VOV4.Xơ Đăng - Mâu hâi mơ’nui khế 4 kố nah a Trường Sa gá tơviah khât xua tíu kố 47 hơnăm hdrối nah, hâi lơ 29/4/1975, khu lêng dêi Đô̆i 1 Đặc công Lêng tuk rơtế ƀă môi khu lêng Đặc công Kuân khu 5 bu tung iâ hâi hiăng châ mot plâ, pêi klêi rơkê má môi hnoăng cheăng ki ai pơxúa tung la ngiâ tơviah ki kal – tơleăng lĕm chuăn Trường Sa, veăng kum tung tơdroăng ki ƀlêi trâng, khên tơnôu dêi hdroâng mơngế. 47 hơnăm tơkâ luâ, khu lêng ƀă kuăn pơlê Trường Sa tơdjuôm ivá, môi hiâm mơno, rơtế ƀă dêi rơpó mơjiâng chuăn rơlố rế hía rế kro mơdrŏng, mâu rơxông kăn ƀô̆ lêng têa kơxĭ pơ’lêh dêi rơpó rak vế hnoăng pơkuâ têa kơxĭ dêi Tơnêi têa a tíu xiâm ki ai têa rơlo\n tơlâu.

Tung dế têa kơx^ rơlo\n rơlâu ki kân rơdâ, pá kơdâm hlá cơ khêi hơlŏng trĭng kơneăng a ngiâ tơneăn hnoăng pơkuâ a rơlố Song Tử Tây, tơmâng khu lêng kuăn pơlê hơdruê ƀai Hơdruê xiâm dêi tơnêi têa tâ rơrêk tung hiâm mơno phiu ro dêi mâu ngế kuăn tơnêi Việt Nam. 10 rơkong tơkêa kơnía dêi khu lêng tung khu lêng kuăn pơlê Việt Nam châ mâu lêng rơlố Song Tử Tây pơchuât rơdêi hleăng lĕm, chuât xơtó troh hơngế tung hiâm mơno khŏm mơ-eăm tơkâ hluâ tâi tâng tơdroăng pá puih, pơloăng mơnúa a tíu ki rơ-iô má môi, gak kring hnoăng pơkuâ rơlố têa kơxĭ dêi tơnêi têa xiâm tơná.

Song Tử Tây cho rơlố apoăng châ tơleăng lĕm tung mâu hâi khế 4 hơnăm 1975 ki ó rơdêi. Mơnhông khôi túa lĕm tro dêi mô đô̆i gak kring têa kơxĭ, mâu hơnăm hiăng hluâ, khu lêng kuăn pơlê a rơlố têa kơxĭ Song Tử Tây đi đo tơrŭm môi tuăn dêi pó, rơtế mơjiâng, gak kring rơlố.

Hbrâ kơchăng đi đo a rơlố Song Tử Tây

Trung tă Phạm Quốc Hùng, Kăn cheăng kal kí kơpong tơplâ 2 rơlố Song Tử Tây tối ăm ‘nâi:

‘’Á đi đo mơnhên mơhé drêng lâi xuân tâi ivá pêi cheăng ăm Tơnêi têa ƀă kuăn pơlê, rak vế krá tơniăn kơpong têa kơxĭ hơniâp lĕm ƀă mơnhông mơdêk’’.

47 hơnăm hiăng hluâ, mâu rơxông kăn ƀô̆ mâu lêng gak kring têa kơxĭ pơtối dêi pó gak kring hnoăng pơkuâ têa kơxĭ rơlố a Trường Sa đi đo pâ vế ƀlêi trâng, ƀeăn ƀĕng tơleăng lĕm Trường Sa dêi rơxông jâ pôa nôu pâ, ngoh nâ prôk hdrối hiăng ôh tá mơjo dêi mơheăm chhá vâ rak hnoăng pơkuâ têa kơxĭ rơlố dêi tơnêi têa. Mê ôh tá xê to mơhno hiâm mơno tơplâ khên tơnôu, mê ối cho tơdroăng pói vâ hơniâp lĕm dêi mô đô̆i gak kring têa kơxĭ Việt Nam tung hnoăng gak kring pơkuâ tơnêi têa a têa kơxĭ.

Trung tă Ngô Văn Hưng, Kăn pơkuâ khu lêng a rơlố Trường Sa mơnhên tối:

‘’Hnoăng cheăng hbrâ rơnáu tơplâ cho hnoăng cheăng kal kí ki xiâm, đi đo dêi đông lêng. Đông hiăng thăm hlê plĕng tŭm ăm kăn ƀô̆ mâu lêng mơdêk hiâm mơno hbrâ kơchăng, hbrâ rơnáu tơplâ, mơjiâng pơkâ rak khu lêng ƀă plong tuk pơtâp, pêi viâ chiâng mâu troăng tơniăn mâu troăng pêi đi đo hbrâ, kuăn mơngế hbrâ, pháu hnêa hbrâ ai drêng ai pơkâ tơplâ mê kô chiâng pêi pro hnoăng cheăng tơplâ ƀlêi trâng, kum gak kring krá tơniăn hnoăng pơkuâ têa kơxĭ rơlố Tơnêi têa’’.

Leh koh hlá cơ kân krip a rơlố Trường Sa

Trường Sa – tíu kơnâng ki kring vế xiâm dêi Tơnêi têa, ôh tá xê to ai kăn ƀô̆, mâu lêng plâ hâi plâ măng gak kring, vế ngăn têa kơxĭ, rơlố, amê ối ai mâu rơpŏng pêng păm tơdroăng phiu ro ƀă loi tơngah dêi tơná. Ƀă rêm ngế kuăn pơlê, vâi phiu ro xua dế plâ hâi plâ măng veăng rak vế têa kơxĭ, rơlố krih tơviah dêi tơnêi têa. Nâ Nguyễn Thị Mỹ Dung, kuăn pơlê rơlố Trường Sa tối: Tíu rơ-iô, pá puât má môi, tơdroăng rêh ối tơ’lêi hlâu ƀă pêng păm tơdroăng tuăn pâ khu lêng kuăn pơlê hiăng kum kuăn pơlê piu lôi pá puât, khu lêng kuăn pơlê môi hiâm mơno tơdjuôm ivá môi hiâm mơno tâi tâng kuăn pơlê veăng gak kring krá tơniăn:

‘’Kơnôm tơdroăng tơmâng tŏng kum dêi Đảng, Tơnêi têa, Khu lêng gak kring têa kơxĭ, tơdroăng tuăn pâ dêi lâp tơnêi têa tơmiât troh ‘na Trường Sa, tơdroăng rêh ối a rơlố pơ’lêh hên ‘na khôi túa lĕm tro, hiâm mơno, loăng pơlái kong kế, kong prâi, tơdroăng rêh ối lĕm tâ, mâu kuăn ‘nĕng châ troh hngêi trung. Mơhé kong prâi ôh tá tơniăn, pá puât laga khu lêng kuăn pơlê a rơlố môi hiâm mơno, rŭm môi tuăn tơkâ hluâ pá puât pơloăng mơnúa, hbrâ ví ƀă tơdroăng rơ-iô, pá puât, mơjiâng Trường Sa rế hía rế kro mơdrŏng lĕm tâ’’.

Ing môi rơlố iâ kong tô khía, ôh tá bê têa ô hum rôh jíu mê nôkố, châ tơmâng tŏng kum dêi Đảng, Tơnêi têa, Khu lêng ƀă kuăn pơlê lâp tơnêi têa, Trường Sa hiăng pơ’lêh, rế hía rế tiô rơxông nếo, tŭm tâ, kân lĕm rơdâ tâ. Tâi tâng mâu tơmeăm khoăng hngêi trăng, troăng klông a rơlố châ mơjiâng tro tiô khoa hok, troăng prôk pơrá châ tôh ƀê tông tâi tâng, krúa lĕm.

A kơpêng prêi rơbông ƀă san hô hiăng sâp mơngiơk ngiât dêi mâu loăng tróu hngêi, phong [a, loăng plâi tuâk, nhàu, loăng plâi hung ƀă hía hé. Pêt kơchâi drêh, on tơhrik bâ eăng, hyôh phôn hiăng toi troh achê Trường Sa ƀă a tơnêi păng ‘nâng. Pôa Lương Xuân Giáp, Kăn hnê ngăn Hô̆i đong tơring Trường Sa tối ăm ‘nâi: Mơhé ối hên pá puât laga rêm ngế kăn ƀô̆, mâu lêng ƀă kuăn pơlê tơring rơlố pơrá hlê plĕng nhên hnoăng cheăng dêi tơná:

‘’Mơhé drêng lâi khu lêng kuăn pơlê Trường Sa xuân khŏm môi tuăn ƀă Đảng ƀă Tơnêi têa, kuăn pơlê ƀă Xah hô̆i chuh ngiah, tơrŭm môi tuăn, môi hiâm mơno ôh tá pơ’lêh, thăm tah lôi pá puât, pêi kêi đeăng hnoăng cheăng châ pơcháu, cho tíu kơnôm ăm kuăn pơlê tơnăng ká xi xŏng lo lăm a têa kơxĭ rêh ối kơnôm têa kơxĭ, đi đo kơchăng, hbrâ tơplâ pleăng hnoăng cheăng, gak kring krá tơniăn hnoăng pơkuâ rơlố dêi Tơnêi têa’’.

Tơkâ to lâi rơnó kong mêi kong tô, tơkâ hluâ kong prâi pro ôh tá tơniăn, Trường Sa xuân kâi trâng tung dế têa kơxĭ môi tiah môi um méa ‘na hiâm mơno khŏm mơ-eăm ƀă rêh ối rơdêi dêi khu lêng ƀă kuăn pơlê Trường Sa tung dế têa kơxĭ to kong mêi khía mơhot. Tơkâ hluâ hên tơdroăng pá puât, khu lêng ƀă kuăn pơlê tơring rơlố Trường Sa xuân krá tơniăn rêm hâi ăm pơkâ xiâm mơjiâng tơring rơlố kro niân, mơnhông rơdêi.

Thu Lan chêh

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng