A Kơno ká Hòn Rớ, bêng Nam Nha Trang, sap ing kơxo má, mâu rơxế chơ kơthun ki kân pơtăng dêi rơpó tơdah xo têa châu têa kơxăng ăm tuk tơnăng ká. Têa châu châ chuâ ing mâu triăng, hiăng pêng tâi a mâu keh ki dâ, hdoăng. A ƀoong, ngế cheăng tung tuk jiân ƀoong tơrêm to mâu príu hngíu ‘măn tung klôh plong tuk, ‘măn chôu ăm mâu kế tơmeăm trối nâ, hlâm ki vâ tơnăng ká lĕm mơnâ ngăn. Tung ca ƀin, ngế ki pơkuâ tuk dế séa ngăn kơmăi đĭnh vĭ, ƀô̆ đàm, malối cho kơmăi ki séa ngăn troăng prôk VMS “mâ ngăn điê̆n tưh”, rơtế prôk tung rôh lăm a têa kơxĭ. Pôa Lê Văn Chất, ngế ki tơnăng ká, a bêng Bắc Nha Trang, kong pơlê Khánh Hòa tối ăm ‘nâi:

“Hơnăm kố nah, ngăn tơdjuôm vâi krâ kuăn pơlê ki lăm tơnăng ká a têa kơxĭ châ ká hên, tơ’lêi hlâu, pêi cheăng kâ châ tơƀrê. Hơnăm kố, ngin pơtối mơ-eăm pêi châ hên mâu tơdroăng ki tơná rơhêng vâ, tơdrêng amê hlối pêi pro kơtăng mâu pơkâ dêi Tơnêi têa, malối cho ôh tá ăm ai tơdroăng plong tuk tơnăng ká pro xôi kơpong têa kơxĭ dêi kong têa ê ƀă mâu tơdroăng pơkâ ‘na IUU”.

Ôh ti xê rĕng hbrâ rơnáu mâu plong tuk, mâu tíu ki tŏng gum pêi cheăng tơnăng ká xuân mot tung mâu rơnó pêi cheăng khât. Mâu triăng hrik têa châu têa kơxăng pêi cheăng pơtối sap ing kơxo má, mâu ngế cheăng rế pơtroh ăm têa châu, rế séa ngăn, chêh ‘mot tung mơ-éa tŭm tơdroăng ‘na tuk tơnăng ká, séa pơchông ngăn mâu mơ-éa phêp tơnăng, kế tơmeăm séa ngăn rôh lo lăm tơnăng ƀă hlá  mơ-éa chêh mâu tơdroăng.

Ki tơrŭm krá tơniăn pơla ngế ki pơkuâ tuk ƀă tíu tê mơdró ôh ti xê rôh lăm tơnăng ká kố tơ’lêi hlâu mê ối rak vế mâu plong tuk ai tŭm tơdroăng châ tơnăng ká tro luât. Pôa Trương Văn Việt, ngế ki pơkuâ plong tuk têa châu a kroăng Quán Trường, bêng Nam Nha Trang tối:

“Hdrối plong tuk vâ troh a kơno, ngế ki pơkuâ tuk kô tơpui hdrối vâ tơbleăng kơxô̆ ká xi xŏng, chêh inâi kơxô̆ plong tuk tơnăng ká vâ tŏng gum tâi tâng mâu hlá mơ-éa tiô pơkâ. Xo hlá ki chêh plong tuk séa pơchông ngăn ƀă hâi khế lăm. Kuăn pơlê akố ôh ti kal la ƀă mâu plong tuk tơnăng ká sap ing kong pơlê ki ê troh, ôh ti ‘nâi tíu ki vâ pêi cheăng, ngin rơhêng vâ ai tơmối mê tŏng gum vâi, pêi ăm gá rĕng”.

Klêi kơ’nâi ‘mot tơkŭm ƀă pêi pro mâu tơdroăng chêh ‘mot tơdroăng kal tung kơmăi cheăng tơnăng ká, tung lâp kong pơlê Khánh Hòa ai 5.200 toăng plong tuk châ chêh inâi, hdró ƀă hbru ăm hlá mơéa phêp tơnăng ká, châ tâi tâng. Tung mê, 1.500 toăng plong tuk xŏn sap ing 15 met ngi klêng hiăng krâ ‘măn kơmăi ki séa ngăn tung pơla lăm tơnăng VMS. Tơdroăng ki pơkuâ ngăn krá tơniăn mâu plong tuk gum cheăng séa ngăn tung pơla tơnăng ká sap ing rôh ki pơxiâm lo ing kơno, gum mâu plong tuk lo lăm tơnăng ká a têa kơxĭ ton hâi a têa kơxĭ Trường Sa, pôa Trần Hoàng, ngế ki tơnăng ká a cheăm Tam Quan Bắc, kong pơlê Gia Lai ăm ‘nâi:

“Rêm rôh lo lăm tơnăng ká a têa kơxĭ hmâ ton lối 20 hâi. Tung plâ rôh tơnăng ká, ngin đi đo pêi pro tro tiô pơkâ, ôh ti ăm plong tuk prôk tơkâ luâ tơkăng lăm troh kơpong têa kơxĭ dêi kong têa ê, tâng pro xôi kuăn pơlê kô tro pơxâu phâk kơtăng. Nôkố, Tơnêi têa hiăng mơhnhôk, tâi tâng mâu plong tuk tơnăng ká pơrá athế krâ ‘măn kơmăi ki séa ngăn rôh lăm tơnăng, pin athế pêi tiô, tro pơkâ, tâng pro xôi kô tro pơxâu phâk tiô pơkâ dêi luât”.

Hơnăm 2025, mâu ká xi xŏng ki tơnăng châ dêi Khánh Hòa lối 238 rơpâu tâ̆n, kơxô̆ liăn châ xo ing tê ngi kong têa ê dâng 870 rơtuh USD. Vâ hbrâ mơdât mâu tơdroăng cheăng tơnăng ká xi xong, khu ki ai tơdjâk gâk plâ hâi plâ măng a mâu kơno ká, séa ngăn tŭm mâu hlá mơ-éa, kế tơmeăm hdrối vâ ăm plong tuk lo lăm tơnăng ká a têa kơxĭ. Pôa Nguyễn Duy Quang, Kăn pơkuâ Khu ngăn chiâk deăng ƀă Hyôh kong prâi kong pơlê Khánh Hòa tối rơdêi, ƀă ki pơxúa ‘na tơnêi tơníu, ki tơ’lêi hlâu ai xêh ƀă troăng prôk rế hía rế vâ tơniăn, kong pơlê dế tơkŭm mơjiâng pro pái tơdroăng ki xiâm a têa kơxĭ: cheăng tơnăng ká xi xŏng, păn roăng ká xi xŏng tơmiât troh pêi pro pơhlêh tiô tơdroăng ki rơkê plĕng, tro ƀă uâ pơliê ƀă tê ngi kong têa ê; kơvâ logistics ƀă kơmăi kơmok pro plong tuk mơnhông tiô kơno tuk pro chiâng ki kơnía git ‘na chơ ƀă tơdroăng mâu ngế tŏng gum a têa kơxĭ.

“ ‘Na cheăng ai mâ đi đo vâ hbrâ mơdât pro xôi luât tơnăng ká tiô pơkâ IUU, ngin gâk plâ hâi plâ măng tung pơla têt vâ pơkuâ ngăn krá tơniăn cheăng tơnăng ká xi xŏng dêi mâu plong tuk, tơdrêng amê hlối tŏng gum vâi krâ kuăn pơlê ki tơnăng ká xi xŏng hmiân tuăn lo lăm a têa kơxĭ tơnăng. Nôkố, tâi tâng mâu plong tuk tơnăng ká drêng lo a têa kơxĭ athế pêi pro tŭm mâu pơkâ ‘na hbrâ mơdât tơnăng ká xi xŏng tiô pơlâ IUU; mâu plong tuk ki ôh ti ai tŭm hlá mơ-éa ăm phêp tơnăng, mê ôh ti ăm vâi lo ing kơno”.

Tung khía pêi a têa kơxĭ apoăng hơnăm nếo, tơrêm rôh plong tuk tơdjêp dêi rơpó lo a têa kơxĭ. Rêm rôh lo a têa kơxĭ ôh ti xê djâ vế tơdroăng tơngah ‘na tung mâu plong tuk ai pêng ká xi xŏng mê ối mơhno hiâm mơno ki rơkê ‘na cheăng tơnăng ká tro luât. Mê cho tơdroăng ki rơkê vâ cheăng tơnăng ká xi xŏng Khánh Hòa mơnhông tơniăn, tơrŭm lâp plâi tơnêi.