VOV4.Sêdang - Hyôh kong prâi, têa, tơnêi tíu cho môi tung 19 tơdroăng pơkâ vâ mơjiâng thôn pơlê rêh ối cheăng kâ tiô túa nếo. Ki xiâm dêi tơdroăng pơkâ kố cho rak vế kong prâi, têa, tơnêi tíu, kong kế, nhâ loăng a kơpong thôn pơlê, kum kuăn pơlê châ mơnhông tơdroăng ki rơkê ple\ng tung rêh ối. Kố cho tơdroăng pơkâ kum ăm tâi tâng mâu cheăm châ chiâng vâ pêi pro thôn pơlê nếo tung kong pơlê Lâm Đồng athế djâ ko tí tăng tơdroăng ki pơkâ nhên, kơdroh tah mâu tơdroăng pá puât, pơloăng mơnúa. {ă tuăn hiâm ki rơhêng vâ pêi pro păng ‘nâng, mâu hơnăm hiăng hluâ, pák^ng tơdroăng ki veăng pêi pro tro mâu tơdroăng cho xua tơdroăng rêh ối dêi pơlê pơla kum dêi pó tung mơnhông mơdêk cheăng kâ, khu kăn pơkuâ cheăm Ka Đơn, tơring Đơn Dương, kong pơlê Lâm Đồng hiăng chiâng tíu cheăng ki djâ troăng ahdrối tung tơdroăng mơhnhôk mâu droh rơtăm veăng rak vế kong prâi, têa, tơnêi tíu, rơtế [ă kong pơlê pêi klêi 19 tơdroăng pơkâ mơjiâng thôn pơlê nếo. A mâu troăng ki krúa le#m, ai to xâp hơngiâp dêi mâu hlá loăng ngiât dêi cheăm Ka Đơn hâi kố cho xua ivá veăng kum dêi khu droh rơtăm tung cheăm. Drêng mot tung hơnăm nếo kố, pin rơtế troh pôu ngăn a cheăm Ka Đơn vâ châ hlo tơdroăng ki le#m, tơniăn [ă hơngiâp dêi cheăm kố ing [ai chêh ‘’Tơdroăng pêi ki le\m tro dêi droh rơtăm hơnăm ối nếo Ka Đơn’’ dêi Nam Trang, ngế chê hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam kơpong Tây Nguyên.

Xot dêi têa kơxôu a ngiâ klêi kơ’nâi veăng mơgrúa kơpong troăng tung thôn rơtế đoân viên droh rơtăm dêi cheăm, Ma Ri, đoân viên thôn Ka Đơn 2, cheăm Ka Đơn, tơring Đơn Dương, kong pơlê Lâm Đồng sôk ro drêng pơchốu ko\ng ăm ngin ngăn mâu troăng kân krúa le\m, nếo châ mâu đoân viên droh rơtăm po văng krúa le\m. Ma Ri tối ăm ngin ‘nâi ‘’kố cho roh po văng má mơ’nui tung hơnăm, xua mê, kơdrâm đoân viên droh rơtăm veăng pêi, ngin po văng krúa le\m, vâ têt kố ah kuăn pơlê pin châ lăm a troăng kân krúa le\m, drô troăng xâp hơngiâp le\m. Ma Ri tối: Drêng cheăm mơhnhôk lăm po văng, kơpuih văng troăng, ngin pơrá veăng pêi kơhnâ khât, drêng mâu roh môi tiah mê á tâ sôk ro ‘nâng, đoân viên droh rơtăm veăng hên khât, ki má lối cho mâu hâi leh kân, rêm ngế kơhnâ veăng, xua rêm ngế hlo kố cho môi tơdroăng pêi ki ai pơxúa ăm pơlê pơla. Mơhé ai drêng pêi cheăng tung kong tô, tơbrêi tơbrêh, laga ngin hlo sôk ro [a\ hơniâp khât.

Xuân môi tiah Ma Ri, tơdroăng sôk ro mê drêng veăng pêi cheăng, po văng, kơpuih krúa le\m troăng kân pro le\m ăm pơlê tơná, rêm ngế mâu droh rơtăm dế kơhnâ khât veăng po tơnêi, trâ nhâ, kơpuih văng troăng kân drô mâu hơlâ troăng tung kơtâu. Ya Nghiệp tối dêi tơdroăng ki sôk ro drêng dế tôh têa ăm loăng drô k^ng troăng: Á xuân veăng tung tơdroăng pêt loăng [a\ po văng, kơpuih krúa le\m tung thôn, á hlo kố cho tơdroăng pêi ki pơxúa, xua gá kum rak krúa le\m kong prâi, tíu rêh ối dêi kuăn pơlê, nôkố troăng drô thôn châ tôh [ê-tông, mâu droh rơtăm tung pơlê xuân rak tơniăn le\m ‘na troăng prôk [a\ rơxế kơtâu, a tâ sôk ro păng ‘nâng.

Cheăm Ka Dơng cho môi tung mâu tíu ki ok sok ôh tá tro tiô pơkâ, xua tơdroăng go#m sok, mơgrúa sok tá hâi tơku\m môi tíu. Rơtế amê, tơdroăng xúa mâu trếo pơkeăng tung pêi chiâk deăng, môi tiah: phon ho\a ho\k, pơkeăng rak vế hdrê kơchâi plâi pôm [a\ tơdroăng xúa phon ki tá hâi mơ-u\m, ki má lối tung pêt kơchâi drêh, ôh tá xê to tơdjâk troh ivá châ chăn mơngế, mê ối tơdjâk troh kong prâi [a\ hía hé. Ôh tá xê to môi tiah mê, kong prâi cho túa má 17 tung tâi tâng 19 túa pơkâ cheăng vâ môi pơlê cheăm châ mơnhên cho cheăm thôn pơlê nếo. Hlê ple\ng ki rơ-iô troh tơdroăng rêh ối dêi kuăn mơngế, xuân môi tiah tung tơdroăng kum pêi kêi 19 túa cheăng tung mơjiâng thôn pơlê nếo, đoân viên droh rơtăm cheăm Ka Dơng hiăng khên tơnôu pơkâ [a\ Vi[an cheăm pâ pêi pro túa kơxo# má 17, mơgrúa kroăng kân tung pơlê, kơtâu, kui tah trâp, go#m sok tâ tá hngêi, mơgrúa têa, pêt loăng kum tơniăn kong prâi krúa le\m ăm pơlê cheăm. {a\ tơdroăng djâ troăng ahdrối, pleăng dêi hnoăng cheăng, sap mâu hâi apoăng mơhnhôk, Đoân viên droh rơtăm cheăm hiăng châ hên đoân viên, droh rơtăm môi tuăn, Ma Chương, kăn pơkuâ Đoân cheăm Ka Dơng tối ăm ‘nâi: {a\ túa pơkâ cho vâ pro ăm kong prâi tung cheăm krúa le\m tâ. Klêi môi pơla măng t^ng po rơdâ tơdroăng lo lăm po văng, mơgrúa kong prâi, rêm ngế pơrá môi tuăn veăng pêi, a hlo thôn, kơtâu krúa le\m. Pák^ng tơdroăng mơgrúa, po văng, kơpuih, mê ngin xuân pêt tơ’nôm 1 rơpâu xiâm loăng drô k^ng troăng kân tung cheăm, rêm khế ngin lăm po văng [a\ tôh têa, rak ngăn loăng, nôkố tơkâng loăng hiăng xo\n, kô ngiât le\m ăm thôn pơlê.

Rơtế [a\ tơdroăng veăng mơgrúa kong prâi, đoân viên droh rơtăm cheăm ối pơkâ thế rêm ngế đoân viên ‘na pơtâng tối, mơhnhôk rơpo\ng á rơtế veăng mơgrúa krúa le\m tơchuâm. Đi đo pơtâng tối, mê kuăn pơlê hiăng hlê ple\ng tung tơdroăng mơgrúa tơchuâm. Troăng pơlê, kơtâu đi đo ai sok, tơmeăm ki hvât tah lối, têa ‘mêi tung păn mơnăn mơnoâ, troh nôkố kuăn pơlê tung cheăm hiăng hlê ple\ng ki rơ-iô xua ‘mêi kong prâi, [a\ pơxiâm hơ’lêh mâu tơdroăng ki rêh ối ôh tá tơtro, tơdjâk troh kong prâi. Nâ Ma Duyên, ối a thôn Ka Đơn 1, tối ăm ‘nâi: Kuăn á pêi tơdroăng cheăng Đoân droh rơtăm tung cheăm hiăng pơtâng tối ăm rơpo\ng rak krúa le\m kong prâi, sok ki mơ’no rêm hâi thế go#m ‘măn le\m, [a\ chôu môi tíu, tơdroăng pêi cheăng kố hiăng kum rak vế kong prâi thôn pơlê krúa le\m. Nôkố tung cheăm rơpo\ng ki lâi xuân ‘nâi mơgrúa sok, thôn pơlê nôkố krúa le\m.

Troh a Ka Đơn hâi kố, ngin hlo um méa thôn pơlê nếo, ing mâu troăng kân le\m rơdâ, krúa le\m, péa pâ hơlâ troăng ai loăng ngiât le\m, [a\ ai hên h^n tíu mơgrúa sok, klôh ‘măn sok tơku\m môi tíu. Pôa Nguyễn Đức Khánh, kăn pho\ pơkuâ hnê ngăn Đảng cheăm Ka Đơn, tơring Đơn Dương mơnhên tối: Tối ‘na ‘mêi kong prâi [a\ cheăm Ka Dơng, kong prâi cho ‘mêi khât, Đảng u\y mơnhên tối kố cho môi tung mâu tơdroăng ki kal athế pêi pro. Xua mê, tung pơla kố nah, Đoân viên droh rơtăm hiăng kum hên tung tơdroăng mơjiâng thôn pơlê nếo, kum pêi kêi đeăng cheăm mơjiâng thôn pơlê nếo, ki rơhêng vâ tối tung kơvâ rak vế kong prâi. Tơdroăng apoăng droh rơtăm pêi pro cho mơgrúa kong prâi, tâi tâng tơku\m a cheăm xuân môi tiah a thôn, pơlê, tơdrêng mê pêt 1 rơpâu xiâm loăng, pak^ng mê, rêm khế tơku\m go#m sok a tâi tâng tíu ki tơchuâm. Klêi kơ’nâi môi hơnăm mơnhên, mê ai vâ chê tâi tâng loăng rêh, mê cho tơdroăng ki kal vâ mơgrúa kong prâi cheăm krúa le\m. Ing tơdroăng kố, ngin pơrá khe#n kơdeăn mâu khu pú hên, khu môi ngế xêh ki kơhnâ, rơkê, vâ mâu đoân viên droh rơtăm ki ê tiô [ối.

Hơnăm 2015 kố nah, cheăm Ka Đơn hiăng châ tơ-[rê tung tơdroăng mơjiâng thôn pơlê nếo, kum tung tơdroăng tơ’noăng tơring Đơn Dương chiâng tơring thôn pơlê nếo apoăng dêi kơpong Tây Nguyên. Tung tơdroăng châ tơ-[rê hôm tơchuâm mê, ai khu đoân viên droh rơtăm cheăm Ka Đơn veăng pêi. Rơkê kơhnâ, djâ troăng ahdrối, droh rơtăm hơnăm ối nếo cheăm Ka Đơn hiăng, dế [a\ kô pơtối pêi hnoăng cheăng djâ troăng ahdrối, kum châ tơ-[rê tung tơdroăng châ tơ-[rê tung mơjiâng thôn pơlê nếo a pơlê cheăm dêi tơná.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng.