*** Pôa Greng kot mâ hơnăm 1966, a pơlê tơplâ xâ Stơr, cheăm Tơ Tung, tơring Kƀang, kong pơlê Gia Lai. Tung tơdroăng pâ dêi pôa, a hơnăm 1975, peăng Hdroh châ tơleăng tâi tâng, tơnêi têa châ môi tuăn, kuăn pơlê tơbrêi tơbrêh laga pêng păm to tơdroăng khŏm mơ-eăm tơdjuôm ivá vêh mơjiâng pơlê. Nôkố, tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê pơlê xông tơplâ xâ Stơr hiăng ai hên pơ’lêh, laga pôa xuân đi đo hơ’muăn ăm kuăn cháu tơná tơdroăng ton nah ‘na rơxông pá puât, tơbrêi tơbrêh, vâ kuăn cháu nhuô̆m tơdroăng rêh ối nôkố ƀă thăm nhuô̆m ki kơnâ dêi hơniâp lĕm.

Pôa Greng hơ’muăn:

‘’Hơnăm 1975, tơnêi têa ƀlêi trâng, tâi tâng hdroâng kuăn ngo Bơhnéa, Jarai, Rơteăng, mâu hdroâng mơngế Việt Nam pin phiu ro, sôk suâ má môi. Tâi tâng vâi hdrêng ối kŭn châ troh hngêi trung hriâm, mơngế kân ‘nâi pêt loăng plâi ton hâi, loăng plâi kâ djâ ăm tơdroăng rêh ối pơ’lêh hên tâ tâng pơchông ƀă rơxông tơplâ. Tâng ôh tá ai Đảng, Tơnêi têa mê tơdroăng rêh ối ôh tá ai môi tiah hâi kố. Kơnôm châ Đảng, Tơnêi têa mê kuăn pơlê ai tơdroăng rêh ối phâi hơtô hơniâp lĕm, hên rơpŏng hngêi châ rôe rơxế honđa, rơxế tu tuh kum tung pêt mơjiâng tơmeăm khoăng’’.

*** Tơdroăng ki ôh tá kâi piu ‘na hâi ki châ tơleăng lĕm tâi tâng peăng Hdroh pro tơnêi têa tơrŭm chiâng môi đi đo cho môi tơdroăng ki ôh tá la lâi kâi piu ƀă pôa Rơ Ô B’hung a pơlê Gung Gốp, cheăm Ia Rmok, tơring Krông Pa. Pôa Ô B’hung tối: Tung plâ rôh tơplâ, vâi krâ nhŏng o hdroâng kuăn ngo Jarai ối tung kong, tung ngo, hngêi trăng mê ôh tá ai, ôu kâ gá xơpá khât. Sap ing tơnêi têa châ tơniăn krê, vâi krâ nhŏng o rế hía rế tơkâ luâ kơklêa, vâi hdrêng châ lăm hriâm, troăng prôk lĕm mê cho hnoăng cheăng kân kĭn dêi Đảng ƀă Tơnêi têa, plâ rơxông kơ’nâi mê, vâi krâ nhŏng o xuân ối phiu ro ‘na tơdroăng mê.

Pôa Ô B’hung chôu pâ:

‘’Chôu pâ hơnăm 1975, drêng tơnêi têa nếo châ tơleăng lĕm, vâi krâ nhŏng o rêh tung rơxông ki tơnêi têa to\ng kum môi pâ nah, drêng mê nah tơdroăng rêh ối xơpá khât, troh hiăng tâi rơxông mê tơdroăng rêh ối hiăng chía niân môi iâ, mơnhông mơdêk tâ. Kơnôm ai Đảng ƀă Tơnêi têa tơmâng ngăn mê kuăn ‘nĕng châ lăm hriâm, cheăng kâ mơnhông mơdêk tâ, tung lâp lu pơlê cheăm ai klâng, ‘nâi pêt báu, prá alâi, ‘nâi tê mơdró.

Pakĭng mê, mâu rơpŏng ki lâi xơpá mê Tơnêi têa ối ăm mung liăn vâ pêi cheăng kâ. Ƀă hiâm mơno tơrŭm hdroâng kuăn ngo, vâi krâ ối ‘nâi kum dêi rơpó, hriâm ƀối tiô nhŏng o Xuăn, tơdroăng rêh ối rế hía rế hơ’lêh rơkê, xuân kơnôm ing mê, mê pơlê cheăm hâi kố rế hía rế kro mơdrŏng”.

*** Ƀlêi trâng tơplâ xâ hâi lơ 30/4/1975 tơleăng lĕm tâi tâng peăng Hdroh tơnêi têa đi đo ối tung hiâm mơno dêi khu lêng ƀă kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn ngo kong pơlê Kon Tum. Cho tơdroăng ki mơhnhôk mâu rơxông kăn ƀô̆, mâu lêng ƀă kuăn pơlê tung kong pơlê pơtối pơtâp, hriâm, mơ-eăm xua tơdroăng mơjiâng ƀă gak kring Tơnêi têa. Phiu ro tâ mê nếo cho tơdroăng rêh ối dêi mâu hdroâng kuăn ngo tá a mâu kơpong hơngế hơngo dêi kong pơlê Kon Tum rế hía rế châ pơ’lêh tơtêk.

Pôa A Thương, pơlê Măng Rương, cheăm Văn Lem, tơring Đăk Tô, tối ăm ‘nâi:

‘’Klêi kơ’nâi hâi tơleăng lĕm peăng Hdroh tơnêi têa môi tuăn, lâp tơnêi têa pin hiăng mot rêh ối nếo. Ƀlêi trâng Đăk Tô – Tân Cảnh hơnăm 1972 kum kêi đeăng hnoăng cheăng tơplâ xâ peăng kơnhŏng Tây Nguyên. Troh hơnăm 1972 mê tơleăng lĕm tâi tâng peăng Hdroh tơnêi têa, Peăng Kơnhŏng – Peăng Hdroh tơkŭm môi hngêi. Kơnôm Đảng, Tơnêi têa tŏng kum, thôn Đăk Xanh hâi kố hiăng ai on tơhrik, troăng kân, hngêi trung, hngêi pơkeăng, kuăn muăn cháu chái bố bố xuân châ troh hngêi trung hriâm.

Tơdroăng rêh ối kuăn pơlê hiăng pơ’lêh hên, rơpŏng kơtiê rế hía rế kơdroh, hên rơpŏng hiăng 'nâi pro kro mơdrŏng. Kuăn pơlê mơnhông mơdêk cheăng kâ ƀă troăng pêt mâu loăng plâi mâu hdrê loăng ton hơnăm kơnâ liăn môi tiah kơphế, kơxu, pêi lo liăn rêm hâi tâk, tơdroăng rêh ối phâi hơtô, hơniâp lĕm’’.

*** Pôa A Đà, a pơlê Đăk Xanh, cheăm Văn Lem, tơring Đăk Tô hơnăm kố hiăng 64 hơnăm. Hâi ƀlêi trâng Đăk Tô – Tân Cảnh lơ 24/4/1972, pôa Đà bu nếo châ  14 hơnăm ƀă hâi tơleăng lĕm tâi tâng peăng Hdroh lơ 30/4/1975 pro tơnêi têa tơrŭm chiâng môi pôa Đà châ 17 hơnăm. Cho ngế ki kot mâ ƀă xông kân tung rôh tơpla, veăng tung hnoăng cheăng pơlê pơla pro pơlĕm ‘na tơdroăng ki châi heăng tung rôh tơplâ, pôa Đà hiăng hlo tơdroăng ki xơpá dêi rôh tơplâ, hiâm mơno khên tơnôu hlâ rêh piu dêi tơná dêi khu lêng ƀă kuăn pơlê pin ăm tơdroăng ki hơniâp lĕm ƀă tơniăn krê hdroâng kuăn ngo.

Tung mâu hâi khế 4 ton nah, pôa A Đà chôu vế:

“Nôkố, kuăn pơlê tơring Đăk Tô tối tơdjuôm, cheăm Văn Lem tối krê hiăng ‘nâi xúa mâu khoa hok kih thuât tung cheăng kâ. Kơnôm ing tơdroăng tơmâng ngăn dêi tơring, kong pơlê, ‘no liăn tŏng kum rêh ối pơlê ăm vâi krâ nhŏng o, mê rế hía rế xut tah hrâ mơnguâ kơtiê, ôh tá iâ rơpŏng ai tơdroăng rêh ối tơniăn. Kơnôm Đảng, Tơnêi têa hnê tối, mơhnhôk mê vâi krâ nhŏng o hlê plĕng ‘na túa pêi cheăng kâ, tơdroăng rêh ối rơkê, kuăn ‘nĕng châ troh hngêi trung hriâm tŭm, on tơhrik, troăng prôk, hngêi pơkeăng cheăm xuân châ Tơnêi têa tơmâng ngăn mơjiâng pro, nôkố vâi krâ nhŏng o pêi pro tro mâu tơdroăng pơkâ ‘na mơjiâng thôn pơlê nếo”.

A Sa Ly - Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng