VOV4.Xơ Đăng- Kơnôm ‘nâi séa ngăn kâi mơdât pơreăng COVID-19, hên khu mơdró tung kong pơlê Gia Lai hiăng châ mơdêk pêi chiâk pêi deăng, mơdêk pêi lo hên kế tơmeăm tê ăm kong têa ê. Tơdroăng kố, veăng ‘no hnoăng mơnhông pêi lo liăn ngân ing kế tơmeăm tung lâp kong pơlê pêi lo tê ăm kong têa ê tâk vâ chê 39% tâng vâ pơchông ƀă hơnăm nah, châ 368 rơtuh dollars. Kố xuân cho tơdroăng ki tơ’lêi hlâu vâ khu mơdró tung kong pơlê mơdêk ki ‘mâi mơnhông, mơdêk pêi lo kế tơmeăm châ mơ’no tê, kum Gia Lai châ pêi tiô mâu pơkâ mơnhông cheăng kâ rêh ối dêi plâ hơnăm 2022.

Sap ing apoăng hơnăm troh nôkố, Kŏng ti Tơlo liăn pêi chiâk deăng ƀă kơmăi kơmok rơxông Hưng Sơn (kong pơlê Gia Lai) hiăng tê châ vâ chê 9 rơpâu tâ̆n priât, kơxô̆ liăn châ xo 9 rơtuh dollars, tâi tâng pơrá châ liăn. Pôa Lê Hoàng Linh, ngế ki pơkuâ tơdroăng tơkêa pêt priât dêi kŏng ti a cheăm Trang, tơring Đăk Đoa ăm ‘nâi, vâ kum ‘na tơdroăng ki tê xiâm ‘na priât, sap ing mơjiâng, tíu pêi cheăng kố hiăng pro hlá mơ-éa chêh kơpong pêt ƀă tíu ki tâ priât tung tơdrong.

Kơnôm mê, drêng priât châ ko, tơdroăng ki tê ngi kong têa ê tơniăn, mê nôkố, kŏng ti hiăng tăng cheăng pêi ăm dâng 800 ngế kŏng nhân, tung mê, ai 80% cho kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo a cheăm Trang prếi cheăm Hneng, tơring Đăk Đoa, ƀă rêm ngế châ 6 troh 7 rơtuh liăn môi ngế tung môi khế.

 Sap ing rôh ki pêt mê chêh inâi kơpong pêt hlối. Mê chiâng, kŏng ti pêt xêh, tâ xêh tung tơdrong ƀă tê ngi kong têa ê hlối. Drêng châ hbru ăm kơpong pêt mê chiâng vâ tê ngi kong têa pú, ôh ti xê ing tíu ki pơkuâ xiâm, lơ tíu ki kum ối a tơdế ki lâi ôh, kơdroh liăn ngân ‘no dêi tơná. Ki xiâm dêi kŏng ti cho po rơdâ ing kơchơ mơdró choâ ‘lâng, tơ’nôm kong têa ki nếo, ví tơdroăng ki trâm ôh tá mơhúa tung tê mơdró.

Tíu ki uâ pơliê, tâ priât tung tơdrong tê ngi kong têa ê a tíu ki pêt a cheăm Trang, tơring Đăk Đoa dêi Kŏng ti Tơlo liăn Pêi chiâk deăng kơmăi kơmok rơxông nếo Hưng Sơn

Xuân châ mơdêk ki tê ngi kong têa ê châ tâk hên, 5 hơnăm hdrối nah, Kŏng ti Tơlo liăn Tê roê kế tơmeăm ngi kong têa ê Đồng Giao, tíu pêi cheăng a Gia Lai hiăng tê lối 15 rơpâu tâ̆n tơmeăm sap ing krui kơxái, xik, plâi nong, đậu tương, kơchâi, alâi ngeăm tê ngi kong têa Mih ƀă Châu Âu, kơxô̆ liăn châ xo 40 rơtuh dollars, tơkâ luâ 126% tâng vâ pơchông ƀă khế kố hơnăm nah.

Pôa Đinh Gia Nghĩa, kăn pơkuâ tíu pêi cheăng ăm ‘nâi, châ tơdroăng kố pa kĭng tơdroăng hbrâ rơnáu dêi khu mơdró kâ, lối kơnôm ing tơdroăng ki Chin phuh kâi hbrâ mơdât pơreăng COVID-19, kŏng nhân rĕng châ pâk vaccine mê tơdroăng cheăng pêt tơmeăm ôh tá tro pơtê.

“Klêi kơ’nâi ai pơreăng kân COVID-19, khu mơdró kâ ngin hiăng hbrâ rơnáu ‘mâi mơnhông pêt kế tơmeăm. Nôkố, ngin kô tơkŭm ‘no liăn hên tung mâu kơmăi kơmok, malối cho kơmăi kơmok uâ mơdiê kế tơmeăm, ing mê mơdêk ki dâi lĕm dêi mâu kế tơmeăm, mot trâu hngế tung kơchơ tê mơdró kong têa Mih ƀă Khu tơrŭm châu Âu. Ngin xuân tơrŭm ƀă kuăn pơlê ki pêi chiâk deăng vâ rak tơniăn kơpong pêt, mơnhông rak vế pêi pro”.

Hnôu hngíu rak vế priât hdrối vâ tê ngi kong têa ê a Kŏng ti Tơlo liăn pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok rơxông nếo Hưng Sơn

Nôkố, Hngêi kơmăi ki uâ pơliê, tâ tung tơdrong plâi kâ ối drêh ƀă plâi kâ ki hngíu IQP dêi Kŏng ti tơlo liăn Hoàng Anh Gia Lai ối ai lối chât to tíu ki rak vế, uâ mơdiê mâu kơchâi plâi tiô túa ki iâ ƀă tâi tâng ki têi dâng 100 tâ̆n tung môi hơnăm ƀă hiăng ai hên khu mơdró kâ chêh inâi séa ngăn vâ ‘no liăn cheăng tung mâu tơdroăng tơkêa pêt, uâ pơliê, tê ngi kong têa ê mâu kơchâi, plâi. Kố cho rôh vâ mâu khu mơdró kâ mơdêk rơdêi tơdroăng ki tê ngi kong têa ê, tung mê ai mâu kong têa EU.

Pôa Phạm Văn Binh, kăn pơkuâ Khu ngăn cheăng kơmăi kơmok ƀă tê mơdró kong pơlê Gia Lai ăm ‘nâi, tê kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ngi kong têa ê a kong pơlê dế ai hên tơdroăng ki hlo hơ’lêh. Lâp kong pơlê nôkố ai lối 30 khu mơdró kâ tê kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng, tê ngi 40 to kong têa tung lâp plâi tơnêi. Tung mê, mâu kong têa ối tung Khu tơrŭm châu Âu châ dâng 40%. Pakĭng mâu khu mơdró kâ kơphế, kơxu, tiu, krui kơxái, hiăng ai ki rơkê plĕng, hiăng hlo ai hên khu mơdró kâ nếo mơjiâng la hiăng hlo châ mâu tơdroăng tơƀrê kơnôm ing túa pêi rơkê.

Mâu khu mơdró kâ kố hiăng chêh inâi 55 mah kơpong pêt ƀă 21 tíu ki tâ tơdrong mâu kế tơmeăm sap ing priât, plâi mit, plâi rơgá tê a mâu kơchơ tê mơdró Sinuâ, Nhuk, Hàn Quốc. Tiô pôa Phạm Văn Binh, tung la ngiâ, kơvâ ngăn cheăng kơmăi kơmok ƀă tê mơdró kô pơtối tơbleăng hên tơdroăng cheăng rơtế ƀă khu mơdró kâ, mơdêk mâu tơdroăng ki tê ngi kong têa ê ‘na mâu kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng a kong pơlê.

‘’Ki xiâm cho tơdroăng ki rak ngăn tơnêi têa, ngin tơrŭm ƀă Khu xiâm mơdêk tê mơdró ƀă Khu xiâm Tê roê kế tơmeăm ngi kong têa ê – Khu xiâm ngăn cheăng kơmăi kơmok ƀă tê mơdró vâ tơbleăng mâu kơchơ mơdró ki Gia Lai ai ivá vâ pêi pro tiô tơdroăng rơhêng vâ dêi mâu khu mơdró kâ châ xúa. Ƀă khu mơdró kâ mê vâi rơtế vâ rak vế kơchơ mơdró ƀă po rơdâ kơchơ mơdró. Apoăng hơnăm kố nah, kong pơlê Gia Lai xuân tơkŭm po trâm mâ mâu kăn teăng mâ, trâm pơla Việt Nam – Nhuk, trâm Việt Nam – Hàn Quốc, po rơdâ troăng prôk ki nếo ăm tơdroăng ki tê roê kế tơmeăm ngi kong têa ê dêi Gia Lai tung la ngiâ’’.

Túa ki chiâ xik hdrối vâ uâ pơliê tê ngi kong têa ê a Kŏng ti Tê roê ngi kong têa dê Đồng Giao tíu cheăng a Gia Lai

Nôkố, ki kơnía dêi kơchơ tê mơdró pêi chiâk deăng rêm hơnăm a kong pơlê Gia Lai châ dâng 32 rơpâu rơtal liăn, châ 65% tung tâi tâng ki kơnía 49 rơpâu rơtal liăn dêi tâi tâng kơvâ cheăng kâ a kong pơlê. Xua mê, tơdroăng ki mơdêk tê tơmeăm ngi kong têa ê kum mơdêk cheăng kâ, tơdrêng amê hlối mơdêk tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê.

Vâ mơdêk ki kơnía ƀă kơdroh ki tro lŭp tung pêt kế tơmeăm ing chiâk deăng, kong pơlê Gia Lai dế krếo thế mâu khu mơdró kâ ‘no liăn tung kơmăi kơmok uâ pơliê kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng, mơjiâng mâu kơpong kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng môi tiah plâi, kơchâi, pôm, phái ƀă hên ki ê. Kơjo krếo thế mâu khu mơdró kâ tơrŭm krá tơniăn sap ing tơdroăng ki pêt, uâ pơliê ƀă tê kế tơmeăm.

Ing mê, mơjiâng mâu khu mơdró kâ djâ troăng ahdrối, mơdêk xúa kơmăi kơmok uâ pơliê dêi tơdroăng tơrŭm, mơdêk kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng.

Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng