VOV4.Xơ Đăng - Pơla hdrối kố nah, tơdroăng ko ‘nhê kong, tơbriât tơnêi hiăng hlo ai hên hĕng a mâu kong pơlê, tơring, cheăm a kơpong Tây Nguyên. Hên tơnêi kong hiăng tro ko ‘nhê ƀă tơbriât tơnêi kong, mê cho to tơnêi kong ki hiăng pơcháu ăm Khu mơdró kâ mơ’no liăn vâ rak ngăn. Vâ ‘mâi rơnêu, kong pơlê Lâm Đồng ƀă Dak Nông dế pơkuâ thế mâu kơ koan ai tơdjâk, pơkâ pêi pro hên mâu troăng hơlâ ki vâ mơdêk ki châ tơƀrê tung pơkuâ ngăn kong. Tơdrêng amê, hnối pơklât thế tah ‘nhê lôi mâu tơmeăm pêt, hngêi trăng ki mơjiâng pro a tơnêi ki hdi tơbriât mê.

Sap ing hơnăm 2018 troh nôkố, kơ koan ai tơdjâk dêi kong pơlê Lâm Đồng hiăng hlo ƀă chêh bro hồ sơ rup tơleăng lối 1 rơpâu hdroh tơdroăng ko ‘nhê kong, tâi tâng tơnêi kong ki tro ko ‘nhê mê ai lối 223 ha. Krê 3 khế apoăng hơnăm 2022 ai 80 hdroh, kơxô̆ tơnêi kong ki tro ko ‘nhê mê tâk vâ chê 30% tâng vâ pơchông ƀă rơnó kố dêi hơnăm 2021.

Tiô pôa Nguyễn Văn Sơn, Kăn pơkuâ ngăn ‘na chiâk deăng ƀă mơnhông thôn pơlê dêi kong pơlê Lâm Đồng tối, ki hên, kong tro ko ‘nhê a tơnêi tíu ki pơcháu ăm khu mơdró kâ la tá hâi ai pơkâ pêi pro tơdroăng tơkêa bro, lơ ai tơkêa bro, la pro hrá, ôh tá ai khu ki pơkuâ, gak ngăn kong. Khu kăn pơkuâ kong pơlê hiăng pơkâ mơdrếo tơvêh 208 tơdroăng tơkêa bro dêi mâu khu mơdró ƀă tâi tâng tơnêi tíu lối 30 rơpâu ha. Tơdrêng amê, hriăn plĕng, xúa ‘na kŏng ngê̆ nếo tung pơkuâ ngăn, thăm mơdêk ki châ tơƀrê dêi pơkuâ ngăn kong ƀă mâu khu mơdró kâ tung kong pơlê kố.

“Kơxô̆ tơnêi kong ki hiăng ai tơdroăng tơkêa bro hiăng tâk troh to lâi hrĭng ha, mâ pin ôh tá châ hlo, tuăn pin ôh tá chiâng hlê kong ối to lâi, hía to lâi, xua mê athế lăm vê ngăn ki păng ‘nâng, la drêng lăm vê ngăn mê athế hrê liăn, ngế ki lâi ăm mơhá liăn ngân? Mê athế xúa kih thuât vâ mơnhên hơnăm kố ai to lâi hdroh tơdroăng ko ‘nhê kong, séa ngăn tiah lâi, hía to lâi ha kong, ‘nâi nhên ‘nôi mê nếo pơklât thế kơ vâ chêl thiăn, rup tơleăng. Ngin dế pêi cheăng ƀă VNPT vâ mơjiâng phân mêm ki séa mơnhên ngăn tơdroăng ki hía kong dêi khu mơdró. Kong ki xua Khu ngăn ‘na loăng pơlái kuăn kiâ kong, mê vâi kăn ki mê athế rak ngăn dêi kong i krâu khât’’.

Lâm Đồng khŏm rup tơleăng, pơxâu phak kơtăng khu ngế ki ko ‘nhê kong

Mâu khu râ dêi kong pơlê hiăng ‘nhê tah tơmeăm khoăng ki pêt mơjiâng tung tơnêi kong

Lâm Đồng dế nôkố ai lối 533 rơpâu ha kong. Pakĭng tơnêi kong ki hiăng châ pơcháu ăm khu mơdró kâ mung vâ pơkâ pêi pro tơdroăng tơkêa bro, mê Lâm Đồng hiăng pơcháu ăm 27 khu rak ngăn kong, cho khu cheăng dêi tơnêi têa. Lôi ai tơdroăng ko ‘nhê kong, lăm kếo ‘nhê kong, lúa kuăn kiâ kong ôh tá tro luât, 374 ngế kăn ƀô̆, mơngế cheăng dêi tơnêi têa hiăng pro xôi, mê khu ki kố hiăng tro rup tơleăng ‘na hnoăng cheăng ki vâi pêi pro. Pôa Ngô Văn Ninh, Kăn ƀơrô, mơngế tơpui dêi Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê Lâm Đồng tối ăm ‘nâi, kong pơlê dế xúa hên troăng hơlâ ki kơtăng, pro mơdêi vâ khoh kâi châ rak ngăn kong. Pôa Ngô Văn Ninh ai tối:

“Tơdroăng ki ai xôi ‘na Luât pêt mơjiâng loăng kong cho tơdroăng ki tơvâ tơvân hên tơdroăng. Maluâ kong pơlê hiăng ai hên hlá mơ-eá pơtroh thế mơdât tơdroăng ko ‘nhê kong, la xuân ối hên khu ngế ko ‘nhê kong. La ngiâ kố ah, kong pơlê athế pêi pro kơtăng khât tung tơdroăng pơkuâ rak ngăn kong. Hneăng kố khŏm mơ-eăm tơleăng mơnhên tơdrêng khu ngế ki ai tơdjâk troh  tơdroăng ko ‘nhê kong tung kong pơlê. Tơdrêng amê, athế thăm mơhnhôk kuăn pơlê pêt 50 rơtuh xiâm loăng, krê hơnăm kố, pêt 6 rơtuh 600 rơpâu xiâm loăng. Tâng vâ ngăn tơchoâm, tơdroăng cheăng rak ngăn kong mê khu kăn pơkuâ hiăng pơkâ pêi pro kơtăng”.

A kong pơlê Dak Nông, mâu khu râ, kơvâ cheăng hiăng kơhnâ khât tung tơdroăng ki mơdât, ‘nhê tah lôi hngêi trăng, tơmeăm khoăng ki vâi mơjiâng pro ôh tá tro luât tung lối 35 ha kong drô troăng klông kân tơnêi têa kơxô̆ 28, tíu ki tơkâ luâ cheăm Quảng Sơn, tơring Dak Glong.

Kơpong ki tro thế ‘nhê tah hngêi trăng, tơmeăm pêt tung  tơnêi tíu ki tro hdi tơbriât drô kĭng troăng klông kân tơnêi têa kơxô̆ 28 cho xua Kŏng ti tơlo liăn cheăng môi tung khu pơkuâ ngăn pêt kong Quảng Sơn pơkuâ ngăn. Kố châ ngăn cho tíu ki tô má môi ‘na tơdroăng ko ‘nhê kong, hdi tơbriât kong a kong pơlê Dak Nông dế nôkố. Mâu khu râ, kơvâ cheăng hiăng vêh mơnhên ai 133 ngế mơjiang pro tơmeăm khoăng, pêt loăng ôh tá tro tơdroăng a tơnêi kong, tâi tâng tơnêi ki tro hdi tơbriât mê ai lối 35 ha.

Mâu khu pơkuâ cheăm tơring piu tah mâu hdrê loăng pêt ôh tá troluyât a tơnêi pêt kong

A kơpong ki kố, apoăng khế 3 hơnăm 2022, tơring Dak Glong hiăng pơklât thế ‘nhê tah hngêi trăng, tơmeăm khoăng dêi 13 ngế, mơdrếo xo lối 3 ha tơnêi kong. Tiô tơdroăng tối hdrối, ing hâi lơ 7/6 troh mơ’nui khế 6 hơnăm 2022, tơring kố kô ‘nhê tah tâi tâng mâu hngêi trăng ki pro hmâng to lo vâ, vâ mơdrếo tâi tâng 35 ha tơnêi kong ki u ối. Pôa Lê Đình Tuấn, Kăn phŏ hnê ngăn Vi ƀan cheăm Quảng Sơn tối ăm ‘nâi, tơdroăng ki ‘nhê tah mâu hngêi trăng ki kuăn pơlê mơjiâng pro hmâng to lo vâ mê cho pêi pro tro tiô luât. Khu kăn pơkuâ ngăn tơring hiăng chêh bro klêi hồ sơ, tối pơtâng ăm mâu khu ngế ki pro xôi; tơkŭm po mâu roh êng tiâ, tơpui tơno ƀă đi đo hnê tối mơhnhôk kuăn pơolê mơhnŏng tah lôi dêi hngêi trăng ki pro hmâng to lo vâ mê; tah lôi tâi tâng mâu tơmeăm ki mơjiâng pro tung tơnêi kong.

“Tơnêi kong ki rơdâ 35 ha ki ai khu ngế hdi tơbriât vâ pro mơjiâng hngêi trăng, tơmeăm khoăng hnâng to lo vâ kố xuân trâm hên tơdroăng ki tơvâ tơvân. Laga, kố cho tơdroăng ki kal pơtối athế pêi pro vâ tơring pơtối châ pơkâ pro ƀă khu ngế ki hdi tơbriât kong ki ê, pakĭng 35 ha tơnêi kong kố, mê ngin kô pơtối tah lôi mâu tơdroăng ki mơjiâng pro tơmeăm khoăng, tơdrêng amê, hnối pêi pro tiô tơdroăng pơkâ kơxô̆ 2159 dêi Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê ‘na ‘mâi rơnêu mâu tơdroăng ki ai tơdjâk troh rak vế ngăn kong, ƀă tơnêi kong”.

Tung khế 6 hơnăm 2022, tâi tâng mâu hngêi trăng, tơmeăm khoăng ki mơjiâng ƀă pêt ôh tá tro luât tung lối 35 ha kô tro ‘nhê tah vâ vêh pêt loăng kong nếo

Mâu ƀă tơnêi kong ki tro khu pơkuâ ngăn ‘nhê tah lôi mê hiăng pơcháu ăm Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó Môi tung khu ngăn ‘na pêt kong Quảng Sơn pơkuâ ngăn, pơtối vêh pêt mơjiâng kong. Tiô pôa Đinh Văn Nam, Kăn hnê ngăn Kŏng ti, tíu ki hiăng pơkâ tơdroăng tơkêa bro vêh pêt kong a rơnó mê hngê kố tối:

“Xua tơnêi a kơpong kố ga kơnâ mê tơdroăng ki vêh pêt mơjiâng kong ‘nâi ga cho tơdroăng ki pá la Kŏng ti kô kơdo mơ-eăm tơkŭm rêm tơdroăng cheăng vâ kring vế, rak ngăn ƀă vêh pêt mơjiâng kong. Tơdroăng ki hdi tơbriât pêt kong kơ’nâi kố ga kô ai, la ki kal mê cho tơrŭm pêi pro adrêng pơla mâu kơ koan, mâu khu râ, kơvâ cheăng, ki rơhêng vâ tốoi cho Vi ƀan hnê ngăn cheăm Quảng Sơn kal athế pêi pro kơtăng khât tơdroăng ki mơdât hlối ing apoăng vâ khoh châ mơdrếo xo kơxô̆ ƀă tơnêi kong ki hiăng tro tơbriât hdi vâ mơjiâng pro hngêi trăng, tơmeăm khoăng mê”.

VOV Tây Nguyên

Nhat Lisa tơplôu ƀă tơbleăng