VOV4.Xơ Đăng - Klêi kơ’nâi lối 3 khế pêi pro tiô tơdroăng pơkâ, a kong pơlê Kon Tum, tơdroăng pơkâ kơxô̆ 11 dêi Chin phuh ‘na Tơdroăng ‘mâi rơnêu ƀă mơnhông pêi cheăng kâ - rêh ối pơlê pơla hiăng veăng kum pro tơƀrê khât kum ăm kuăn pơlê tơniăn tung tơdroăng rêh kâ ối, mơnhông pêi chiâk deăng, pêi cheăng kâ, tê mơdró klêi kơ’nâi tâ pơreăng COVID - 19.           

Tíu pro têa krúa dêi thôn a ƀuôn Trap, cheăm Čư Mgar, tơring  Čư Mgar,  châ ’no liăn ing mơjiâng pro sap hơnăm 2017 troh 2019 mê nếo pê klêi, tâi tâng kơxô̆ liăn ‘no pêi tơdroăng tơkêa pro ai 12 rơtalliăn ing liăn ngân tơnêi têa mơjiâng pro têa krúa ăm vâ chê 500 rơpŏng kuăn pơlê a ƀuôn Linh, ƀuôn Trap ƀă ƀuôn Thung.

Jâ H’Ƀun Kbuôr ối a ƀuôn Trap tối, têa krúa bú xúa to lâi khế klêi mê pơtê plâ 3 hơnăm kố nah, nôkố hiăng lôi chúa nhâ huăn êa rơtoh. Rơpŏng hngêi pá ‘nâng ôh tá ai têa vâ xúa:

“Ôh tá ai têa kơmăi vâ hnêng, rơpŏng hngêi vêh ôu kâ têa klôh nếo. Rơnó mơdrăng têa hiăng xiâ, ngin thế lăm pâ hnêng têa lơ lăm rôe têa kơthung vâ ôu kâ, ‘na hum roh ngin vê rơxế tuh tuh lăm hnêng têa long rơchôa’’.

Lâp kong pơlê Dak Lak nôkố ai 36/123 tơmeăm khoăng têa krúa pơtê xúa

Tối ki xiâm têa krúa mơjiâng pro 12 rơtal liăn bú xúa péa pái khế tê, jâ Phạm Thị Tiềm, Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Čư Mgar, ăm ‘nâi, xiâm xua ing tơdroăng rak ngăn mơ’no têa hlo ôh tá tơ-brê. Rôh apoăng, cheăm pơcháu ăm 3 tôh trương dêi pơlê veăng rak ngăn, mơ’no têa. Châ péa pái khế, tŭm 3 ngế mê tơvêh tơdroăng cheăng tối xua ôh tá châ xo liăn ing kuăn pơlê nâp vâ xo liăn ki mê nâp liăn on tơhrik.

Hơnăm 2020 cheăm mơjiâng tôh ki ngăn têa krúa buôn Trap. Laga, xua ôh tá rơkê tung pêi cheăng ƀă tơdroăng xo liăn ing kuăn pơlê nâp mê trâm hên xơpá mê chiâng pơtê ôh tá mơ’no têa.

Jâ Phạm Thị Tiềm tối nhên tâ: 

“Vi ƀan cheăm ai pâ tối ‘na tơdroăng ăm Tíu xiâm pro têa krúa ƀă mơgrúa hyôh kong prâi dêi khu xiâm ngăn pêi chiâk deăng ƀă mơnhông mơdêk thôn pơlê vâ rak ngăn mơ’no têa a Vi ƀan cheăm ngin mê ôh tá rơkê tung rak ngăn tơmeăm khoăng mê. Ngin tô tuăn ‘nâng xua ôh tá ‘nâi tíu ki lâi, tơ’nhiê  drăng lâi tung tơnêi mâ mơngế pin oh tá hlo ôh tá ‘nâi ôh tá chiâng vâ rơnêu. Xua mê thế pơcháu ăm tơná tíu pêi cheăng mơjiâng pro vâ pêi ngăn dêi tơ-brê’’.

Mâu tíu mơjiâng têa krúa thôn pơlê tơ’nhiê, mơ’nhiê liăn châ rơtal liăn tơnêi têa, kuăn pơlê ôh tá châ xúa

Séa ngăn dêi Tíu xiâm mơ’no têa krúa ƀă mơgrúa hyôh kong prâi Dak Lak ăm hlo, lâp tung kong pơlê ai troh 36 tơmeăm khoăng tâi tâng 123 tíu mơ’no têa krúa ki xúa tơchoâm a thôn pơlê hiăng tơ’nhiê, pơtê cheăng, Ki xiâm xua tơdroăng ‘no liăn cheăng pro ukố umê, iâ mơngế xúa, tung pơla mê kơxô̆liăn ‘no rak ngăn hên xo kơxô̆ liăn nâp ôh tá bê vâ hrê.

Mâu tíu mơjiâng pro ki hên ăm cheăm lơ khu pơkuâ thôn pơlê rak ngăn;  kăn ƀô̆ pơkuâ ngăn ôh tá tŭm ivá pêi cheăng lôi ăm ai tơdroăng ki lŭp, tơ’nhiê, ôh tá ai rơkâ mê tíu mơ’no têa krúa chiâng pơtê.

Tiô pôa Phạm Ngọc Bình - Ngế pơkuâ xiâm têa krúa ƀă mơgrúa hyôh kong prâi Dak Lak, vâ ‘mâi mơnhông tơdroăng cheăng a mâu tíu mơ’no têa krúa a thôn pơlê, tíu pêi cheăng tơrŭm ƀă Vi ƀan mâu tơring, pơlê kong krâm, pơlê kong kơdrâm séa ngăn, mơjiâng troăng rơhlâ ‘mâi rơnêi; hlối mơdêk hnê tối ăm kuăn pơlê hlê ki pơxúa dêi tơdroăng xúa têa krúa.

‘Na ki ton ta ah kong pơlê kal ai luât pơkâ tŏng kum kuăn pơlê tung tơdroăng xúa tê krúa, ‘no liăn  mơjiâng tơmeăm khoăng ti lâi vâ ai pơxúa tâ:

“Tung la ngiâ tâng ai ‘no liăn mơjiâng pro, mê mâu tíu pêi cheăng ki châ pơcháu ‘no liăn pro thế tí tăng ngăn pro ti lâi mâu tơmeăm tíu mơjiâng têa krúa mê kân tâ kơxô̆ mơngế xuá hên tâ, ing mê, kơxô̆ liăn ‘no mơjiâng pro kô kơdroh la yă rơpâ tâ, drêng klêi pro kuăn pơlê xúa ah kô tơ-brê tâ.

Tơdroăng pơcháu ăm tíu pêi cheăng xuân kal, thế mơhnhôk mâu khu mơdró ai ivá veăng ‘no liăn mơjiâng pro vâ vâi rơtế veăng ngăn ‘na tơdroăng mê, rak ngăn mơ’no têa xúa tro tiô pơkâ’’.

Tuấn Long chêh

Gương tơplôu ƀă tơbleăng