VOV4.Sêdang - Sap ing hơnăm 2007 nah, roh yă chhá kơxu ối to kơnâ, kong pơlê Kon Tum hiăng tơbriât hơ’lêh tơnêi kơdrum ki ê vâ pêt lối 39 rơpâu ha kong ki ôh tá dâi vâ pêt loăng kơxu. Laga, tơdroăng ki chhá kơxu hiăng chu rơpâ  hiăng pro mâu khu tê mơdró ‘na chhá kơxu chiâng pá puât, chiâng che\n. Ai mâu khu mơdró kâ ki ‘nâ ôh tá ai liăn vâ rak ngăn, chúa lôi troh rơpâu ha loăng kơxu. Ing mê, loăng hiăng khăng hlâ tâi. Rêm rơnó tô, mâu [ăng kơxu hiăng chiâng tíu ki tơ’lêi tro on chếo kâ [ă pá ăm khu pơkuâ ngăn tơirng cheăm. {ai chêh ‘’Ki ôh tá tơniăn klêi kơ’nâi hơ’lêh kong ki pá dâi chiâng kong pêt loăng kơxu a kong pơlê Kon Tum’’ dêi Khoa Điềm, Ngế chêh hlá tơbeăng ai mơnhên ‘na tơdroăng kố.

Kơdrum kơxu môi tiah kố dêi Ko\ng ti Nghĩa Phát kô tơ’lêi tro on chếo kâ drêng lâi ôh tá ‘nâi.

            Kơtăn kố lối 4 hơnăm, Vi[an kong pơlê Kon Tum môi tuăn ăm Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó, môi khu pêi pêt uâ mơdiê kế tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng, loăng, pơlái Nghĩa Phát châ hơ’lêh lối 400 hectar tơnêi kong a cheăm Đak Pơ Si, tơring Đak Hà hơ’lêh pêt kơxu. Ai tơdroăng pơkâ, ko\ng ti kố re\ng pêi kêi đeăng tơdroăng kếo uâ xo loăng, klêi mê pêt châ 300 hectar kơxu rơtế 80 hectar loăng ‘mốu. Laga nôkố, klêi kơ’nâi to lâi hơnăm Nghĩa Phát ôh tá ai ivá vâ rak ngăn, tâi tâng kơxu tro loăng hding, pro rơnho#ng. Xua hlá pê tung kơdrum kơxu hên, mê on chiâng chếo kân ó tung 4 hâi, sap hâi lơ 29 khế 3 troh hâi lơ 1 khế 4 kố nah, chếo tâi vâ chê 50 hectar. Pôa Trần Việt Hoà, ngế gâk ngăn kong xuân cho ngế dêi ko\ng ti ai mâ a roh on chếo tối ăm ‘nâi: Á hiăng tơbleăng ăm kăn pơkuâ. Tơdroăng on chếo ing kối ngo, tíu ki xo\n má môi dêi Ko\ng ti. Ko\ng ti tối nôkố mâu ngoh kô tơpâ, laga ngin rơtế khu ki tơpâ on ôh tá kâi tơpâ on, xua mơngế ki tơpâ iâ, bu tơbleăng tối ăm râ kơpêng. Troh hâi môi, hâi péa ngin lăm ngăn mê on chếo rế ó, tơbleăng ăm kăn pơkuâ, kăn pơkuâ pơtroh mơngế [a\ rơxế ki tơpâ on. Mơhnhôk tá mâu khu ki hbrâ tơpâ on, vâi troh a mê vâi tơpâ on, laga ối ngăn tê ôh tá chiâng pro ki klâi. On chếo troh hâi má pu\n, mê mơhúa hâi mê kong mêi. Tâng kong ôh tá mêi, mê on chếo tâi tâng ôh tá ai ki klâi xếo.

Thăm rế kơtiê tâ mê nếo tâng pêt kơxu môi tiah kố

            Mơhé [a\ng kơxu nếo pêt, klêi kơ’nâi hơ’lêh tơnêi kong ki ôh tá hơpok le\m [a\ tơnêi kong a Kon Tum pơrá cho kế tơmeăm khoăng dêi mâu khu tê mơdró, hnoăng pơkuâ, gâk ngăn dêi khu tê mơdró nôkố cho hnoăng hngăm hngo ăm khu kăn pơkuâ, laga hlo nhên má môi tung tơdroăng hbrâ tơpâ on chếo. Sap apoăng rơnó tô hơnăm kố, Vi[an kong pơlê Kon Tum hiăng tơbleăng [a\ mơnhên lối 20 rơpâu hectar kơxu, ki hên tơku\m a tơring nếo Ia HDrai cho on chếo ó má môi vâ khu kăn pơkuâ tơring [a\ kơvâ cheăng thăm kơchăng. Laga bu tung lối 1 khế kố nah hiăng ai 3 roh on chếo a mâu tơring: Kon Braih, Ia HDrai [a\ Đak Hà, tâi tâng [a\ng kong tro tơ’nhê vâ chê 100 hectar. Pôa Đinh Văn Hùng, Kăn hnê ngăn Vi[an cheăm Đak Pơ Si, tơring Đak Hà tối ăm ‘nâi: Mơhé kơxu cho kế tơmeăm khoăng dêi khu tê mơdró laga cheăm tô tuăn ‘nâng, xua kơxu tơ’lêi tro on chếo, tơ’lêi chếo kong [a\ kuăn pơlê tung kơpong xâu rơ-iô khât: To lâi hơnăm kố vâi ôh tá po văng nhâ. Vâi xuân ôh tá hâk vâ rak ngăn. Tâng ôh tá kơchăng, mê hlá pê kô chếo xua kơpong vâi ai môi troăng prôk troh a hngêi kơmăi on tơhrik 3, hngêi kơmăi on tơhrik 4 troh a cheăm Đak Hà dêi tơring Tu Mrông. Mâu ngế prôk lăm a kố tâng ôh tá kơchăng kô chiâng tơ’lêi pro on chếo.

Ôh tá châ rak ngăn, hr^ng hectar kơxu pêt ing [a\ng kong ki ôh tá dâi le\m [a\ tơnêi kong hiăng tro on chếo kâ

            Ki nhên khât ăm hlo, veăng tung tơdroăng tơkêa bro hơ’lêh kong ki ôh tá le\m xếo [a\ tơnêi kong hơ’lêh pêt kơxu a Kontum, mê tâi tâng mâu kơ koan, mâu khu tê mơdró Tơnêi têa ai pơkuâ tơtro, pôu râng hnoăng cheăng pơlê pơla. Ki hên khu tê mơdró ki ê hiăng ôh tá mơnhên ivá [a\ tơdroăng pêi cheăng ki rơkê tơtro. Mê chiâng ai tơdroăng on chếo kơxu, khu tê mơdró pêt kơxu ôh tá ai ivá, mơngế pêi cheăng pêi kơxu tơkôm xo liăn khế; kơxu chếo tâi tâng. Pơtối tro on chếo, Ko\ng ti tơlo liăn cheăng Sâm Ngọc Linh che#n liăn ko\ng nhân rak ngăn kơxu sap hơnăm hdrối troh hơnăm kơ’nâi, môi ngế rơtăm a pơlê tăng xêh cheăng pêi ối tung khu pơkuâ droh rơtăm djâ troăng ahdrối kong pơlê Kontum a cheăm Ia Dom, tơring Ia HDrai tối: Hmếo pơ tơkêa mơ’nui hơnăm chêl liăn, á ôh tá ‘nâi ai lơ ôh, ôh tá ‘nâi ki klâi. Xua peăng ko\ng ti tê. Peăng To#ng đo#i xuân tối cho peăng ko\ng ti. To#ng đo#i xuân pêi cheăng [a\ ko\ng ti, mê nôkố ko\ng ti xuân thế tơkôm. Tối mâu ngế ki ê veăng xuân ôh tá ai kơbố kum, hmâ tơpui xuân ôh tá ‘nâi pro ti lâi.

Ôh tá châ rak ngăn, hr^ng hectar kơxu pêt ing [a\ng kong ki ôh tá dâi le\m [a\ tơnêi kong hiăng tro on chếo kâ

            Ki pá xua yă chhá kơxu lâp plâi tơnêi chu rơpâ cho tơdroăng pá ki kân [a\ tơdroăng hơ’lêh lối 39 rơpâu hectar kong ki ôh tá dâi le\m [a\ tơnêi kong hơ’lêh pêt kơxu a kong pơlê Kon Tum. Tung môi tơdroăng mơ-eăm vâ kum mâu tơdroăng pá puât ăm khu tê mơdró, nếo achê kố kong pơlê Kontum hiăng pêi cheăng hâi chói hlo, mê cho tơdah vâ chê 1 rơpâu hectar kơxu ing Ko\ng ti tơlo liăn cheăng [a\ mơnhông mơdêk Duy Tân, xua ko\ng ti kố ôh tá ai ivá chêl lối 100 rơtal liăn xúa kong, [a\ [a\ng deăng ki khu tê mơdró hiăng hơ’lêh pêt. Laga ki nhên khât ăm hlo vâ tơkâ hluâ pá puât kố, mâu khu tê mơdró dế kal hên tâ tơdroăng veăng kum ‘na pro mơ-éa ing khu kăn pơkuâ cheăm [a\ khu ki ăm mung liăn. Tung pơla trâm pá puât, kum khu tê mơdró xuân cho troăng ki má môi vâ kong pơlê Kontum kô kơdroh mâu tơdroăng pá puât klêi kơ’nâi hơ’lêh kong ki ôh tá dâi le\m [a\ tơnêi kong hơ’lêh pêt kơxu, tơkôm drêng yă chhá kơxu pơtối to kơnâ.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng