Rơpŏng pôa Nông Minh Thước ối a thôn Đức An, cheăm Thuận An, tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông ai 2 hectar deăng kơphế, hơnăm kố, tiô tối hdrối pôa kô châ xo dêi lối 800 rơtuh liăn. To lâi hơnăm hdrối mê hía nah, pôa veăng pêt mơjiâng kơphế ki dâi lĕm ƀă khu tơrŭm cheăng, yă đi đo kơnâ tâ yă kơchơ sap ing 500 – 700 liăn/kilô. Vâ ai yă chía kơnâ, pôa Nông Minh Thước thế pêt mơjiâng kơphế tiô túa ki krâu, rơhí rơhó, pêi tiô mâu tơdroăng pơkâ ki dâi lĕm, kơphế bu krí drêng hiăng tum khât châ 90% tơngi klêng.

“Nôkố pêi kơphế thế lôi ga tum khât cho kal má môi. Tâng krí drêh lơ ôí kơbâng, ki má môi ga ôh tá tum ki dâi lĕm, má péa ga hiâ. Kuăn pơlê nôkố pêi tiô OCOP mê athế tơkôm plâi kơphế tum khât ah drêng tê châ yă kơnâ tâ’’.

Xuân môi tiah pôa Thước, tâi tâng 114 ngế ki ối tung Khu ngăn ‘na pêi cheăng tơrŭm inâi Công Bằng Thuận An, tơring Dak Mil, pơrá pêi pro tiô troăng pêt mơjiâng kơphế krúa lĕm, kơphế xú hŏm lĕm má môi. Plâi kơphế dêi khu ngăn ‘na pêi cheăng tơrŭm hiăng châ Vi ƀan kong pơlê Dak Nông mơnhên châ plah OCOP ai 4 hơlŏng. Kơphế Thuận An hiăng tê ngi kong têa ê troh mâu kơchơ tro tiô pơkâ ki dâi lĕm má môi môi tiah Nhuk ƀă mâu kong têa tung Châu Âu hiăng vâ. Ngoh Nguyễn Quốc Vương, pơkuâ dêi khu tơrŭm cheăng tối ăm ‘nâi:

“Khu tơrŭm cheăng tơtrŏng troh tơdroăng ki dâi lĕm dêi kơphế ối tung kơpong châ mơnhên OCOP, châ mơnhên cho kơphế ki ôh tá pro ‘mêi tơnêi. Ing hnê mơhno nhên kih thuât rak ngăn loăng plâi troh rêm tơdroăng, mê khu ngăn ‘na pêi cheăng tơrŭm hiăng hnê mơhno ăm mâu ngế tung khu rak vế, pêi pro trối, xua mê kơpong tơnêi tíu, chiâk deăng ki hiăng pêt kô pêi lĕm tro tâ. Tung tơdroăng krí kơphế mê tơtrŏng troh kơphế athế lôi ga tum khât nếo krí, kơxô̆ kơphế ki tum xuân hên’’.

A kơpong ki pêt hên kơphế má môi dêi kong pơlê Dak Nông, ing môi tuăn dêi kuăn pơlê ki pêi chiâk deăng, jâ Trương Thị Thanh Lam, ối a thôn Kẻ Đọng, cheăm Đức Minh, tơring Dak Mil xuân hiăng pêi châ tơƀrê tung mơjiâng inâi kơphế kơ-ốu ki dâi lĕm. Veăng pêi hnoăng cheăng rêm cheăm môi tơmeăm, rơpŏng jâ mơhúa châ ai tơdroăng tŏng gum dêi mâu khu râ, mâu kơvâ cheăng tung mơjiâng inâi, pro mơjiâng túa ki dâi lĕm, kơxâk ki tâ ‘noăng kơphế, tăng xiâm kối ki pêt mơjiâng chia dâi khât. Mâu tơmeăm ki châ mơjiâng ing kơphế, môi tiah ‘noăng kơphế ôh tá tơvât ki klâi dêi rơpŏng jâ, hiăng châ mơnhên mơdêk ki tro pơkâ OCOP sap ing 3 tâk troh 4 hơlŏng.

“Drêng pin hiăng châ 3 hơlŏng tâk 4 hơlng xuân hiăng châ loi tơngah laga ôh tá xê xua tiah mê á pơtê. 6 hngêi ki pêt kơphế ăm ngin mê á tối ƀă  kuăn pơlê ki pêt athế rak tơdroăng tơkôm kơphế a chiâk, a deăng tum tâi tâng ‘nôi vâ mơdêk ki dâi lĕm dêi kloăng kơphế. Pơtih yă kơchơ tê rôe  nôkố vâi rôe dâng 23.000 liăn/kilô mê á rôe tơ’nôm 8000 liăn/kilô’’.

Nôkố, hên kuăn pơlê pêi chiâk deăng dêi tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông hiăng mơjiâng tơdroăng ki tơdjêp pêt mơjiâng, mơjiâng châ inâi ƀă mơdêk ki kơnâ drêng veăng tơdroăng rêm cheăm môi tơmeăm. Ngoh Phan Gia Long, ối a cheăm Đức Minh, khên tơnôu pơxiâm tăng cheăng pêi ƀă troăng tơmiât mơjiâng mâu tơmeăm ing priât drêh. Mâu tơmeăm môi tiah priât pŭm ối drêh, tơpoăng priât drêh, têa kơdruâ,  miê̆n khăng… choâ ‘lâng châ kơchơ tơdah ƀă châ mơnhên tơxâng plah tro tiô pơkâ OCOP 3 hơlŏng. Ngoh Phan Gia Long tối ăm ‘nâi:

“Tâi tâng mâu tơdroăng mê kơlo điêm châm OCOP cho tơtro xua tiô pơkâ mê, xua mê á nếo mơnhên troăng prôk á, troăng pêi dêi á cho tro. Mê cho môi tíu xah ki tro ăm mâu ngế pêi cheăng ki kơhnâ păng ‘nâng. Rế pêi rế hlo dêi tơná prôk tro troăng ƀă tíu ki xah OCOP kố cho tơdroăng pơkal athế dâi lĕm păng ‘nâng’’.

Pôa Nguyễn Văn Tuấn, Kăn pơkuâ ƀơrô ngăn ‘na Chiâk deăng ƀă  Mơnhông thôn pơlê dêi tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông tối ăm ‘nâi, klêi 6 hơnăm pêi pro hnoăng rêm cheăm môi tơmeăm, troh nôkố tơring hiăng ai 19 tơmeăm châ mơnhên OCOP 4 hơlŏng ƀă 3 hơlŏng. Mâu tơmeăm veăng gum mơđah tơbleăng inâi, mơdêk pêi lo liăn ngân ăm tơná kuăn pơlê ki pêi chiâk deăng, tơdrêng amê veăng gum tăng cheăng pêi ăm kuăn pơlê a tơring.

“Tung hnoăng pêi pro mê kuăn pơlê cho mơngế ki ƀeăn rơkê ƀă hmâ pêi pro ki kố ki mê, hiăng ti tăng, hriâm, xuân môi tiah cho veăng mâu kơchơ mơđah tơbleăng kế tơmeăm, tơdjêp ƀă mâu tíu cheăng ki ê, klêi mê djâ a tíu tê mơdró điê̆n tưh vâ mơdêk, vâ tơbleăng um, inâi dêi tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng Dak Mil’’.

Tơdroăng rêm cheăm môi tơmeăm a tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông hiăng ăm hlo châ tơƀrê păng ‘nâng ‘na mơjiâng tơdroăng cheăng, mơdêk ki kơnâ cheăng kâ a kơpong thôn pơlê. Mơnhông mâu tơdroăng ki rơdêi dêi tơring, mơjiâng tơdroăng tơdjêp pêt mơjiâng tơmeăm tiô pơkâ dâi lĕm, mơjiâng inâi, tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng Dak Mil tối krê, kong pơlê Dak Nông tối tơdjuôm dế chôa ‘lâng châ mơdêk troh a lâp plâi tơnêi.