Vâ ngăn ƀai 1 po ngăn drăng kố: https://vov4.vov.gov.vn/Xodang/chuyen-muc/tonei-to-kona-hiang-hlua-pole-khea-honenghneang-1-te-moi-ia-tonei-hia-tonei-ki-c178-431001.aspx

VOV4.Xơ Đăng - Môi tiah mâu tơdroăng ki ngin hiăng tơpui tối, hên vâi krâ-nhŏng o hdroâng kuăn ngo ki iâ mơngế a kong pơlê Dak Lak dế hêng hôu ó khât ƀă tô tuăn drêng tê môi iâ tơnêi la klêi kơ’nâi xo liăn, rơpŏng hngêi ki mê ôh tá ai tơnêi pro hngêi ối lơ peăng khu ki rôe xo hlối phĭu rak xúa tơnêi dêi kuăn pơlê; ôh tá ‘nâi nhên ƀâng tơnêi tro tê, lơ mơdró ăm mâu ki ê lơ ôh. Tơdroăng kố ăm hlo, dế ôh tá tơniăn tung pơkâ ‘na tê rôe tơnêi, malối a mâu kơpong hdroâng kuăn ngo, tíu ki vâi krâ nhŏng o kuăn ngo rêh ối, xua hên vâi krâ-nhŏng o tá hâi teăm ‘nâi hlê ‘na luât.

Tơdrêng amê, xuân ai tơdroăng ăm hlo, ai mâu tơdroăng ki pơloăng dêi mâu ngế mơdró tơnêi a Dak Lak dế pro ôh tá tơniăn tung tê rôe tơnêi, pro pá ăm tơdroăng ki tơnêi têa pơkuâ ngăn tơnêi ƀă ai tơdjâk hên troh tơdroăng rêh ối a pơlê cheăm. Pơtối tơbleăng mâu ƀai ‘’Tơnêi to kơnâ, pơlê cheăm mơjo xiâ tơnêi’’, tơdroăng vâ tơpui a hâi kố, ngin ai ƀai má péa dó inâi ‘’Ôh tá hlê plĕng ƀă rĕng loi tê dêi tơnêi, pơlê cheăm tro hlôp kơ vâi pơloăng’’

Tung pơla tơnêi tâk kơnâ a hơnăm 2021 ƀă mâu khế apoăng hơnăm 2022, cheăm Čư̆ Suê, tơring Čư̆ Mgar ki ai tơnêi tơkoh ƀă Pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột vêh peăng kơnhŏng cho môi tung mâu tíu ki xía vâ hên dêi kong pơlê ‘na tơdroăng tê rôe tơnêi. Pôa Đặng Văn Hoan, Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Čư̆ Suê tối ăm ‘nâi, ai drêng ‘nâ kuăn pơlê mot tung cheăm kơdrâm kơdrĕng, drô troăng hơlâ kân kŭn xuân to kuăn pơlê.

Pơla mê nah, hiăng ai hên vâi krâ-nhŏng o hiăng tê dêi tơnêi. Laga, tung pơla tê rôe tơnêi, kuăn pơlê ôh tá hlê plĕng hên ‘na luât, thăm nếo, ôh tá kơnôm ngế ki lâi hnê tối mê koh chiâng ai tơdroăng tê dêi tâi tâng tơnêi, chiâng ôh tá ai tơnêi vâ pro hngêi ối. Roh apoăng cheăm hiăng ‘nâi a mâu pơlê, môi tiah ƀuôn Sut Hluôt, Sut MĐưng tối ‘na tơdroăng kố, mâu kuăn pơlê ki tê dêi tơnêi mê ai troh a chât rơpŏng. Tiô pôa Hoan ăm ‘nâi, tâi tâng mâu ƀăng tơnêi dêi vâi krâ-nhŏng o ki dế ai mê, rêm rơpŏng châ kum 400met karê vâ pro hngêi ối, la ôh tá châ chêh tối nhên a phĭu khêi ki rak tơnêi mê.

Xua mê, drêng tê rôe tơnêi, mơngế ki rôe tơnêi hiăng xúa tâi tâng tơnêi ki mê vâ pro tơnêi ối ăm dêi tơná, bu lôi to tơnêi ki pêi chiâk ăm kuăn pơlê:

‘’A cheăm ngin kố, tung pơla hdrối kố nah tơnêi to kơnâ yă ó ‘nâng, tơdroăng ki mơdêk yă khoh chiâng pro vâi krâ-nhŏng o rĕng tê dêi tơnêi hmâng to lo vâ. Laga, drêng tê rôe tơnêi kuăn pơlê tơdrăng khât, ôh tá hlê plĕng hên mê khoh tro khu mơdró tơnêi lu lêa, ai 400 met karê tơnêi ối, klêi tê, khu ki rôe hơ’lêh tâi tâng tơnêi ki mê chiâng tơnêi ối. Tơdroăng kố, ki hên vâi tê rôe tơnêi tơkâ luâ ing ƀơrô công chứng, kuăn pơlê ôh tá châ hlê plĕng nhên’’.

Môi ƀăng tơnêi klêi kơ’nâi tê, peăng tơnêi ối tro xo tâi ƀă klâ chiâng 3 ƀăng ối a tơdế, peăng tơnêi pêi chiâk deăng um chư u tâ tá hiăng ăm mâu ngế ki tê

Môi ngế pơkuâ ngăn ƀơrô chêh tối ‘na tơnêi tíu a kong pơlê Dak Lak tối ăm ‘nâi, tơdroăng kố hiăng châ hlê plĕng nhên, hiăng ai kuăn pơlê tê dêi tơnêi chiâk deăng hía tá tơnêi ối, xuân ai mâu ‘nâ tê dêi tơnêi hiăng tro khu mơdró tơnêi xo râng phĭu khêi rak xúa tơnêi to lâi hơnăm xuân tá hâi vâ mơdrếo. ‘Na tơdroăng kố, drêng hồ sơ hiăng châ chêh tối tiô mâu tơdroăng pơkâ tiô luât mê kơ koan pơkuâ ngăn tơnêi têa athế chêh pro mâu hlá mơ-éa hơ’lêh inâi, klâ xoăng tơnêi. Mâu ngế ki mơdró tơnêi cho mâu ngế ki hlĕng, lu lêa,, hlo kuăn pơlê ôh tá hlê plĕng luât, kuăn pơlê hiăng kĭ tung mâu hlá mơ-éa kĭ tơkêa tê rôe mê, xua mê, tơná kuăn pơlê ki pôu râng dêi tơdroăng tơná:

‘’Ai 2 tơdroăng ki athế pê pro. Má môi, cho tơdroăng cheăng hriăn ‘na tơnêi tíu, tâng vâ tối cho athế mơnhên tơnêi ki klâ xing xoăng vâ tê mê. Má péa, drêng ai tơdroăng chêh tối mê vâi lăm troh a công chứng vâ tê rôe tơnêi, xua mê, kuăn pơlê athế kĭ. Hdrối vâ kĭ mê, pin tê to lâi met karê tơnêi ối kuăn pơlê ‘nâi, ngế ki mê athế hlê plĕng dêi xêh. Tơdroăng kố, xua ki hlê plĕng dêi kuăn pơlê, hdrối vâ tê tơnêi mê, vâi krâ-nhŏng o kal athế hlê plĕng nhên mâu tơdroăng ki tê rôe, tơdroăng tơhrâ ki chêh tối tung hlá mơ-éa mê’’.

Pôa Tạ Quanug Tòng, ngế hnê ngăn ‘na luât, Kăn pơkuâ ngăn Khu luât sư kong pơlê DakLak mơnhên tối, vâi krâ-nhŏng o a mâu pơlê cheăm xua ôh tá ’nâi nhên ‘na luât xua mê, hên ngế hiăng rĕng kĭ tung mâu hlá mơ-éa ki tơkêa ‘na tê rôe tơnêi, xua hlá mơ-éa ki mê vâi hiăng po ƀă kơmăi hdrối. Tụng mê, ki pơloăng má môi kuăn pơlê kĭ tung hlá mơ-éa ki pơcháu tâi tâng tơnêi, kĭ tung hlá mơ-éa dêi ing peăng mơngế ki rôe hiăng chêh ‘măn hdrối.

Tơdroăng ki klêi rôe tơnêi mê, mơngế rôe hơ’lêh chiâng tơnêi ối xuân tá hâi teăm lŭp kân ăm kuăn pơlê, xuân ai mâu ‘nâ, tơnêi ối, tơnêi chiâk deăng mê xuân ối tro tê rôe roh kơ’nâi ah nếo, vâi kô hơ’lêh tâi tâng tơnêi mê chiâng tơnêi ối, thăm nếo hơ’lêh inâi ngế ki xúa tơnêi, xua mê, kuăn pơlê kô hía tâi tơnêi, hmâ vâ lăm săm tối a hngêi tơleăng kuăn pơlê xuân ôh tá châ ƀlê.

Ing mâu tơdroăng ki pin hlo tiah mê, kuăn pơlê hiăng ai kĭ tơkêa xo liăn ngân hdrối, drêng hơ’lêh inâi, klâ ƀăng tơnêi, drêng tê rôe tơnêi kô ai ngế ki mơnhên, ngế hnê ngăn ‘na luât Tạ Quang Tòng tối ăm ‘nâi, vâi krâ-nhŏng o ối ai troăng hơlâ vâ lo lăm săm a hngêi tơleăng, vâ mơdât tơdroăng tê rôe tơnêi, ƀă chiâng tah lôi mâu tơdroăng ki tê rôe tơnêi mê. Ƀă tơdroăng ki vâi krâ-nhŏng o tối, kuăn pơlê ôh tá kĭ la peăng khu ki mơdró vâi kĭ teăng vâ bro klêi hồ sơ ki hơ’lêh inâi, klâ tơnêi, ing mê, hiăng ai tơdroăng ki lu lêa, pơloi; tâng hlo tiah mê, vâi krâ-nhŏng o chiâng vâ pro đơn săm tối, pơtroh hlá mơ-éa ăm kơ koan kŏng an vâ séa mơnhên ngăn ‘na tơdroăng mê:

‘’Drêng vâi tơkêa dêi pó ‘na tơdroăng tê rôe to lâi met karê ƀă rak dêi to lâi met karê tơnêi vâ pro tíu ối, mê vâi tơkêa ing tơdroăng ki lâi, hôm ai troăng hơlâ ki xiâm ai pơkâ ‘na tơdroăng kố, tâng bu tơpui tơhrâ to ƀă rơkong mê ngế ki lâi ‘nâi, ngế ki lâi hmâng. Tâng vâi châ mơnhên mâu tơdroăng ki mê, mê kô athế lo lăm săm phoăng tiô kơ tơdroăng ki hiăng kĭ tơkêa, xua hlo hiăng ai tơdroăng ki lu lêa tung chêh bro hlá mơ-éa tê rôe tơnêi dêi kuăn pơlê.

Laga, tung tơdroăng vâi ôh tá ai ăm phep vâ tê rôe, bu ai môi pâ tê ki bro xêh, mê pin kô ‘nâi nhên, athế chêh bro đơn săm tối, ngăn mê, cho tơdroăng pro xôi xua lu lêa’’.

Tơnêi tíu a pơlê cheăm mơni kô tro tơ’nhê xua ing tê rôe tơnêi ôh tá tơdrăng, tơdroăng ki lu lêa dêi mâu ngế ki lung lêk

Pôa Nguyễn Văn Hòang, Kăn phŏ ngăn ‘na hyôh kong prâi kong pơlê Dak Lak tối ăm ‘nâi, tung pơla tơnêi to kơnâ yă pơla hdrối kố nah hiăng hlo ai mâu ngế ki mơ’no liăn, tí tăng rôe tơnêi, tí tăng rôe tơnêi dêi vâi krâ-nhŏng o kuăn pơlê tâ tá mâu kơpong kơphô̆. Tơdroăng pêi pro kố pro pá puât khât, hiăng pro tơdjâk troh ôh tá tơniăn ăm kơchơ tê mơdró, pá puât tung tơdroăng ki tơnêi têa pơkuâ ngăn tơnêi, Ƀă pro tơdjâk kân troh tơdroăng rêh ối a pơlê cheăm, tơdroăng pơlê pơla. Ƀă mâu kuăn pơlê hiăng tê dêi tâi tơnêi ối, tiô pôa Hòang tối ăm ‘nâi, ai hnoăng cheăng pôu râng dêi khu râ kăn pơkuâ ƀă mâu kơ koan ai tơdjâk troh drêng tá hâi teăm pêi pro tâi dêi hnoăng cheăng hnê tối, pơtâng ‘na luât troh a kuăn pơlê, malối ƀă kuăn pơlê a mâu pơlê cheăm.

Khu ngăn ‘na tơnêi tíu kố dế hnê thế mâu kơ koan râ tơring tơrŭm ƀă mâu cheăm vâ hnê nhên ăm kuăn pơlê chêh bro đơn săm tối a hngêi tơleăng drêng hlo ai tơdroăng ki lu lêa, lơ chêh bro đơn săm tối troh a kŏng an drêng hlo ai khu ki pơloi, pơloăng. Tơdrêng amê, khu kố xuân hiăng hnê tối ăm Vi ƀan kong pơlê vâ teăm ‘mâi rơnêu ‘na tơdroăng kố:

‘’Vâ hluăn tơdroăng ki kuăn pơlê tro lu lêa ‘na tê rôe tơnêi, a la ngiâ kố ah, Khu ngăn ‘na hyôh kong prâi, têa-tơnêi kô pơtối tơrŭm ƀă hnê tối Vi ƀan râ tơring, pơlê kong krâm, pơlê kong kơdrâm pơkâ pêi pro tiô mâu hlá mơ-éa hnê tối dêi Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê thăm hnê tối ƀă ‘mâi rơnêu mâu tơdroăng ki pơkuâ ngăn tơnêi tíu, xuân athế séa ngăn tơdroăng tê rôe tơnêi tung lâp kong pơlê.

Thăm mơdêk hnoăng cheăng, pôu râng dêi mâu khu râ, kơvâ cheăng pơkuâ tung thăm hnê tối, tơbleăng khĕn, hnê hriâm ‘na luât tơnêi tíu ăm kuăn pơlê hlê plĕng, hbrâ kơchăng vâ hluăn ing khu ngế ki lu lêa ing tơdroăng ki pơloi, pơloăng’’.

Tơnêi tâk to kơnâ yă a kong pơlê Dak Lak xuân môi tiah mâu kong pơlê ki ê tung mâu khế hdrối mê hía nah, tơdrêng ƀă tơdroăng pêi pro ai pơxúa mê cho thăm mơdêk tơdroăng pêi cheăng kâ-rêh ối pơlê pơla, mê xuân chiâng ai tơdjâk hên mâu tơdroăng ki ôh tá tro. Tơdroăng ki vâi krâ-nhŏng o a mâu pơlê cheăm kơpong tâ tá kơphô̆ vâi tơ’noăng dêi pó tê rôe tơnêi ăm mâu khu mơdró, la ôh tá hbrâ rơnáu, tro pơloăng, thăm nếo tro pơloi, lung lêk ing mê pro pá ăm kuăn pơlê, hmâ vâ săm tối tơdroăng kố a hngêi tơleăng xuân ôh tá kâi klêi đeăng.

Tơnêi tíu pơlê pơla a mâu pơlê cheăm xuân chiâng tơ’nhê xua ing khu mơdró tơnêi pêi pro ôh tá tơdrăng, tơdroăng ki lu lêa dêi khu ki mơdró lung lêk kố. Tơdroăng kố, pơkal thế khu râ pơkuâ ngăn, mâu khu râ ai tơdjâk troh dêi kong pơlê Dak Lak kal athế mot pêi pro tơdroăng kố, pêi pro kơtăng khât vâ teăm mơdât, tah lôi tơdroăng ki tơvâ tơvân mê’’.

Công Bắc chêh

Nhat Lisa tơplôu ƀă tơbleăng