VOV4.Xơ Đăng -  Dak Lak cho kong pơlê ai hên tơmeăm vâ mơnhông mơdêk pêi chiâk deăng. Tung pơkâ Hneăng hôp Đảng ƀô̆ kong pơlê roh má 17, hneăng hơnăm 2021 – 2025 hiăng mơnhên mơnhông mơdêk pêi chiâk deăng tiô troăng dâi lĕm, krá tơniăn cho 1 tung 6 hnoăng cheăng ki xiâm vâ mơnhông mơdêk cheăng kâ dêi kong pơlê. Tung hơnăm hiăng hluâ, Dak Lak hiăng ai hên troăng  pơkâ pêi, troăng hơlâ mơhnhôk mơ’no liăn cheăng tung pêi chiâk deăng. Ki rơhêng vâ tối cho pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok rơxông nếo. Vâ mơjiâng tơdroăng pêi chiâk deăng tiô troăng rơxông nếo, krá tơniăn kong pơlê dế pơtối thăm mơhnhôk mơ’no liăn cheăng tung kơvâ kố.   

Ƀă tơdroăng ki rơhêng vâ ai mâu kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ki tơtro ƀă kong prâi tơnêi tơníu, rak vế ivá châ chăn mâu ngế ki kâ. Kŏng ti Tơlo liăn Ban Mê Green Farm, bêng Tân Thành, pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột hiăng xúa kơmăi kơmok rơxông nếo tung pêt plâi tô mat plâi kâ Nova. Klêi kơ’nâi lối 5 hơnăm hriăn ngăn, mơnúa kŏng ti hiăng pro klêi kih tuât, tơdroăng ki rak ngăn ƀă ki kơhiâm ăm loăng, troh nôkố, plâi tô mat loăng plâi Nova hlo xông kân lĕm tơtro ƀă tơnêi tơníu ƀă hyôh kong prâi kơpong Tây Nguyên, lĕm, plâi kơtóu hên. Vâ châ tơƀrê tơdroăng kố, rơtế ƀă ivá mơeăm dêi kŏng ti ối ai tơdroăng tŏng kum hên sap ing khu ki ‘no liăn cheăng tung kơvâ pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok rơxông nếo. Jâ Nguyễn Thái Thanh, Kăn pơkuâ Kŏng ti Tơlo Ban Mê Green Farm ăm ‘nâi:

“Tung pơla hdrối nah kŏng ti ngin châ mâu khu ki ‘no liăn cheăng ‘no hên vâ pêt tơ’nôm ‘na khoa hok kong ngĕ hơ’lêh kơxô̆ tung pêi chiâk deăng môi tiah ăm vâi kơchuâ chêh mâu tơdroăng ki chêh tung điĕn tưh vâ pêi pro klêi vâ xo ah hmôi kô tơ’mot tung blocchange chiâng vâ tăng ‘nâi tung lâp plâi tơnêi vâ tơmối pin ‘nâi kế tơmeăm pin môi tiah lâi ƀă dâi lĕm môi tiah lâi”.

Teăng mâ Kŏng ti Tơlo liăn Ban Mê Farm tơbleăng túa ki pêt plâi tô mat, plâi kâ Nova ăm kăn pơkuâ ngăn Đảng Dak Lak.

Cho môi tung mâu khu mơdró hmâ pêt, tê  kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng hưh cơ, pôa Phạm Hữu Thời, Kăn pơkuâ kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó pêi chiâk deăng Nhất Thống tối tiah: Dak Lak cho kong pơlê ai ivá rơdêi ‘na pêt, pêi chiâk cheăng ƀă mâu kế tơmeăm ing chiâk deăng ki ai yă kơnâ vâ tê ngi kong têa ê môi tiah: kơphế (200 rơpâu ha), kơxu (40 rơpâu ha), tiu (21 rơpâu ha). Dak Lak ai hên kế tơmeăm ki ai hlâu pơxúa ‘na hyôh kong prâi, tơnêi tơníu ƀă mâu tơdroăng kong kế chiâng xêh vâ xúa kơmăi kơmok chal nếo tung pêt mơjiâng kế tơmeăm. Mơnhên cho hơnăm 2020 khu kế tơmeăm kơchâi plâi pôm, tiu, ca cao, kơphế dêi tíu pêt kế tơmeăm pêi chiâk deăng hưh cơ Čư̆ Bao, pơlê kong krâm Ƀuôn Hồ, kong pơlê Dak Lak hiăng châ mơnhên hưh cơ USDA dêi châu Âu ƀă mơnhên hưh cơ JAS dêi Nhuk. Laga, tiô pôa Phạm Hữu Thời pêt kế tơmeăm tung pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok rơxông nếo a dak Lak tiô túa ki pêt iâ, ôh tá ai khu ‘no liăn xiâm vâ kum ăm mâu tơdroăng ki xúa khoa hok kong ngê̆ tung pêi pêt kế tơmeăm tung chiâk deăng. Xiua mê, vâ pêi châ tơƀrê tơdroăng pơkâ pêt tơmeăm tung chiâk deăng xúa kơmăi kơmok chal nếo tiô mâu tơdroăng ki kơnía dêi kế tơmeămpêi lo ing chiâk deăng, kong pơlê kal tơmâng ngăn troh tơdroăng ki tơ’mot ‘no liăn cheăng pro tơ’lêi hlâu tâ nếo ăm khu mơdró kâ:

