Tung kơxop hlá mơ-éa “Xiâm kối cho ing kuăn pơlê”, Đăi tuơ̆ng Võ Nguyên Giáp, ngế ki chêh ‘măn 10 tơdroăng tơhrâ ki kal hiăng mơnhên tối chôu phut ki mê nah: “Tâng ối pá kơdâm hlá cơ, hiâm mơno pêng păm tơdroăng loi khât, ngin rơtế pơchuât 10 tơdroăng tơhrâ tá hiâm tá mơno: “Mâu ngin, mâu ngế tung Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, pâ tơdah xo rơkong tơhrâ dêi môi ngế lêng tŏng xo tơnêi têa ki tơhrâ pá kơdâm hlá cơ tum hơlŏng 5 tĭng”.... “Klêi kơ’nâi tơrêm tơdroăng ki tơhrâ mê, mâu rơkong tríu “Vâ tơhrâ!” tâng chuât tơdrêng têi xơtó lâp kong kế, ngo ngối. Tung hiâm mơno ngin tung mâu chôu phut ki krih tơviah mê pá vâ chiâng tối tŭm têk. To lâi hneăng tơplâ châ blêi trâng dêi rơxông pâ pôa prôk hdrối nah, dêi mâu lêng kăch măng, dêi kuăn pơlê pin, pa iâ ing mê hiăng môi tiah mơhno pro pơhlo ăm tung tuăn ngôa. Chĕn tơnêi têa, têa tơnêi ai khu blong plâ, tơdroăng ki hơkăm hêng hôu dêi hdroâng mơngế, hêng hôu khu râ pơkuâ rơxông hdrối nah, pro ăm mơheăm chiâng tôu tung châ, môi tiah vâ tơnăm hlối. Ngin hiăng piu lôi dêi tơná, ngin bu ai 34 kuăn mơngế ƀă mâu pháu hơnêa ki ôh tá xê kân krip, laga, hlo ngăn kố môi khu ngế ki châ chăn cho meăm, châ thep, kơto ‘răng, krá kâk, ôh ta ai ivá ki lâi kâi plâ tơhnong ngin, ngin kô kâi plâ hnâp khu lêng xâ. Loi tơngah, hâk git, tuăn rơ-rêk khên tơnôu”...     

Ing kong ilâng Trần Hưng Đạo ƀă 2 to cheăm Tam Kim, Hoa Thám (tơring Nguyên Bình), ngin prôk troh a cheăm Minh Tâm - tíu ối dêi pôa Dương Mạc Thăng, cho Kăn pơkuâ hnê ngăn Đảng kong pơlê Cao Bằng hneăng hdrối (kuăn kơnốu dêi pôa Dương Mạc Thạch, cho Xích Thắng - Ngế ngăn ‘na cheăng kal kí ki apoăng dêi Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân). Tơdah xuâ kơ ngin tung hngêi ki kŭn, pôa Thăng ai tối tiah kố, tíu ki kố roh nah u ai to lâi rơpŏng hngêi ối akố, tâ tá to cho kong loăng pơlái, mâu kuăn kiâ kong. Hngêi dêi rơpŏng pôa Dương Mạc Thạch môi tiah cho đông ki tơniăn vâ mâu kăn ƀô̆ dêi Đảng pêi tơdroăng cheăng kăch măng. Tíu kố hiăng châ pêi pro hên tơdroăng ki kal dêi roh mê nah, cho tíu ki Pôa Hồ hiăng 2 xoh lăm troh pơkuâ djâ kuăn pơlê pêi pro hnoăng cheăng kăch măng, Đăi tuơ̆ng Võ Nguyên Giáp xuân hiăng rêh ối akố ƀă hnê djâ tơdroăng cheăng kăch măng a tíu kố. Pôa ai hơ’muăn tối tiah kố, drêng mê nah châ trâm Pôa Hồ, Pôa Giáp ƀă veăng pêi pro hên tơdroăng cheăng, xua mê rơxông pâ pôa roh nah khoh rĕng tiô, lăm pro kăch măng, chiâng mâu kăn ƀô̆ djâ troăng ahdrối dêi pơlê cheăm akố. Pôa Dương Mạc Thăng chôu vế dêi tơdroăng ki Pâ tơná hơ’muăn tối ‘na hâi mơjiâng Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân; roh kâ hmê ki ôh tá ai ki klâi, ôh tá ai po, mơhno tối hiâm tuăn, tơdroăng khŏm mơ-eăm ƀă hiâm mơno ki hơ-ui gum dêi pó drêng trâm tơdroăng pá puih:

“Meh Giáp hiăng tơno ƀă Khu hnê mơhno ‘na cheăng dêi Đội ki mê nah, roh kâ hmê apoăng cho kâ hmê xo xo, ôh ta ai po, ôh ta ai kơchâi, xua hiăng ‘nâi nhên, la lâi mot tung khu, thăm nếo kơ’nâi ah lăm tơplâ kô ai drêng ‘nâ trâm roh xahpá, thăm nếo ôh tá ai kế kâ, xua mê, vâ mơhno tối tơdroăng ki kơdo mơ-eăm ƀă hbrâ ăm hiâm tuăn tơkâ luâ xahpá mê. Tiô pôa krâ hơ’muăn tối, drêng tơkŭm akố, mâu ngế ki mot tung khu ai ngế ếo tơchi, ai ngế ôh tá bê hmân ếo vâ xâp. Pin búa tơchĕng ngăn, drêng mê, troh a rơnó khía hngíu pơla mê mâu lêng bu ai 1 plâ hmân ếo xo, mâu lêng trâm xêh tơdroăng ki tro kăng hngíu mê xuân cho hiâm mơno ki khŏm mơ-eăm, khên tơnôu ‘nâng nếo mot tung khu”.

‘Na chôu phut tơdroăng roh mê nah, Đăi tuơ̆ng Võ Nguyên Giáp ai chêh tối: Pơla rơnó kăng hngíu ó, drêng mê nah kong khía hngíu ó pa kâi tối. A tơnêi kong ki kân rơdâ pơla kong kế, ngo ngối, to mâu loăng ki kah kân, tơdrăng lĕm, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân roh apoăng tơkŭm dêi khu lêng pá kơdâm hlá cơ tum hơlŏng trĭng. Teăng mâ Khu tơrŭm pơkuâ ngăn cheăng Đảng dêi Cao Bằng - Bắc Kạn - Lạng Sơn rơtế ƀă kơdrâm kơdrĕng kuăn pơlê hdroâng Tày, Nùng, Mán dêi péa kong pơlê Cao Bằng ƀă Bắc Kạn veăng ai mâ, vâi tâng ối péa troăng, tâ tá vâi ối mê cho khu mô đô̆i. Á châ rah xo pro ngế teăng mâ Khu râ cheăng tối pơtâng mơjiâng Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân ƀă mơ’no nhên hnoăng cheăng dêi Khu ƀă tơdroăng cheăng vâ pêi pro ăm Tơnêi têa.

A roh hôp mâu khu lêng kuăn pơlê, lêng kring gak, yu kit tung lâp tơnêi têa roh má môi tơkŭm po a tơring Định Hoá, kong pơlê Thái Nguyên a hâi lơ 24/5/1947, Khu xiâm pơkuâ ngăn Đảng lêng tơnêi têa ƀă khu lêng tơnêi têa Việt Nam hiăng tối tơbleăng Luât dêi Chin phuh hiăng mơ’no “10 tơdroăng tơhrâ tá tuăn mơno” ƀă “12 tơdroăng luât ki hnê mơhnhôk” dêi mâu lêng kuăn pơlê, lêng kring gak ƀă yu kit.  Pơtối mê, po leh to pro kăn pơkuâ. 10 tơdroăng tơhrâ ta tuăn mơno hiăng châ pôa Võ Nguyên Giáp hâk tơngăm pơchuât chhâk xơtó rơtế ƀă mâu nhái kŏng ki têk a’ngêi tơdrăng, têk mơdêi hnối tríu xơtó: Vâ tơhrâ... Vâ tơhrâ.

Mơhúa mơno dêi 10 tơdroăng tơhrâ mê, cho hiâm mơno ki môi tuăn ƀă Tơnêi têa, ƀă Đảng, ƀă kuăn pơlê, hbrâ tơplâ hlâ hía dêi châ chăn pá kơdâm hlá cơ ki tơ-eăng bâ, chhâk xơtó, ó rơdêi dêi Tơnêi têa. Mê cho ivá ki xiâm ki krih tơviah, vêh mơnhên tối hiâm tuăn tơrŭm, tuăn mơno khŏm tơplâ hlâ rêh, khŏm châ ƀlê trâng, ôh ta xâu tơdroăng hlâ, ôh ta kho ƀă tơdroăng pá puât, khŏm mơ-eăm kring vế hnoăng tơniăn krê, pơkuâ ngăn dêi Tơnêi têa, kring vế kuăn pơlê. Trung tă Nguyễn Quân, Kăn ƀô̆ ton hơnăm dêi 559 Mô đô̆i Trường Sơn, Phŏ kăn ngăn ‘na kơvâ Lịch sử, Hngêi trung hnê cheăng Đảng Tổng Cục Hậu cần, hơnăm kố hiăng 95 hơnăm tối tiah kố, pôa mơhúa ƀă hâk mơdrốu drêng châ mot tung khu lêng  ing hơnăm 1946 ƀă hiăng tơkâ luâ 2 hneăng plâ xâ, veăng ai hnoăng dêi hdroâng mơngế. Plâ rơxông cho mơngế lêng thăm rế gum pôa vêh mơnhên trâu hơngế tâ, hlê plĕng nhên tơdroăng ki krih tơviah dêi 10 tơdroăng tơhrâ tá tuăn ta mơno mê:

“10 tơdroăng tơhrâ dêi Khu lêng mê tơdroăng ki kal má môi mê cho môi hiâm môi mơno, ga cho “kơxái: ki vâ rak krá kâk pơla khu lêng ƀă Đảng, ƀă kuăn pơlê. Troh nôkố, ƀă Đảng, xuân ối mơhno tối mê cho môi khu lêng ki môi tuăn má môi, tơdroăng ki môi hiâm môi mơno mê hiăng ối tung plâ rơxông rêh ối dêi kuăn mơngế, ƀă mâu ngế lêng. Ngin lăm tơplâ a  Peăng Hdroh hơnăm 1968, drêng mê nah mơnhên tối mot tung tíu tơplâ ôh ta tơngah hâi ki prếo vêh dêi a hngêi, la xuân ối kơdo mơ-eăm khŏm prôk, tiah mê, ing rơkong pơkâ thế dêi Tơnêi têa lo lăm plâ xâ, la ki kal má môi mê cho pôu râng hnoăng cheăng ki kân a ngiâ Đảng, ƀă kuăn pơlê, ƀă tơdroăng rak tơniăn krê dêi tơnêi têa, tơdroăng ki rêh ối tơ’lêi hlâu, niân hơniâp  dêi Tơnêi têa”...

Tơxâng ƀă tơdroăng hiăng tơhrâ mê, ing môi khu lêng bu ai 34 ngế, khu lêng pin hiăng chôa ‘lâng mơnhông, xông kân, ó rơdêi. Chôu phut kố, a chêng ngo Slam Cao, 10 tơdroăng tơhrâ hiăng châ chêh ‘măn a tơneăn ki tơbâ tíu ki apoăng mơjiâng Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Trung tă Nguyễn Ngọc Quân, Kăn ngăn ‘na cheăng kal kí Đông Mô đô̆i gak tíu tơkăng kong Quang Long, Ngế pơkuâ ngăn Mô đô̆i Gak tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Cao Bằng vêh tối mơnhên:

“Rêm kơxo má hâi môi dêi rêm măng tĭng, tâng ối pa kơdâm hlá cơ ki Bâ tơ-eăng, chhâk hơngế, ó rơdêi dêi Tơnêi têa, châ chuât xơtó khât 10 tơdroăng tơhrâ tá tuăn ta mơno dêi khu lêng kuăn pơlê, mâu ngin, rêm ngế lêng tung Khu lêng Kuăn pơlê Việt Nam pơrá tâ hlo Pơ-eăng inâi, tơ-eăng bâ, chhâk xơtó, hâk tơngăm, hlê klê plĕng trâu rơdâ ki pơxúa ton xŏn dêi 10 tơdroăng tơhrâ ta tuăn tá mơno dêi khu lêng kuăn pơlê. Tơná á rơtế ƀă mâu vâi pu lêng, kăn ƀô̆ tung đông đi đo tơbâ, tơmiât mô mơnêi ƀă chúa vế trâu hơngế tung i hiâm, ing mê, đi đo khŏm mơ-eăm rak vế, pêi pro lĕm hnoăng cheăng pá pêng pơcháu, hơnoăng ki hiăng châ ăm pêi pro, tơrŭm, môi tuăn, kơdroh tah lôi rêm tơdroăng pá puât, xahpá, tơdah xo ƀă pêi pro lĕm tro rêm hnoăng cheăng pá pêng hiăng pơcháu”...

Ƀă 34 ngế lêng ki apoăng ƀă khu rơxông kơ’nâi mê dêi Khu lêng kuăn pơlê Việt Nam, 10 tơdroăng tơhrâ tá tuăn tá mơno ki hâk krip krih tơviah mê xuân ối chuá vế mô mơnêi tung hiâm tuăn dêi rêm ngế kăn ƀô̆, mâu lêng. Ôh ta xê to khu lêng tơplâ, râng krá kâk pháu hơnêa vâ kring vế tơniăn kơpong tơnêi rêh ối, kơpong têa kơxĭ, hbo plêng dêi Tơnêi têa, mâu vâ ngoh ối plâ hâi plâ măng rak vế ăm tơdroăng rêh ối phâi tơtô, niân hơniâp, tơniăn lĕm ăm kuăn pơlê. Ki rơhêng vâ tối, tung mâu roh khía mơhot têa kân lân lu, tro tâ pơreăng, lối chât rơpâu ngế kăn ƀô̆, mâu lêng ôh ta xâu tơdroăng pá puât, xâu rơ-iô, đi đo xông prôk, pêi pro, tŏng gum ahdrối vâ pring vế kuăn pơlê, pêi pro kêi dêi hnoăng tơhrâ ta tuăn tá mơno, thăm kơchuâ eăng bâ tơ’nôm ăm hlá cơ ki tơ-eăng bâ, chhâk xơtó, krip khât ki Đảng, Kuăn pơlê hiăng pơcháu, hiăng loi tơngah...