Tơdroăng tơkêa bro troăng kân, tơbăng ăm phêp rơxế kơtâu têi sap ing Hoài Nhơn troh a Quy Nhơn ối tung troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi Peăng Kơnhŏng – Peăng Hdroh pêa pâ mâ hâi lo nôkố hiăng pêi kêi đeăng tâi tâng tơdroăng mơjiâng Khu pơkuâ tơdroăng tơkêa bro 85 tối ăm ‘nâi dế pêi kêi đeăng mâu mơ-éa má mơ’nui vâ djâ troăng kân kố chiâng prôk lăm tung roh Têt Lo hơnăm nếo. Ngoh Nguyễn Trọng Quân – Kŏng nhân Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó 479 Hoà Bình phiu ro drêng rơtế khu kih sư, kŏng nhân kŏng hiăng pêi kêi đeăng hnoăng cheăng, gum djâ tơdroăng tơkêa bro rĕng pêi kêi đeăng.

“Tối tơdjuôm tơdroăng cheăng ngin o cho tơbrê tơbrêh châ tơdroăng tơmâng tŏng gum ing peăng kăn ƀô̆ mê, mê tối tơdjuôm ngin o xuân mơ-eăm pêi đi đo tơ’nôm chôu phut, hâi khế ƀă pêi ta kơmăng vâ ăm gá teăm tơdroăng pơkâ cheăng dế pêi, xua mê nhŏng o ối pêi cheăng ƀă mơ-eăm vâ pêi kêi đeăng hnoăng cheăng châ pơcháu’’.

Ai mâ a tíu mơjiâng pro troăng kân, tơbăng, ăm phêp rơxế kơtâu têi ing Chợ Mới troh a Bắc Kạn, Đăi tă Võ Khắc Hùng, Phŏ Kăn pơkuâ lêng Ƀinh đoân 12, Kŏng ti xiâm Mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng Trường Sơn tối ăm ngin ‘nâi. Troăng kân prôk tơkâ hluâ xâu pá, rơnâk, pá puât vâ prôk lăm, ƀă xŏn 28,8 km, tâi tâng tơlo liăn mơ’no lối 5.750 rơtal liăn. Mâu ngế mô đô̆i Pôa Hồ dế mơ-eăm mơjiâng pro troăng kân.

“Mô đô̆i Trường Sơn ngin cho hâk tơngăm ‘nâng, châ Đảng Tơnêi têa pơcháu hên tơdroăng tơkêa bro ki kal, môi tiah mâu tơdroăng tơkêa bro troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi. Ngin mơnhên kố cho tơdroăng tơkêa bro ki kal khŏm mơjiâng pro “3 roh, 4 khu pêi tung môi hâi măng” tro tiah tơdroăng mơngế mô đô̆i hiăng hmâ pêi vâ rĕng kêi đeăng’’.

Inâi mâu khu tê mơdró Việt Nam veăng gum tung tơdroăng pơkâ xiâm pêi kêi đeăng lối 3.000 km troăng kân-tơbăng ăm phêp rơxế kơtâu têi hneăng kố hiăng kơnôm châ pôa Trần Hồng Minh, Ngế xiâm ngăn ‘na mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng hên xôh pơchân tối, ƀă tơdroăng loi tơngah ƀă tơdroăng hâk tơngăm, trối: Phương Thành, Đèo Cả, Sơn Hải, Lizen, Vinaconex, Trường Sơn… Mâu khu tê mơdró hiăng pêi pro tro tơkêa bro, xúa khoa hok kŏng ngê̆, pêi tơ’nôm chôu phut, tơ’nôm pêi ta kơmăng, ai drêng thế “chiu kơdroh liăn tơkâ, chiu tơbrê iâ’’ xua tơdroăng vâ rĕng kêi đeăng dêi tơdroăng tơkêa bro.

Pơtih tơdroăng, pôa Phạm Văn Khôi, Kăn hnê ngăn Hô̆i đong pơkuâ Kŏng ti Phương Thành hơ’muăn tối, khu tê mơdró dêi pôa veăng pêi pro 4 tơdroăng tơkêa bro troăng kân-tơbăng ăm phêp rơxế kơtâu têi. Tung mê, ai 2 tơdroăng tơkêa bro hneăng má 2 mê, pro sap ing Vũng Áng troh a Bùng ƀă ing Vân Phong troh a Nha Trang.

Vêh a peăng hdroh, troh ƀă kơpong Tơbăng kroăng Cửu Long, pôa Trần Văn Thi, Kăn pơkuâ Khu ngăn ‘na tơdroăng tơkêa bro Mỹ Thuận -  ngế ki rŭm cheăng ƀă troăng klông vâ chê 30 hơnăm, tơmâng pôa hơ’muăn ‘na mâu hâi khế ai troh rơpâu ngế kŏng nhân, kih sư pêi ‘na kơvâ troăng prôk khŏm mơ-eăm pêi kêi đeăng mâu tơmeăm ki xiâm tơnêi têa, ƀă ivá, tuăn ngôa rơkê dêi mâu ngế djâ hnoăng ‘’prôk ahdrối po troăng’’ a mâu troăng kân-tơbăng ăm phêp rơxế kơtâu têi troăng mơgăn, ing Cần Thơ troh Cà Mau:

“Ƀă mâu khu kih sư, kŏng nhân mơngế Việt Nam, ngin lo pêi tơ’noăng vâ pêi kêi đeăng mâu tơmeăm rĕng ăm prôk lăm vâ ăm kuăn pơlê ƀă xuân cho vâ mơdêk cheăng kâ. Rơtế ƀă tơdroăng mơjiâng hngêi trăng, troăng klông ăm tơnêi têa mê tơdroăng cheăng ‘na pêi chiâk deăng ivá kŏng ngê̆ dêi khu pơkuâ troh hnê mơhno troh mơjiâng pro xuân châ mơnhông mơdêk. Ngin hâk tơngăm châ ngăn hneăng mơnhông mơdêk dêi kơvâ ƀă rơtế ƀă tơdroăng mơnhông mơdêk dêi tơnêi têa, ngin tâ hâk tơngăm ‘nâng’’.

Hrĭng rơpâu ngế kuăn mơngế, ƀă hiâm mơno tơ’noăng ‘’tơkâ hluâ ki xahpá kô ƀlêi trâng ƀă mêi hngíu, pêi cheăng plâ hâi leh, têt, pêi plâ hâi plâ măng’’ vâ djâ mâu tơdroăng tơkêa bro troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi rĕng, pêi kêi đeăng tiô tơdroăng pơkâ lơ hluâ tơdroăng pơkâ pêi. Pâ djâ rơkong tơpui dêi Phŏ Yăo sư-Tiê̆n sih Trần Chủng, Kăn hnê ngăn Khu pơkuâ mâu Khu mơ’no liăn cheăng tơmeăm troăng klông Việt Nam drêng tối ‘na ivá, tơdroăng ki pleăng dêi mâu ngế pêi chiâng tơmeăm chal:

“Pin kal thế mơhno tơdroăng ki mơnê ƀă mâu ngế pêi kơvâ troăng klông ki Pôa Hồ nah hiăng tối cho ‘’Mơngế pro troăng’’. ‘’Mơngế pro troăng pá puât ‘nâng vâi krâ ôi’’. Tơbrê tơbrêh ‘nâng. Xua mê, pin mơnê hên kơ vâi. Mơnê kơ mâu “mơngế pro troăng kân rơxông nếo” hâi kố hiăng pro ăm pin ai mâu troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi đi đo tơniăn, mơdêk tơdroăng mơnhông cheăng kâ, tơniăn ăm kuăn pơlê ƀă lĕm ƀă kong prâi’’.

Lối 3.500 km troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi hiăng mơjiâng, po tơdroăng ivá nếo ăm mơnhông mơdêk tơnêi têa ƀă tơ’nôm tơdroăng loi tơngah tung pơkâ 5.000 km troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi a hơnăm 2030. Peăng parŏng mâu troăng kân kân rơdâ cho têa kơxôu, tuăn ngôa rơkê ƀă hiâm mơno pleăng hnoăng cheăng hên dêi rơpâu kih sư, kŏng nhân, mô đô̆i Trường Sơn ƀă mâu khu tê mơdró Việt Nam pêi cheăng đi đo plâ leh, têt, plâ hâi plâ măng a troăng kân.

Mâu troăng kân hâi kố cho xiâm rêi ăm tơdroăng la ngiâ – vâ Việt Nam châ tơƀrê hluâ pơkâ krá tơniăn, prôk rĕng tâ, prôk hơngế tâ tung troăng prôk mot tung chal ki xông mơ-eăm xêh dêi hdroâng mơngế.