“Vâ pêi châ tơdroăng pơkâ tro hưh cơ sap ing tơdroăng ki pơxiâm tơdroăng ki mơ’nui troh a kŏng mâu ngế ki roê kâcho tơdroăng ki pơklât thế khu mơdró kâ pêi pro tơdâng tơ’mô kế tơmeăm ki mê. Laga, vâ pêi châ tơdroăng ki mê ƀă tơƀrê tung pêt mê kal ai tơdroăng môi tuăn tơmâng ngăn hên sap ing kong pơlê vâ kum ăm khu mơdró kâ ai tơdroăng ki tơ’lêi hlâu tung pơla pêt”.

Tiô pôa Nguyễn Đình Trung, Ngế cheăng tung Tíu xiâm Đảng, Kăn pơkuâ ngăn Đảng Dak Lak, tung pơkâ troăng pêt kơvâ pêi chiâk deăng dêi kong pơlê, pakĭng pêi pro vêh pơkâ pêi dêi kơvâ pêi chiâk deăng tiô troăng ki pơxúa dêi rêm kong pơlê, tơtro ƀă tơdroăng ki rơhêng vâ dêi kơchô mơdró, hmâ ƀă kong prâi pro hơ’lêh, mot tơrŭm ƀă kong têa ê. Khu pơkuâ ngăn Đảng pơkâ thế kơvâ pêi chiâk deăng pơtối hơ’lêh nếo ƀă mơdêk tơƀrê mâu tơdroăng tơklŭm pêt; tơtrŏng mơnhông tơrŭm kế tơmeăm tiô túa kơnía, pêt ai mơéa mơnhên, xúa kơmăi kơmok rơxông nếo, pêi chiâk deăng krúa, pêi chiâk deăng hưh cơ ƀă hên ki ê. Kong pơlê kô pro tơ’lêi hlâu mơhnhôk tơ’mot khu mơdró kâ ‘no liăn tung pêt kế tơmeăm ing chiâk deăng. Pôa Nguyễn Đình Trung tối:

Pôa Nguyễn Đình Trung, kăn pơkuâ ngăn Đảng hmâng rơkong tơpui tối saping khu mơdró ‘no liăn cheăng tung kơvâ pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok rơxông nếo.

“Kong pơlê dế pêi pro tơdroăng pơkâ xúa tơnêi xuân môi tiah túa pơkâ mâu kơpong pêt kế tơmeăm ing chiâk deăng rế rak tơniăn ki dâi lĕm, tơtro ƀă tơdroăng ki ai khât drêng khu ‘no liăn troh ƀă kong pơlê mê ai mâu tíu vâ khu ‘no liăn cheăng hriăn ngăn, ƀă pơkâ ‘no liăn. Má péa cho tơrŭm pơla mâu khu ‘no liăn cheăng. Kố xuân cho hnoăng cheăng pôu râng dêi kong pơlê, kong pơlê pơkâ pêi pro tơrŭm. Má pái, cho tơdroăng hngêi trăng troăng klông, hno long têa ƀă mâu hngêi trăng ki ê xúa ăm mâu tơdroăng tơkêa pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok rơxông nếo”.

Vâ pro ivá mơdêk tung mơnhông pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok chal nếo, hneăng hơnăm 2016 – 2020, kong pơlê Dak Lak dế tơkŭm krếo thế tơ’mot ‘no liăn cheăng tung mâu tơdroăng tơkêa ki kal mê cho: Kơpong pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok rơxông nếo cheăm Ea Kpam (tơring Čư̆ Mgar); Kơpong cheăng ƀă kơmăi kơmok rơxông nếo cheăm Hòa Xuân (Pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột); Kơpong cheăng ƀă kơmăi kơmok Phú Xuân (tơring Čư̆ Mgar); Kơpong pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok rơxông nếo Krông Ƀuk (tơring Krông Ƀuk).

Hương Lý chêh

Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng