Luâ 3 hơnăm pêt kơchâi, reăng xúa kơmăi kơmok ki dâi le\m, rơpo\ng nghoh Touneh K’Sang, ối acheăm Hiệp An, tơring  Đức Trọng hiăng ai kế kâ, tơmeăm ‘măn. Ngoh ối kum ăm nho\ng o ai cheăng pêi hlối kum mâu droh rơtăm tung pơlê ai tơ’nôm cheăng pêi châ xo tơ’nôm kơxo# liăn mơnhông tơdroăng rêh ối:

‘’Á pơxiâm pêi cheăng kâ [ă tơdroăng pêt kơte\m hlá, hơlât, la gim [ă mâu prá, kơchâi ki ê. Vâ tối pêi xuân pá ‘nâng, bú kal pin kơdo mơ-eăm hriâm mâu túa cheăng ki vâi hnê kô tơ-[rê vâ xúa tung pêi cheăng kâ mơnhông dêi rơpo\ng hngêi. Tâng vâi pú hơnăm ối nếo vâ hriâm mê lăm tăng á, á kô hnê ăm túa pêi cheăng kâ’’.

‘Na nâ K’Thị, ối acheăm N’Thol Hạ, tơring Đức Trọng, mâu tơdroăng ki tơná hlê ing hngêi trung Đại học hnê ngăn rak liăn ngân pơlê kong kân Hồ Chí Minh hiăng kum pơxúa hên tung tơdroăng pơxiâm pêi cheăng mơdró kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng. Iâ liăn, K’Thị lăm rôe mâu tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng cho rôe báu, phái, kơphế, mâu prá tu\m túa tung pơlê, klêi mê rah, klâ xoăng ngăn, ki le\m ‘măn phá ki ‘mêi ‘măn phá klêi mê lăm tê a mâu tíu tê mơdró hngêi kơchơ kân.

K’Thị tối, tiô túa pêi cheăng kâ ki nếo pá ‘nâng la ôh tá la lâi hrá, maluâ á hiăng luâ rôh pêi cheăng:

‘’Tơdroăng ki á mơjo mê cho hâi châ tăng cheăng pêi ăm tơná la hiăng re\ng xo on veăng. Nôkố á hiăng tăng xêh cheăng pêi vâ mơ’rêh dêi tơná, on veăng, ôh tá êa châ pêi cheăng tro tơdroăng cheăng tơná hiăng hriâm. Tâng á rơkê, ai liăn vâ tê mơdró mê a hriăn tơmiêt tăng xêh chôu ki châ toh vâ mơdró kâ. Tâng lăm pêi cheăng a mâu kơ koan tơnêi têa mê xuân ôh tá chiâng vâ pêi cheăng tiô chôu tơná vâ. Thế tăng xêh cheăng pêi mê kô ai chôu vâ hriăn ple\ng tơdroăng ki nếo.

Ngế ki lâi hiăng hriâm klêi hâi teăm ai cheăng pêi mê pôi tá lao tuăn, thế tăng xêh cheăng pêi pro ăm tơná. Mơni pin kô ai cheăng pêi tơtro [ă kơvâ tơná hriâm tâng pin ‘nâi kơdo mơ-eăm.

A kơpong hơngế hơngo Phi Liêng, tơring Dam Rong, ngoh K’Thu drêng hiăng klêi hriâm tâi Đại học hiăng vêh a hngêi xúa tơdroăng tơná hlê tung pơla hriâm nah mơ-eăm pêi cheăng ing kơdrum kơphế, kơxu dêi rơpo\ng hngêi:

‘’Klêi hriâm vêh a pơlê ai khế ki ‘nâ ôh tá ai cheăng pêi, la ôh tá lao tuăn, mê á hiăng xua tơdroăng ki á hlê hiăng hriâm nah a hngêi trung xuân môi tiah hriâm ing túa pêi cheăng kâ pro pơxúa tơ-[rê.

A tơnêi dêi rơpo\ng hngêi, á pêt loăng kơxu, loăng kơphế [ă hiăng hlo pơxúa tơ-[rê. Kơnôm ing mê, rơpo\ng hngêi á ôh tá xê to tơniăn ‘na cheăng kâ, kum mâu rơxông nếo tung pơlê ai cheăng pêi tung pơla chôu ki châ toh dế pơtê pêi klâng chêk’’.

Tíu ki tơchoâm dêi K’Sang, K’Thị [ă K’Thu cho hiăng klêi hriâm Đại học, Cao đẳng. Teăng tơdroăng lăm tăng cheăng pêi a pơlê kong kân, lơ tơkôm to mâu kăn mơhno tơdroăng cheăng, pó thế hriăn tăng xêh túa pêi cheăng, pó thế hriăn tơmiât xêh mâu tơdroăng cheăng kâ vâ mơnhông ăm tơná, troăng hơlâ pêi cheăng vâ pro kro mơdro\ng ing pơlê xiâm dêi tơná.

Xuân a mâu pơlê K’ho, ai mâu vâi pú mơhé ôh tá châ hriâm troh lâm kân, ôh tá ai liăn, la xuân tăng xêh tơdroăng cheăng pêi, drêng ‘nâi xúa mâu tơdroăng ki cheăm tơring veăng kum [ă mâu tơdroăng ki pơxúa dêi kơpong tơnêi pơlê xiâm. Môi tiah ngoh K’Hip ối a cheăm N’Thol Hạ, tơring Đức Trọng.

Ôh tá ai tơnêi pêi kâ, ing tơdroăng thế lăm pêi cheăng vâi, ngoh hiăng khên mung tơnêi pêt kơchâi, klêi mê châ khu kăn đoân droh rơtăm cheăm tơring veăng kum chôa mơjiâng kơdrum pêt kơchâi xúa kơmăi ki dâi le\m dêi tơná:

‘’Mơnê mâu kăn cheăm hiăng tơmâng veăng kum pro tơ’lêi hlâu a mâu droh rơtăm ‘nâi tơmiât môi troăng hơlâ pêi cheăng kâ, pro tơ’lêi hlâu ăm mung liăn, hnê tơdroăng rơkê ple\ng. Xua [ă mâu droh rơtăm ki nếo xo on veăng mâu kuăn ngo hmâ hlo ki ôh tá ai tơnêi pêi kâ, mê tơnêi têa ôh tá ăm ko muih pêi chiâk. Nôkố thế hriăn tăng troăng ki vâ mơ-eăm mơnhông tơná ing tuăn tơmiât vâ pêi cheăng kâ’’.

Tí tăng ‘nâi ple\ng troăng hơlâ pơkâ dêi Đảng, Luât dêi tơnêi têa mơhnhôk pơxiâm pêi cheăng, K'Brooke, ngế rơtăm K’Ho ối a pơlê Lăng Kú, cheăm Gung Reh, tơring Di Linh, hiăng tơru\m  [ă vâi pú hơnăm ối nếo dêi pơlê cheăm, pêi pêt kơchâi plâi krúa Kohofarm:

‘’A lăm ngăn mâu loăng plâi, mơnăn păn ing pôa pâ pin ‘măn ăm [ă po rơdâ, mê cho: păn í, păn pu pái, păn chu kuăn ngo  ki tơ’lêi ai tơnêi a cheăm bêng, ai kong [ă malối khôi túa tơná ki le\m dêi pôa pâ ‘măn ăm. A lăm hriâm ing hên tíu hlo hên tơdroăng kal vâ xúa kế kâ krúa, kơchâi kâ tiô vâi krâ roh nah dêi kuăn ngo.

A ‘nâi nhên tơmối ki troh hyô ngăn kô vâ rôe kâ mâu kơchâi kế kâ inâi dêi pơlê ‘’Bòn Kòn cau K’ho’’ môi tiah kloăng kơphế, mơnăn păn, plâi kâ krúa, rơniăn vâ râk vế ivá mo le\m ăm mơngế ki rôe kâ, rak ngăn kong, pro ăm hyôh kong prâi le\m hơngiâp [ă hên ki ê. Pơtối mê, ngin pêi pro tơdroăng pơtối rak vế khôi túa le\m tro roh ton nah, môi tiah hâi mơd^ng ki pơxúa tung kuăn pơlê vâ ‘mot tơmôi troh ôm hyô’’

Ing mâu túa pêi cheăng kâ dêi mâu droh rơtăm mơngế K’ho a kong pơlê Lâm Đồng [ă tơdroăng ki rơkê ple\ng, ivá hơnăm ối nếo [ă tơdroăng pơkâ mơ-eăm tung pêi cheăng, rêm ngế kuăn pơlê pin xuân châ vâ tăng troăng ăm tơná tung pêi cheăng, tê mơdró, tơtro [ă tơdroăng cheăng kâ rêh ối a pơlê, oh tá xê to hluăn ing kơtiê mê ối châ vâ pro kro mơdro\ng ăm rơpo\ng hngêi pơlê pơla.

K’Yến – Minh Huệ rah chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng