế hngo, môi tiah kơpong Đac Kôi, Đak Pne tơ’nôm [ă tơdroăng tơmâng to\ng kum ngăn khât dêi Chin phuh mê tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê hiăng hơ’lêh phá tơ ê. Hên rơpo\ng hngêi hiăng châ rôe rơxế, rôe um tivi, tâng vâ tối hiăng hơ’lêh hên.

A Sa Ly prế Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng