VOV4.Xơ Đăng - Rơtế ƀă tơdroăng ki hơ’lêh nếo tung pêi chiâk deăng, hên kuăn pơlê, khu pêi cheăng tơrŭm, khu mơdró kâ a Dak Lak hiăng ƀă dế pêi pro tơrŭm tung pêi cheăng kâ. Mâu tơdroăng tơrŭm cheăng mê hiăng kum ăm kuăn pơlê hmiân tuăn tâ drêng mơjiâng mâu kế tơmeăm. Khu pêi cheăng tơrŭm hiăng khên tơnôu tung po rơdâ mâu túa pêi cheăng. Khu mơdró ai xiâm kế tơmeăm tơniăn vâ mơ’no tê ngi kơchơ. Tơrŭm cheăng tung pơla pêi mơjiâng-uâ mơdiê-mơ’no tê kế tơmeăm ăm hlo châ tơ-ƀrê tung mơdêk pêi lo kế tơmeăm ing chiâk deăng, prôk troh a túa pêi chiâk deăng krá tơniăn a pơlê cheăm.

Mâu hơnăm achê pơla kố, tơmeăm ‘’Phái krúa Thăng Bình HTB’’ dêi Khu pêi cheăng tơrŭm tê mơdró tơmeăm ing chiâk deăng Thăng Bình, cheăm Čư̆  Kty, tơring Krông Bông châ hên ngế kuăn pơlê ki rôe tối dâi lĕm khât. Hơnăm 2020, tơmeăm ‘’Phái krúa Thăng Bình HTB’’ châ mơnhên tối cho tơmeăm ki dâi lĕm OCOP 4 hơlŏng râ kong pơlê. Ki rơhêng vâ tối, apoăng hơnăm 2022, Khu pêi cheăng tơrŭm hiăng kĭ hlá đơn tơmeăm phái krúa ki mơ’no tê troh a kong têa New Zealand, ƀă tâi tâng ai 6 tâ̆n. Dế nôkố, inâi Phái krúa Thăng Bình HTB xuân hiăng mơjiâng châ a 26 tíu mơdró a 12 to kong pơlê tung lâp tơnêi têa.

Pôa Võ Văn Sơn, Kăn pơkuâ hnê ngăn Khu pêi cheăng tơrŭm tê mơdró ‘na tơmeăm ing chiâk deăng Thăng Bình tối ăm ‘nâi:

‘’Hdrối nah ai tơdjâk troh tơdroăng tah lôi mâu tơdroăng xahpá tung pêi chiâk deăng, la klêi kơ’nâi tah lôi mâu tơdroăng tơpá tung pêi chiâk deăng kuăn pơlê rơhêng vâ tah lôi nếo mâu tơdroăng ki xahpá tung tê mơ’no kế tơmeăm, mê cho meketing kế tơmeăm. Kuăn pơlê hdrối nah bu ‘nâi to pêi chiâk pêi deăng la nôkố vâ mơ’no tê kế tơmeăm troh a hngêi kơchơ mê athế pro maketing, athế lăm tối tơbleăng dêi kế tơmeăm, mê cho hvêa chêng prôk ki Khu pêi cheăng tơrŭm veăng kum kuăn pơlê chôa ‘lâng châ mơ’no dêi kế tơmeăm lo troh a kơchơ ki kân’’.

Khu mơdró kâ hnê tối kuăn pơlê pêt plâi treăng kêt dro a tơring Ea Kar, túa ki tâ tung tơdrong vâ tơniăn ăm plâi

Tơdroăng ki thăm tơrŭm tung pêi cheăng kâ, mơ’no tê kế tơmeăm hiăng mơjiâng chiâng troăng prôk ki mơjiâng, rak vế kế tơmeăm tơniăn, krúa lĕm, malối ƀă khu mơdró. A Kŏng ti tơlo liăn cheăng Damaca Nguyên Phương, cheăm Phú Lộc, tơring Krông Năng tối, drêng veăng tơrŭm tung khu cheăng, mê Kŏng ti tơkêa rôe tơmeăm kuăn pơlê, nho\ng o kô châ mơ’no tê dêi kế tơmeăm ƀă yă ki tơniăn, ôh tá tro trâm pá; châ khu mơdró kâ mơ’no liăn rôe hdrê, tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng vâ tơniăn tuăn tung pêi chiâk pêi deăng. Tơdrêng amê, khu mơdró kâ xuân hbrâ rơnáu ăm tơdroăng ki mơjiâng kế tơmeăm, ki dâi lĕm tung pơkuâ ngăn.

Jâ Nguyễn Thị Thu Phương, kăn pơkuâ ngăn Kŏng ti tối ăm ‘nâi:

‘’Dế nôkố, vâi krâ-nhŏng o kuăn pơlê ki pêi chiâk deăng bu pêi tiô ivá vâi ki ai dêi xêh. Ing tơná kuăn pơlê pêi mơjiâng ôh tá châ chiâng tơ’mô tơmeăm ki dâi lĕm. Xua mê, mâu khu mơdró kâ kal athế veăng pêi ƀă kuăn pơlê vâ khoh mơjiâng chiâng tơmeăm ki dâi lĕm má môi, môi tiah krí tro rơnó, tro tơdroăng mê plâi nếo dâi lĕm. Tơdroăng ki rak ngăn loăng pro ti lâi ăm ga i lĕm, ti xê to kuăn pơlê tê ki pêi rơkê tơdroăng kố mê mâu khu mơdró kâ, mâu kơ koan ki ai tơdjâk xuân kal ai tơdroăng tŏng kum kuăn pơlê, mê cho tơdroăng ki pro pơxúa khât, châ tơ-ƀrê’’.

Khu pêi cheăg tơrŭm rôe plâi dêi kuăn pơlê ƀă ai troăng tê a tíu tơniăn

Maluâ ti mê, ki păng ‘nâng, a Dak Lak tơdroăng tơrŭm cheăng tung uâ pơliê, mơjiâng pro kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ối iâ, tá hâi teăm pêi pro ki rơdêi hên; tơdroăng mơ’no ăm cheăng kơmăi kơmok uâ mơdiê xuân u ối iâ mê khoh tá hâi teăm châ mơdêk ki kơnâ dêi tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng. Ki ê nếo, mâu khu mơdró kâ, khu pêi cheăng tơrŭm xuân tá hâi teăm châ tăng ‘’troăng lo’’ tơniăn mê pá troh tơdroăng po rơdâ ăm tơdroăng ki tơrŭm cheăng. Ki nhên ga, môi tiah plâi ca cao, Dak Lak ai kơpong ki pêt châ troh 1.200 ha, laga, tơrŭm cheăng nôkố bu xiâm ai dâng 200 rơpŏng ki veăng pêi, kơnôm ing Khu ngăn ‘na pêi cheăng tơrŭm ki kŭn kĕn. Tơdroăng kố, ing mê khoh hlo nhên ki xahpá vâ khoh châ ai kế tơmeăm ki dâi lĕm vâ châ mơ’no tê tung kơchơ.

Pôa Trương Ngọc Quang, Kăn pơkuâ ngăn Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó Ca cao Nam Trường Sơn tối ăm ‘nâi:

‘’Pêi pêt mơjiâng kơpong ki tiah dế nôkố Dak Lak ai dâng 1.200 ha mê kal ai troăng hơlâ tơkŭm hên tâ vâ mơnhông tơniăn. Ing mê, veăng kum ăm vâi krâ-nhŏng o lơ mâu khu pêi cheăng tơrŭm tiô túa ki ó rơdêi â vâ vâi hlê plĕng nhên tơdroăng ki tơrŭm cheăng cho môi tung mâu tơdroăng ki kal kân khât tung mơjiâng ki kơnâ git vâ khoh châ pêi pro troh môi tơdroăng cheăng ki krá rơdêi’’.

Tiô pôa Nguyễn Hoài Dương, Kăn pơkuâ hnê ngăn ‘na chiâk deăng ƀă mơnhông thôn pơlê Dak Lak ăm ‘nâi, tung pơla dế nốkô, mơjiâng chiâng mâu khu pêi cheăng tơrŭm cho troăng hơlâ ki kal kân khât vâ kring vế ‘’tíu mơ’no tê’’ tơ’lêi hlâu ăm mâu tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng. Vâ veăng kum mơnhông tơrŭm cheăng mê, Dak Lak hiăng ƀă dế kơhnâ khât pơkâ mơ’no mâu tơdroăng ki kal dêi Chin phuh ‘na troăng hơlâ hnê mơhnhôk, mơnhông tơrŭm cheăng tung pêi pêt, uâ mơdiê, rak ngăn troh a tê tơmeăm.

Ing mê, tơkŭm thăm mơdêk mâu troăng hơlâ veăng um kơ’nâi mơ’no liăn cheăng, môi tiah: Rah ki dâi lĕm, uâ mơdiê, mơjiâng inâi ƀă mơ’no tê mâu tơmeăm ki xiâm ing chiâk deăng.

Pôa Nguyễn Hoài Dương tối:

‘’Hnê mơhno veăng kum tơ’lêi hlâu ăm mâu kong pơlê, pơlê kong kơdrâm, mâu tơring, cheăm tung kong pơlê. Ki rơhêng vâ tối, cho mâu kơpong ki ai hên mâu tơmeăm khoăng ki pêi lo ing chiâk deăng vâ khoh châ tăng ai tíu ki mơ’no tê kế tơmeăm cho tơdroăng ki kal tung mơjiâng mâu tơmeăm khoăng chiâng kơnâ, cho kal kân khât. Vêh mơnhên tối tơdroăng kố hiăng pơtroh ăm Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê kĭ vâ veăng kum kế tơmeăm, ing mê, tơdjêp ƀă mâu kong pơlê tung kơpong lâp tơnêi têa vâ tê mơ’no kế tơmeăm tung mâu khế hơnăm la ngiâ’’.

Dak Lak dế nôkố ai lối 380 Khu pêi cheăng tơrŭm [ă lối 90 khu mơdró kâ ki tê rôe kế tơmeăm. Tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng dêi kong pơlê hiăng châ mơ’no tê troh a 68 to kong têa, mâu kơpong tung lâp tơnêi têa, ki rơhêng vâ tối hiăng châ mơ’no tê troh a mâu kong têa ki kro mơdrŏng kân, môi tiah Mih, Nhuk, Ănglê, Pơhlăng ƀă hên mâu kong têa ki ê.

Kố cho mâu troăng prôk ki kal tung rak vế, pêi pro troăng tơdjêp, tơrŭm tung pêi chiâk pêi deăng. Tâng Dak Lak pơtối mơdêk hnoăng cheăng ki tơ’lêi hlâu tơná kô veăng kum kal kân khât tung mơjiâng pêi lo tơmeăm ki kơnâ, thăm mơdêk ki kơnía ƀă mơdêk kum ăm chiâk deăng tơtêk krá tơniăn drêng ai mâu tơdroăng ki ôh tá tơniăn a mâu kơchơ tê mơdró.

Hương Lý chêh

Nhat Lisa tơplôu ƀă tơbleăng