VOV4.Xơ Đăng - Khế pêi tơdroăng tŏng kum vâi hdrêng dế châ pêi pro lâp lu tung lâp tơnêi têa. Mâu kong pơlê, kơ koan, tíu cheăng… hiăng ƀă dế tơkŭm po mâu tơdroăng pêi ki tơxâng vâ tơdjuôm ivá rak ngăn, hnê hriâm ƀă gâk kring vâi hdrêng; pêi pro tơdroăng tơmâng rak ngăn ăm vâi hdrêng, ki má lối cho vâi hdrêng ai tơdroăng rêh ối pá puât, ai tơdroăng rêh ối trâm hên pá puât. Pơkâ xiâm dêi mâu tơdroăng kố vâ djâ troh ăm vâi hdrêng môi rơnó pơtê hriâm phiu ro, tơniăn, pơxúa.

Kong pơlê Gia Lai nôkố ai lối 451 rơpâu ngế vâi hdrêng pá kơdâm 16 hơnăm. Tung mê, vâi hdrêng ai tơdroăng rêh ối pá puât cho lối 5.300 ngế (ai vâi hdrêng kuăn tê, vâi hdrêng tro nôu pâ lôi, vâi hdrêng ôh tá ai kơbố rak ngăn, vâi hdrêng chó chêng tơvê kŏng).

Ƀă dó inâi ‘’Tơdjuôm ivá kring vế vâi hdrêng, thế tơpui tối hbrâ, mơdât pro pơlăm pơlối, pâm xiăn vâi hdrêng’’ khế pêi tơdroăng tŏng kum vâi hdrêng hơnăm kố a Gia Lai vâ thăm hlê plĕng, xúa tơdroăng tung rêh ối dêi vâi hdrêng, rơpŏng, pơlê pơla ‘na tơdjuôm ivá gâk kring vâi hdrêng; teăm tơdrêng tối tơbleăng, xăm tối mâu tơdroăng pro pơlăm pơlối, pâm xiăn, ‘nêk mơ’nêa vâi hdrêng pêi cheăng; tơkŭm po mâu lâm hnê mơhno vâi hdrêng ‘na tơdroăng rêh ối, tơdroăng ki kring vế dêi xêh, hbrâ, mơdât tro pro pơlăm pơlối, xía vâ ƀă mâu tơdroăng ki tơdjâk.

Pakĭng mê, khế pêi tơdroăng tŏng kum vâi hdrêng a kong pơlê Gia Lai tơmiât troh tơdroăng tơniăn hneăng pơtê hriâm tơniăn ƀă hên tơdroăng pơtâp, lăm xah hêi; kơbông krếo mâu khu tơrŭm cheăng, ngế krê, tơdjuôm ivá veăng tơlo liăn tŏng kum ăm vâi hdrêng ai tơdroăng rêh ối pá puât, ôh tá ai nôu pâ rak ngăn.

Pôa Lò Xuân Trường, ối a thôn 6, cheăm Gào, pơlê kong kơdrâm Plei Ku tối:

‘’Pói mâu kăn pơkuâ, mâu kơ koan cheăng, khu râ kô kum ăm mâu muăn hên tâ nếo vâ mâu muăn tơkâ hluâ tơdroăng rêh ối pá puât vâ ai tơdroăng rêh ối môi tiah vâi hdrêng ki ê. Á pói ‘nâng mâu tơdroăng pêi tơdroăng tŏng kum vâi hdrêng dêi kong pơlê Gia Lai mơhnhôk môi tiah hâi kố kô troh lâp lu a mâu tơring, cheăm, mâu kơpong a kĭng vâ pro tơ’lêi hlâu ăm tâi tâng vâi hdrêng ai tơdroăng rêh ối pá puât châ mơ-eăm tung tơdroăng rêh ối’’.

Roh kố, Khu pơkuâ râng liăn tŏng kum vâi hdrêng kong pơlê Gia Lai hiăng diâp 30 hnoăng liăn hriâm rơkê ăm vâi hdrêng ai tơdroăng rêh ối pá puât tung kong pơlê. Mâu tíu cheăng, khu tê mơdró, khu tŏng kum mơngế pá puât hiăng veăng tơlo kơxô̆ liăn kum vâi hdrêng kong pơlê Gia Lai lối 300 rơtuh liăn.

Khế pêi tơdroăng tŏng kum vâi hdrêng a Lâm Đồng dế tơkŭm po ƀă mâu tơdroăng pêi ki xiâm môi tiah: Lăm pôu, diâp kơxuô tơmeăm ăm vâi hdrêng a mâu tíu tŏng kum pơlê pơla tung kong pơlê; diâp hnoăng liăn hriâm rơkê ăm mâu vâi hdrêng; tơkŭm po mâu tơdroăng mơhnhôk pơlê pơla rơtế veăng tŏng kum ăm vâi hdrêng kơtiê, vâi hdrêng hdroâng kuăn ngo, vâi hdrêng ai tơdroăng rêh ối pá puât, vâi hdrêng tro tơdjâk xua pơreăng kân COVID-19…

Roh kố Kŏng ti tơlo liăn cheăng Grup pơkuâ Hoa Sen hiăng diâp 1 rơtal liăn ăm Khu pơkuâ râng kơxô̆ liăn tŏng kum vâi hdrêng kong pơlê Lâm Đồng, Khu tơrŭm cheăng Dillon International diâp 100 hnoăng liăn hriâm rơkê (rêm kơxuô kơnâ lối 1 rơtuh liăn) ăm vâi hdrêng ai tơdroăng rêh ối pá puât dêi tơring Dà Huoai.

Mơhnhôk pêi pro Khế pêi tơdroăng tŏng kum vâi hdrêng hơnăm kố, Khu xiâm pơkuâ Đoân Droh rơtăm Kŏng san Hồ Chí Minh hiăng tơkŭm po mâu tơdroăng pơtê hriâm ăm vâi hdrêng ƀă hên khu troăng pêi, ƀă mâu tơdroăng djâ troăng ahdrối pleăng hnoăng cheăng dêi đoân viên tung tơdroăng pêi droh rơtăm peăng hnoăng cheăng rơnó pơtê hriâm; thăm tơkŭm po mâu tơdroăng hbrâ, mơdât klâk têa a vâi hdrêng, mơjiâng tíu klê têa, tơkŭm po mâu lâm hnê klê têa tê kơtê ăm vâi hdrêng.

Nâ Nguyễn Phạm Duy Trang, Kăn pơkuâ Khu xiâm Đoân, Kăn hnê ngăn Hô̆i đong đô̆i Tơnêi têa tối ăm ‘nâi:

‘’Rơnó pơtê hriâm hơnăm kố, Khu xiâm pơkuâ Đoân ƀă mâu râ xiâm đoân, đô̆i mơjiâng ƀă diâp 1.000 plông xah hêi ăm vâi hdrêng a lâp lu tung lâp tơnêi têa; diâp 140 tíu klê têa ki chiâng djâ u ê ƀă chiâng pro môi tíu vâ pêi pro tơdroăng hbrâ, mơdât xía vâ ƀă klâk têa a vâi hdrêng; rơnêu lối 700 hngêi mơdrah xuân môi tiah mơjiâng nếo 300 hngêi mơdrah a mâu hngêi trung hriâm tung cheăm, pơlê pá puât; mơjiâng ƀă diâp lối 250 toăng hngêi kên khêi ăm mâu vâi hdrêng ai tơdroăng rêh ối pá puât’’.

Pôa Đào Ngọc Dung, Ngế xiâm pơkuâ cheăng pêi Mô đô̆i rong râ ƀă Rêh ối pơlê pơla tối ăm ‘nâi, tung kơvâ kring vâi hdrêng, lâp tơnêi têa hiăng tơkŭm pêi pro hên troăng hơlâ, hnoăng cheăng, troăng hbrâ, mơdât pâm xiăn, ‘nêk mơ’nêa, pro pơlăm pơlối vâi hdrêng, hbrâ mơdât trâm xía vâ a vâi hdrêng; mâu troăng hbrâ, kơdroh tơdjâk dêi kong prâi pro ôh tá tơniăn troh vâi hdrêng; gâk kring vâi hdrêng tung troăng hyôh măng; rak ngăn vâi hdrêng ai tơdroăng rêh ối pá puât.

“Ing Khế pêi tơdroăng tŏng kum vâi hdrêng hơnăm kố, ngin pói vâ rêm ngế nôu, pâ, jâ, pôa, rêm rơpŏng kal hlê plĕng nhên hnoăng rak ngăn, hnê hriâm, gâk kring vâi hdrêng, tơdjuôm ivá mơjiâng rơpŏng tơniăn, đi đo tơmâng, rak ngăn, séa ngăn tơniăn ăm kuăn ‘nĕng tơná, hbrâ, mơdât pâm xiăn, pro pơlăm pơlối vâi hdrêng, hbrâ mơdât trâm xía vâ, hbrâ mơdât klâk têa a vâi hdrêng. Rêm ngế krê ƀă pơlê pơla thế veăng tối tơdroăng kố, thăm châ hlo, tối tơbleăng tơdroăng, xăm tối mâu tơdroăng ‘nêk vâi hdrêng troh mâu kơ koan cheăng. Mâu roh tơdroăng pro xôi hnoăng vâi hdrêng, ki rơhêng vâ tối pro pơlăm pơlối vâi hdrêng, thế châ mâu kơ koan cheăng ƀă khu râ kăn pơkuâ tơleăng teăm tơdrêng má môi, kơtăng má môi ƀă tơniăn tŏng kum xua mâu tơdroăng pơxúa má môi ăm vâi hdrêng.

Thăm nếo, rêm khu xiâm, kơvâ cheăng, khu râ kăn pơkuâ hnê ngăn cheăng Đảng, khu râ kăn pơkuâ mâu râ kal tơdroăng tŏng kum hên tâ, hbrâ tơrŭm pêi pro tơdâng ƀă teăm tơdrêng mâu troăng pơkâ pêi, troăng hơlâ tung tơleăng mâu tơdroăng ‘na vâi hdrêng’’.

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng