VOV4.Xơ Đăng - Vi ƀan pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak nếo tơkŭm po hôp Pơkâ mơnhông kơphô̆ Việt Nam tơkŭm po hneăng hôp khoa hok mơnhông mơdêk inâi pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột chiâng ‘’Pơlê kong kơdrâm kơphế dêi lâp plâi tơnêi”. Ing mê, kong pơlê kô mơdêk ôm hyô tiô troăng rơhlâ, tí tăng ‘nâi plĕng ki pơxúa mơhno túa lĕm tro rơtế ƀă tíu tơbâ dêi tơnêi têa.

Hneăng hôp tơpui tơno mơhnhôk vâ chê 300 ngế kăn teăng mâ cho kăn pơkuâ Khu xiâm, kơvâ cheăng, mâu ngế rơkê cheăng kâ, ôm hyô ối má môi dêi lâp tơnêi têa ƀă mâu ngế rơkê râ xiâm ối tung mâu kơvâ pơkuâ pơkâ pêi troăng hơlâ, cheăng kâ, mơjiâng inâi, mơnhông mơdêk tíu kơdrâm kuăn pơlê rêh ối tê mơdró, pơkâ pêi troăng hơlâ, khu pêi ‘na kơphế, ôm hyô, hngêi trăng troăng klông ƀă hía hé.

Hên rơkong tơpui tối môi tuăn: Pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột ai tíu ki kal ‘na tơdroăng kal kí ƀă cheăng kâ, tíu xiâm dêi kơpong Tây Nguyên, tíu tơkŭm ‘na loăng pơlái kong kế lĕm mơnâ mâ ngăn, ki kơnâ tơmeăm mơhno khôi túa lĕm tro, tơdroăng mơnhông mơdêk tơnêi têa, ngê̆ thuât ƀă hía hé. Xua mê, Ƀuôn Ma Thuột kô ai tŭm mâu tơdroăng ki tơ’lêi hlâu vâ chiâng ‘’Pơlê kong kơdrâm kơphế dêi Lâp plâi tơnêi’’.

Pôa Lê Đức Huy, Kăn xiâm pơkuâ Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó môi khu tê tơmeăm ngi kong têa 2-9 Dak Lak tối:

‘’Kô chiâng mơnhên Ƀuôn Ma Thuột kô chiâng pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột kơphế dêi lâp plâi tơnêi. Ki rơhêng vâ tối cho pơlê kong kơdrâm kơphế Robusta. Tê lâp plâi tơnêi mê ai Arabica ƀă Robusta. Việt Nam cho kong têa tê ngi kong têa ê Robusta hên má môi lâp plâi tơnêi ƀă Dak Lak xuân cho tíu tê kơphế Robusta xuân cho pơlê kong kơdrâm kơdrâm ki tê kơphế hên má môi lâp plâi tơnêi ƀă tơdroăng mơnhông mơdêk – nôkố ƀă tơmeăm ki ai hlâu ‘na ki dâi lĕm mê pin kô chiâng mơnhên Ƀuôn Ma Thuột cho pơlê kong kơdrâm kơphế dêi lâp plâi tơnêi’’.

Tâi tâng a hneăng hôp

Laga vâ mơnhông mơdêk inâi pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột chiâng ‘’Pơlê kong kơdrâm kơphế dêi lâp plâi tơnêi’’ môi tiah pói vâ, pơlê kong kơdrâm kal tơmâng hên tâ mê nếo tơdroăng tơbleăng ƀă tơdjêp. Tung mê tối rơdêi mơnhông mơdêk ôm hyô ngăn loăng pơlái kong kế ƀă inâi kơphế.

Pôa Nguyễn Anh Tuấn, Kăn pơkuâ kơ koan hriăn plĕng ôm hyô pơkâ:

‘’Tối ‘na kơphế mê nhên khât cho nôkố tơmeăm ki ai hlâu hên cho tíu pêt kơphế hên má môi lâp plâi tơnêi laga ki nhên khât hlo pin tá hâi ai tơdjêp pơla ôm hyô ƀă kơphế, nếo ai bu iâ ƀă tơdroăng pêi. Xua mê kô chiâng mơjiâng rêm pơlê cho môi tíu troh ăm tơmối ôm hyô. Tiah mê kô pro ăm Ƀuôn Ma Thuột chiâng tíu xiâm kơphế ôm hyô lâp plâi tơnêi’’.

Ƀă hnoăng cheăng rơtế ƀă kong pơlê vâ mơjiâng pơkâ pêi kơpong kuăn pơlê rêh ối kơdrâm tê mơdró, phŏ yăo sư, tiê̆n sih Lưu Đức Cường, kăn pơkuâ pơkâ pêi pro kơpong kuăn pơlê rêh ối kơdrâm tê mơdró ƀă kơpong rêh ối pêi chiâk deăng tối: Drêng ai tơdroăng ki tơbriât kơtăng pơla mâu kơpong kuăn pơlê rêh ối kơdrâm – tê mơdró tung tơdroăng pơ’lêh tung pêi cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla,

Việt Nam ai troăng hơlâ mơhnhôk mâu kơpong kuăn pơlê rêh ối kơdrâm – tê mơdró mơjiâng inâi ƀă hlối thăm mơnhông mơdêk cheăng kâ dêi kơpong kuăn pơlê rêh ối  kơdrâm – tê mơdró. Vâ mơjiâng inâi ăm kơpong kuăn pơlê rêh ối kơdrâm – tê mơdró, ahdrối thế mơnhên kơpong kuăn pơlê rêh ối kơdrâm – tê mơdró hôm ai ki phá tơ-ê, hôm ai ki phá tâ ki ê tâng pơchông ƀă mâu kơpong kuăn pơlê rêh ối kơdrâm – tê mơdró ki ê a Việt Nam ƀă tung lâp plâi tơnêi, vâ ing mê mơdêk râ kơpong mê chiâng inâi.

Tiô phŏ yăo sư – Tiên sih Lưu Đức Cường, Ƀuôn Ma Thuột kal ví kơtâu tiô tơdroăng po rơdâ troăng tơkăng kong ki tơ‘nhê pơkâ pêi hiăng ai.

‘’Mơjiâng kơpong kuăn pơlê rêh ối kơdrâm – tê mơdró ó rơdêi tâng pin ôh tá pơkuâ tơtro tơprâ tơprŭng mê kô pro tơdjâk tơrôu ăm tơdroăng pói vâ, pin tơpui hâi kố mê cho hơ’muăn tơdroăng kơphế a pơlê kong kơdrâm ki pêt mơjiâng kơphế hên má môi dêi Việt Nam, tung la ngiâ pin pói vâ chiâng dêi lâp plâi tơnêi nếo.

Tơdrêng amê pin ‘nâi tơdroăng dêi pơlê kong kơdrâm krá tơniăn ƀă tíu xiâm kơdrâm kuăn pơlê rêh ối – tê mơdró ối tung dế thông, ƀă tâi tâng kơpong pêt mơjiâng tơmeăm ing chiâk deăng rơtâ tá mê tiô á tơdroăng pơtối po rơdâ kơpong kuăn pơlê rêh ối kơdrâm – tê mơdró Ƀuôn Ma Thuột kal hriăn plĕng nhên. Tung roh pơ’lêh kố thế vêh ngăn tơmiât nhên ki kal ƀă ki chiâng pêi pro dêi tơdroăng mê’’.

Kuăn pơlê Ƀuôn Ma Thuột phiu ro ‘na ‘’Pơlê kong kơdrâm kơphế dêi lâp plâi tơnêi’’

Ing hneăng hôp tơpui tơno kố, pôa Vũ Văn Hưng, Kăn hnê ngăn Vi ƀan pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột pói vâ mâu ngế rơkê, ngế cheăng khoa hok pơtối tăng troăng pêi, rơtế ƀă pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột – kong pơlê Dak Lak vâ mơjiâng kơpong kuăn pơlê rêh ối kơdrâm – tê mơdró kân má môi kơpong Tây Nguyên ƀă ki kơnâ khôi túa lĕm tro mơnhông mơdêk, tơnêi tơníu, tíu chôu ‘măn tơmeăm khoăng tơnêi têa; mơnhông tiô troăng rơxông nếo, ngiât, loăng pơlái kong kế, khôi túa lĕm tro tơxâng pơkâ Tơnêi têa hiăng pơkâ mơ’no a Mơgêi 67 dêi Khu xiâm kal kí.

‘’Hneăng hôp kố krếo khĕn hên mâu ngế rơkê, mâu ngế cheăng khoa hok vâ mơjiâng mâu troăng tơmiât pêi ƀă pro inhên mâu tơdroăng tơkêa bro kố vâ la ngiâ ah mơjiâng. Mê cho môi troăng pêi ton xŏn drêng Ngế pro xiâm hnê ngăn tơnêi têa kĭ klêi mê mâu khu râ mâu kơvâ cheăng ing tơnêi têa troh kong pơlê po rơdâ pêi pro.

Ngin mơnhên kô thế chôa ‘lâng ƀă tơdroăng ki veăng dêi kuăn pơlê, khu râ kăn pơkuâ, khu tê mơdró ƀă tá grup pơkuâ cheăng kâ kân dêi lâp tơnêi têa, lâp plâi tơnêi veăng nếo pêi pro châ tơƀrê tơdroăng kố’’.

Hâi lơ 9/7/2020 Chin phuh hiăng tơbleăng ăm pêi pro Pơkâ kơxô̆ 103/NQ-CP ‘na Tơdroăng pêi pro mơgêi kơxô̆ 67/2019 dêi Khu xiâm kal kí ‘na mơjiâng ƀă mơnhông pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak troh hơnăm 2030, tơmiât pêi troh hơnăm 2045. Tung mê, pơcháu Vi ƀan pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột mơjiâng Tơdroăng tơkêa bro mơnhông mơdêk inâi pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột chiâng ‘’pơlê kong kơdrâm kơphế dêi lâp plâi tơnêi’’; mơnhông mơdêk ôm hyô tiô troăng loăng pơlái kong kế - kong prâi – kuăn mơngế, xúa mâu tơdroăng ki kơnâ khôi túa lĕm tro akố ƀă mâu tíu chôu ‘măn tơmeăm khoăng ton nah tơnêi têa, tơbleăng Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh kĭ ăm pêi pro.

VOV Tây Nguyên rah chêh

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng