Riên troh hâi lơ 6/12/2019, Khu râng liăn mơhá ăm hnoăng râk ngăn kong mơhnhôk tăng liăn lối 189 rơtal liăn, châ 75% tâng vâ pơchông [ă pơcháu, tâng riên troh lơ 31/12/2019 ai lối 266 rơtal liăn, châ dâng 105% tiô pơkâ.

Ing liăn mê hiăng pro tơniăn tung mơhá ăm hnoăng rak ngăn lối 360. 600 ha kong, châ dâng 63% tung tâi tâng tơnêi kong lâp tung kong pơlê ôh tá riân loăng kơxu. Pôa Hồ Thanh Hoàng, Ngế pơkuâ rak ngăn liăn [ă Mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon tum ăm ‘nâi, tung hơnăm 2019, tơdroăng pơtối pêi tơ-[rê luât pơkâ mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong hiăng pro pơxúa tơ-[rê tung rak ngăn, [ă mơnhông pêt kong dêi kong pơlê. Tung mê, ai péa tơdroăng pêi ki kân tung pêi pro tiô pơkâ to\ng kum:  

‘’Tơdroăng ki tơxâng hâk mơnê má môi tung pêi pro tiô pơkâ mơhá liăn ăm hnoăng rak ngăn kong dêi Kon Tum hơnăm 2019 cho hiăng pro rơdâ kơxo# liăn châ xo ing liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong [ă mâu hngêi kơmăi ki ai xúa têa ing kơnho\ng vâ tôh báu, loăng plâi hiăng mơhnhôk tăng tơ’nôm liăn vâ mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong dêi kong pơlê vâ rak ngăn kong.

Má péa, po tài khoản hngêi rak liăn ngân vâ tơniăn teăm tơdrêng, hlối tơdrăng, châ kơd^ng hâi chôu [ă liăn ‘no, tơniăn, ôh tá ăm liăn mâ, vâ pro tơniăn tung mơhá [ă hlối pro tơtro tiô pơkâ nôkố’’

Tung hơnăm 2019 Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [ă mơnhông pêt kong dêi Kon Tum hiăng pơcháu ăm Khu mơhá liăn râ tơring ăm liăn hnoăng rak ngăn kong tung hơnăm 2018 lối 3.500 rơpo\ng kuăn pơlê [ă 34 khu kuăn pơlê, [ă tâi tâng kơxo# liăn vâ chê 34 rơtal liăn ăm hnoăng rak ngăn lối 44.500 ha kong ki tơnêi têa pơcháu. Kơxo# liăn châ xo tơ’mot tâng riân rêm rơpo\ng dâng lối 8 rơtuh 700 rơpâu liăn; riên rêm khu kuăn pơlê a thôn lối 88 rơtuh liăn.

{ă mâu tíu pơkuâ rak ngăn kong cho khu tơru\m cheăng [ă Vi [an mâu cheăm, pơlê kân hiăng x^ng xoăng rak ngăn kong ăm lối 1.555 rơpo\ng, mâu ngế, 192 khu rơpo\ng; 336 khu kuăn pơlê a thôn [ă 5 khu tơru\m [ă tâi tâng deăng kong ăm rak ngăn lối 156.000 ha. Tâi tâng kơxo# liăn ăm hnoăng rak ngăn kong mơhá ăm vâ chê 96 rơtal liăn. Kơxo# liăn châ xo tâng riân rêm rơpo\ng xo rak ngăn lối 13 rơtuh liăn/hơnăm; kuăn pơlê a thôn rak ngăn châ xo dâng 160 rơtuh liăn/hơnăm; khu rơpo\ng kuăn pơlê châ xo dâng 98 rơtuh liăn/hơnăm [ă khu tơru\m cheăng châ xo dâng 500 rơtuh liăn/hơnăm. Kố cho kơxo# liăn ki châ xo vâ tối rêh ối tung kong [ă achê kong dêi mâu hdroâng kuăn ngo.

Nâ Y On, ối a pơlê Kon Plong, cheăm Hie#u, tơring Kon Plong ăm ‘nâi, kơnôm ing kơxo# liăn châ xo ing mơhá ăm hnoăng rak ngăn lối 900 ha kong kuăn pơlê ối tung pơlê kô ai hnoăng khât [ă kong [ă rak ngăn kong rế khât tâ:

‘’Kuăn pơlê hiăng hlê tung tơdroăng rak ngăn kong ăm tro tâ vâ châ xo tơ’nôm liăn. Mâu rơpo\ng veăng rak ngăn kong mê ôh tá ai rơpo\ng ki lâi pro xôi luât rak ngăn kong lơ muih pêi chiâk’’.

Tơdrêng [ă hên tơdroăng pêi pro ki pơxúa tơ-[rê, tung hơnăm 2019, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [ă mơnhông pêt kong dêi Kon Tum hiăng tơku\m po 59 Khu hnê tối ‘na luât mơhá liăn ăm hnoăng rak ngăn kong hlối hnê tá tơdroăng rak ngăn kong [ă dâng 5.700 ngế ki veăng rak ngăn; pêi pro tiô Tơdroăng hnê tối rơtế [ă vâi o troh hngêi trung hdrối vâ mot hơnăm hriâm nếo 2019, Khu rak liăn in tơdroăng hnê mơhá hnoăng răk ngăn kong a kơtôu 400 rơpâu kơxop hlá mơ-éa chêh [ă a 5 rơpâu to muâk ki x^ng xoăng ăm hok tro a mâu hngêi trung tung kơpong ki châ xo liăn mơhá ăm hnoăng rak ngăn kong; tơku\m po 4 Hneăng hôp hnê tối tơbleăng pơkâ 156 hâi lơ 16/11/2018 dêi Chin phuh ăm mâu tíu pơkuâ rak ngăn kong cho khu tơru\m cheăng, Vi [an mâu cheăm, pơlê kân châ Tơnêi têa pơcháu hnoăng cheăng rak ngăn kong.

Pôa Nguyễn Thất, Kăn pho\ hnê ngăn Vi [an cheăm Đăk Ang, tơring Ngọc Hồi ‘nâi ki tơ-[rê dêi tơdroăng veăng tơku\m hôp hnê môi tiah kố:

‘’Hriâm ăm mâu vâi ngoh o ‘nâi tơnêi kong tung cheăm klêi mê hnê tối tơdroăng rak ngăn. Ăm ‘nâi  mâu deăng kong ai tu\m liăn vâ mơhá ăm hnoăng rak ngăn. Tơnêi kong ki lâi hdrối  nah hiăng hdró thế rak ngăn la xua kuăn pơlê pêi chiâk tung mê tâng ôh tá tơniăn kô tah lôi. Klêi mê nếo hnê tơdroăng rak ngăn kơxo# liăn vâ mơhá ăm vâi ngoh o hnoăng rak ngăn kong, tơku\m [ă mâu ngế riân ngăn liăn [ă mâu kăn veăng rak ngăn kô tơ’lêi hlâu tâ, re\ng tăng ‘nâi mâu tơdroăng ‘no hrê vâ pôi tá tro xôi pêi pro tro tiô tơdroăng hiăng pơkâ’’.

Tơdroăng Kon Tum pơtối pêi tro luât pơkâ mơhá liăn ăm hnoăng rak ngăn kong hơnăm 2019 hiăng mơhnhôk troh tơdroăng rak ngăn kong [ă mơdêk pêt kong a kong pơlê. Tơdrêng [ă  mơhnhôk tâi tâng kuăn pơlê veăng rak ngăn kong, chôa pêi pro tro troăng hơlâ mơdêk rak ngăn kong, luât pơkâ kố hiăng veăng mơdêk tơdroăng rêh ối ăm rơpâu kuăn pơlê pêt kong, malối kuăn pơlê a mâu thôn kơpong hngế hngo, mâu kuăn ngo.

Vâ vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ ‘nâi nhên ‘na ki châ tơ-[rê tơdroăng pêi pro troăng hơlâ mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum tung hơnăm 2019 xuân môi tiah pơkâ pêi cheăng dêi Khu râng liăn tung hơnăm nếo 2020, pơtối tơdroăng, kơ’nâi kố cho tơdroăng xiâm roh tơpui tơno [a\ pôa Hồ Thanh Hoàng, Kăn râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum.

Ahdrối, pâ phep mơnê pôa Hồ Thanh Hoàng, Kăn râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum hiăng hiăng mơdoh chôu ăm roh tơpui tơno kố.

Ô pôa, bu u ối iâ hâi nếo cho tâi hơnăm 2019, pôa hôm chiâng ăm ‘nâi tơdroăng pêi cheăng dêi Khu râng liăn troh nôkố hiăng [a\ dế pêi pro môi tiah lâi?

Pôa Hồ Thanh Hoàng: Troh nôkố, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum hiăng pêi kêi đeăng hnoăng cheăng pơkâ hơnăm 2019 châ Vi [an kong pơlê pơcháu. Tâi tâng kông chưk, mâu ngế pêi cheăng dêi Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê dế thâ pêi kêi đeăng mâu tơdroăng má mơ’nui a kơlo ki hên má môi.

Nôkố, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum dế tơru\m [a\ Kơ koan xiâm rak ngăn kong, mâu tíu rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi tơring, pơlê kong kơdrâm mơjiâng 3 Khu kăn séa ngăn, mơnhên tơnêi xá kong dêi mâu ngế pơkuâ rak ngăn kong cho khu pú hên, rơpo\ng, mâu ngế krê, pơlê pơla thôn pơlê [a\ Vi [an mâu cheăm, pơlê kân, pơkuâ.

{a\ mâu tơring hiăng pêi kêi đeăng tơdroăng séa ngăn, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong kong pơlê tơku\m 1 Khu kăn pêi cheăng chu a tơring, cheăm vâ tơru\m [a\ mâu tíu rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong, Vi [an cheăm, pơlê kân k^ mơnhên Lơgât mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong, mâu mơ-éa chêh [a\ng ko\ng; tơdrêng amê, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong kong tơku\m po 1 Khu pêi cheăng chu a mâu cheăm, a mâu rơpo\ng, ngế krê tá hâi po tài khoản hngêi arak liăn vâ pơtâng tối mơhnhôk [a\ pro mơ-éa po tài khoản hngêi arak liăn ăm mâu rơpo\ng kố.

Sap ing kố troh mơ’nui hơnăm 2019, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê tơku\m mơngế pêi cheăng vâ pêi kêi đeăng mâu tơdroăng xiâm kơpêng mê; tơdrêng amê mơhnhôk tăng kơxo# liăn hên vâ chêl mơhá ăm tơdroăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi rêm ngế pơkuâ kong; xêo nhên, riân kơxo# liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong; mơ-eăm mơhá kơxo# liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong ăm mâu ngế rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong ahdrối Têt Lo hơnăm nếo Canh Tý.

‘Na tơdroăng dêi Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum hơnăm 2019, pôa ai mơnhên tối môi tiah lâi [a\ tiô pôa ki lâi cho hôm má môi?

Pôa Hồ Thanh Hoàng: Má môi cho tơdroăng tơbleăng ăm Vi [an kong pơlê tơniăn ai khu kăn pêi cheăng [a\ hnê mơhno pêi pro troăng hơlâ mơhá mâu ngế rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong. Troh nôkố, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê hiăng pêi kêi đeăng tơdroăng tơbleăng Vi [an kong pơlê tơniăn khu pêi cheăng tiô pơkâ a Pơkâ kơxo# 156 dêi Chin phuh [a\ mâu hlá mơ-éa ki tơdjâk.

Tơdroăng má péa, mơhnhôk xo hnoăng liăn: Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong hiăng xo kơxo# liăn mâu tíu xúa tơdroăng mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong xêo troh hâi lơ 6/12/2019 [a\ kơxo# liăn cho 189,45 rơtal liăn, châ 75% tâng pơchông [a\ pơkâ pêi, tiô tối hdrối pêi pro troh hâi lơ 31/12/2019 cho ai 105,4% tiah pơcháu.

‘Na mơ’no liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong ăm mâu khu pơkuâ kong mê tâi tâng kơxo# liăn mơhá rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong hiăng mơ’no ăm mâu khu rak ngăn kong troh hâi lơ 06/12/2019 cho 252,37 rơtal liăn.

Ô pôa, hơnăm 2019 tơdroăng xo hnoăng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong tung mâu khế apoăng hơnăm châ mơnhên cho pá puât tiô pơkâ mơ’no. Laga troh mơ’nui hơnăm Kơxo# liăn đi đo châ hluâ pơkâ. Mâu tơdroăng mơ-eăm [a\ troăng pêi ki lâi hiăng châ Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum pêi pro vâ châ tơ-[rê le\m môi tiah kơpêng, ô pôa.

Pôa Hồ Thanh Hoàng: Tiô pơkâ xo hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong hơnăm 2019 châ Vi [an kong pơlê Kon Tum k^ ăm pêi pro a pơkâ kơxo# 66 hâi lơ 17/01/2019, tâi tâng pơkâ xo 252,7 rơtal liăn. Mâu khế apoăng hơnăm 2019, xua ai El Ni`o pro kong tô khăng khoăng, ôh tá bê têa tơdjâk troh mơjiâng pro on tơhrik dêi mâu tíu xúa tơdroăng mơhá hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong, xua mê Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê mơnhên kơxo# liăn châ xo kô ôh tá châ môi tiah pơkâ mơ’no.

Troh hneăng má mơ’nui hơnăm 2019, mơni pêi pro châ hluâ pơkâ xo hnoăng liăn mơhá rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong, châ tơ-[rê kố cho xua Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum hiăng mơ-eăm pêi pro mâu troăng pêi rơkê.

Ki nhên hiăng hbrâ tơku\m pêi cheăng, mơhnhôk xo tơvêh kơxo# liăn che\n ăm hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong [a\ liăn tơkâ hrá nâp ing mâu hơnăm hdrối nah troh nôkố [a\ hiăng châ hên kơxo# liăn kố. Má péa, thăm séa ngăn, k^ tơkêa [a\ mâu tíu ki xúa tơdroăng mơhá rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong pêi cheăng, tung mê, ai mâu khu ki xúa têa ing tơdroăng mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng ai xúa kơmăi kơmok hiăng po rơdâ kơxo# liăn châ xo.

Má pái cho hiăng hbrâ pêi cheăng, pơkâ thế Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong Việt Nam xing xoăng kơxo# liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong teăm tơdrêng.

Pôa búa tối ‘na pơkâ [a\ mâu tơdroăng pêi ki nhên ki Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum tơmiât vâ pêi pro troh hơnăm 2020?

Pôa Hồ Thanh Hoàng: Pơtối mơnhông ki châ tơ-[rê tung hơnăm 2019, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê tơku\m pêi pro mâu hnoăng cheăng ki xiâm hơnăm 2020 môi tiah kơ’nâi kố:

Má môi, pơkâ xo, mơ’no tung hơnăm 2020 kô mơhnhôk xo dâng 271 rơtal liăn vâ mơhá ăm mâu ngế rak ngăn kong [a\ mơnhông pêt kong dâng 360 rơpâu ha kong tung kong pơlê.

Má péa, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum kô pơtối thăm pơtâng tối mơdêk hlê ple\ng trâu hơngế troh tâi tâng mâu râ kăn pơkuâ tung kong pơlê, pơlê pơla thôn pơlê [a\ kuăn pơlê tung kong pơlê hlê ple\ng, pôu râng hnoăng cheăng tung pêi pro mâu pơkâ dêi luât ‘na tơdroăng pơkuâ rak ngăn kong tối tơdjuôm [a\ troăng hơlâ mơhá liăn hnoăng rak ngăn [a\ pêt mơjiâng kong tối krê [a\ hên troăng hơlâ.

Má pái, cho hbrâ, pơtối tơru\m [a\ mâu Khu râ, kơvâ cheăng tơbleăng ăm Vi [an kong pơlê tung hnê mơhno, pơkuâ pêi pro troăng hơlâ mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong tiô pơkâ dêi Tơnêi têa [a\ tơtro [a\ tơdroăng rêh ối a pơlê cheăm.

Má pu\n, cho pơtối séa ngăn, tơpui tơno, k^ tơkêa pơcháu hnoăng liăn rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong [a\ mâu tíu cheăng ki xúa ing kong; hnê mơhno, mơhnhôk mâu tíu cheăng xúa kong pêi pro kơtăng hnoăng cheăng, pôu râng hnoăng cheăng tung chêh tơbleăng, nâp hnoăng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong vâ mơhnhôk ing tơdroăng xo hnoăng liăn ing tơdroăng mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong vâ ăm mâu ngế pơkuâ kong, ing mê mâu ngế pơkuâ kong ai kơxo# liăn vâ mơ’no cheăng ăm tơdroăng pơkuâ rak ngăn kong [a\ mơnhông pêt kong.

Hôm, rơkâu mâu tơdroăng châ tơ-[rê ki Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum châ tơ-[rê tung hơnăm 2019. Rơkâu Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn [a\ mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum troh hơnăm nếo 2020 ai tơ’nôm tơdroăng châ tơ-[rê nếo [a\ pêi kêi đeăng tâi tâng hnoăng pơcháu.

Mơnê pôa hiăng mơdoh chôu ăm roh tơpui tơpui tơno kố!

            Khoa Điềm chêh

Gương prế A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng