VOV4.Xơ Đăng - Kuăn pơlê pêi chiâk deăng ƀă khu mơdró kâ a kơpong Tây Nguyên dế tơrŭm mơjiâng mâu kơpong pêt hdrê loăng plâi kâ dâi lĕm, châ hbru ăm mah kơxô̆ inâi ƀă tung pơla pêt rak tơniăn dâi lĕm, môi tuăn ‘na kế tơmeăm. Túa pêi ki kố dế pro ai pơxúa tơƀrê ăm vâi krâ nhŏng o kuăn pơlê ki pêi chiâk deăng ƀă mâu khu mơdró kâ vâ tê ngi kong têa, mơdêk pêi chiâk deăng mơnhông tiô troăng prôk nếo, ƀă yă kơnâ ƀă krá tơniăn ton.

Kong pơlê Lâm Đồng nôkố ai dâng 10 rơpâu hectar plâi sâu riêng ƀă kố cho môi tung mâu tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ki kơnâ dêi kong pơlê. Pôa Võ Hữu Long – Kăn pơkuâ Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó môi khu pêt mơjiâng tê mơdró Long Thủy, cheăm Lộc An, tơring Bảo Lâm, kong pơlê Lâm Đồng tối ăm ‘nâi, kơchơ tê mơdró ƀă tíu tê ngi kong têa ê ăm plâi sầu riêng nôkố cho tơniăn, laga ki kơnâ dêi loăng plâi ki kơhiâm kố thăm to kơnâ ƀă tơniăn drêng kơpong pêt châ kĭ mah kơxô̆ inâi, tơdrăng tơdroăng pêt, rak ngăn, krí, pro ƀă kơxuô.

Ki rơhêng vâ tối, ƀă tơdroăng châ ăm mah kơxô̆ kơpong pêt, khu tê mơdró hiăng chiâng tê ngi kong têa ê châ séa ngăn lĕm tơniăn ƀă châ pơxúa châ liăn hên ăm mơngế pêt ƀă khu tê mơdró:

‘’Mah kơpong pêt hiăng ăm, VietGAP tŭm, drêng á tơniăn mê ai mơ-éa tê ngi kong têa ê mê yă á rôe tâng pơchông kơchơ tê mơdró mê kơnâ tâ sap ing 15 – 20 rơpâu liăn. Ƀă mâu ƀăng deăng hiăng ăm mah, hiăng tơrŭm tung tơdroăng pêi dêi tơná mê pơla kố nah á kĭ châ 6 rơpâu tâ̆n’’.

Kơpong pêt ai mah kơxô̆ khĕn inâi ƀă troăng pêt, rak ngăn dâi lĕm dế djâ châ tơƀrê hên ăm kuăn pơlê pêi chiâk deăng ƀă mâu khu tê mơdró ngi kong têa ê a Tây Nguyên

Mơjiâng kơpong pêt tiô tơdroăng tơdjêp xuân dế châ thăm pêi pro a kong pơlê Dak Nông ƀă hên tơmeăm plâi kâ môi tiah sầu riêng, krui kơxái, plâi nong, plâi ƀơr. Hên kơpong pêt tung kong pơlê hiăng châ ăm mah kơxô̆ inâi vâ kum ăm tung tơdroăng tê ngi kong têa ê. Pôa Bùi Phú Tôn, Kăn pơkuâ Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó tê mơdró tê rôe tơmeăm ngi kong têa ê Nghiệp Xuân, cheăm Dak Nia, pơlê kong kơdrâm Gia Nghĩa, kong pơlê Dak Nông tối ăm ‘nâi, ƀă tơdroăng mơjiâng tơdroăng pêi pro vâ mơdêk ki kơnâ, mâu tơmeăm dêi kŏng ti hiăng dâi lĕm ƀă môi tuăn, djâ ki kơnâ drêng tê ngi kong têa ê:

‘’Kơchơ tê mơdró pơkâ pin thế tê ngi kong têa ê tiô troăng ki châ séa ngăn lĕm tơniăn. Tê ngi kong têa ê tiô troăng ki châ séa ngăn lĕm tơniăn mê pơkâ thế ai mah kơpong pêt, mah tíu kơxuô tiô mâu pơkâ tro má môi, ôh tá chiâng tê tiô troăng pơla kuăn pơlê rêh ối a tơkăng kong têa mơdró ăm dêi pó môi tiah nah xếo’’.

Jâ Nguyễn Thị Tình, Kăn phŏ pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng ƀă mơnhông mơdêk thôn pơlê kong pơlê Dak Nông tối ăm ‘nâi, troh nôkố Kơ koan xiâm gâk ngăn loăng pơlái kong kế hiăng pro ăm kong pơlê 38 mah kơxô̆ kơpong pêt ƀă mah tíu kơxuô. Vâ châ tiô pơkâ châ ăm mah kơxô̆ kơpong pêt, pơkâ thế kuăn pơlê thế pơ’lêh nếo troăng pêt, rak ngăn, pơkuâ ki dâi lĕm, ki rơhêng vâ tối mơdât ôa hdrong, kơmeăn kâ ‘nhê. Ƀă tơdroăng châ pro ăm mah kơxô̆ kơpong pêt, mâu tơmeăm plâi kâ dêi kong pơlê hiăng chiâng vâ tê ngi kong têa ê tiô troăng ki châ séa ngăn tơniăn lĕm lăm ngi mâu kong têa ê ƀă kơxô̆ ki hên tâ, kơnâ tâ ƀă kuăn pơlê châ pơxúa hên tâ.

Cho kong pơlê ai tơdroăng cheăng kâ ƀă pêi chiâk deăng cho tơdroăng ki rơdêi, Dak Nông dế tơkŭm thăm mơnhông mơdêk tơdroăng tơrŭm ƀă kơpong pêt ai mah kơxô̆ mơnhên inâi:

‘’Vâ mơjiâng châ kơpong pêt mê thế tơdjêp ƀă mê cho thế mơjiâng tơdroăng pêi ki tơdjêp, vâ mơjiâng kơpong pêt ƀă kơpong pêt tơniăn dâi lĕm vâ ti tăng xiâm rêi, xiâm kối. Tơdroăng ki kơnâ dêi kơpong pêt cho pin kô ‘nâi loăng plâi mê dế pêt alâi, kơbố ngế dế pêi ƀă tiô tơdroăng ki lâi, hôm tơniăn krúa lĕm tơmeăm kâ lơ ôh. Tung kong pơlê mê ing Tĭnh ủy troh Vi ƀan kong pơlê hiăng ai hên hnê mơhno tơdroăng kố.

Tung tơdroăng ki xiâm vêh pêi pro kơvâ pêi chiâk deăng mê xuân mơnhên djâ tơrŭm vâ mơjiâng kơpong pêt tơmeăm tơniăn, krá tơniăn kum kơmăi kơmok uâ mơdiê xuân môi tiah tê ngi kong têa ê la ngiâ ah’’.

Kơpong pêt ai mah kơxô̆ khĕn inâi ƀă troăng pêt rak ngăn tơniăn dâi lĕm dế djâ châ tơƀrê hên ăm kuăn pơlê pêi chiâk deăng ƀă mâu khu tê mơdró tê ngi kong têa ê tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng a Tây Nguyên. Tơdroăng kố dế pơtối châ mâu kong pơlê tung kơpong tơtrŏng mơnhông mơdêk vâ kô chiâng djâ mâu tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ki xiâm tê tung lâp plâi tơnêi.

Công Bắc chêh

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng