VOV4.Sêdang - Kơpong Tây Nguyên nôkố ai lối 140 rơpâu ha kơphế ki hiăng krâ, châ 20% tung tâi tâng kơpong. Tơdroăng ki vêh pêt deăng kơphế kố cho tơdroăng ki rơhêng vâ pêt re#ng khât dêi mâu rơpo\ng kuăn pơlê [ă khu mơdró kâ. Laga, tâng pêi pro tiô tơdroăng pơkâ vêh pêt kơphế dêi Khu xiâm ngăn chiâk deăng [ă mơnhông mơdêk cheăng kâ rêh ối thôn pơlê kô pro mơdon hên hâi khế, xua mê, ai mâu kuăn pơlê [ă khu mơdró kâ hiăng vêh pêt tơdrêng pro ai pơxúa khât. Kố cho túa pơlâ ki tro ‘ló, tơxâng vâ tăng ngăn vâ pêi pro [ối. Minh Châu, ngế chêh hla tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a Tây Nguyên ai tơbleăng tối tơdroăng mê.

          Poâ Trần Văn Ngoạn ối a thôn 12, cheăm Ea Tu, pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak ai vâ chê 5 ha kơphế hiăng krâ, plâi ôh tá kơtốu hên, pêi lo iâ, pêi lo kơphế rêm hơnăm ôh tá tu\m liăn mơ’no pêi cheăng, xua mê kơtăn kố 4 hơnăm, poâ hiăng lâk dêi kơphế vâ pơtối pêt kơphế ki nếo. Tiu pơkâ dêi Khu xiâm pơkuâ ngăn ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông mơdêk thôn pơlê, klêi kơ’nâi lâk tah dêi kơphế ki krâ, mê pêt prá alâi tung 3 hơnăm vâ tơnêi hơpok le#m, klêi mê nếo pơtối pêt. Poâ Ngoạn tối, túa pêi mê mơdoh ton, xua mê hiăng pro ăm tơnêi hơpok tiu túa dêi tơná, cho pêt kơphế hlối tung hơnăm ki lâk tah xiâm kơphế hiăng krâ: Apoăng cho hiăng tơmiât lâk tah tâi kơphế ki hiăng krâ, pêt hdrê kơphế ki nếo, klêi mê pro tơnêi hơpok le#m, pơchoh tơnêi, xế mâu phon hưh kơ, puâ, lân, phon eâk ro tu\m túa vâ pro hơpok le#m tơtro vâ pêt kơphế nếo. Drêng pêt thế rak ngăn krâu khât, xua tung kơdâm tơnêi ối hơpok le#m, mê thế đi đo pơchoh, thăm pro ai hên trếo vi sinh tung tơnêi.

            Klêi kơ’nâi 4 hơnăm rak ngăn, kơdrum kơphế dêi poâ Ngoạn xông ngiêt le#m [a\ hiăng châ krí hơnăm apoăng, châ 3 ta#n 5 tă tung môi ha. Xuân [a\ túa pêt tơdrêng hơnăm ki lâk kơphế krâ mê, ôh tá mơdoh ton 3 hơnăm pêt prá lâi, Ko\ng ti kơphế Ia Grai a kong pơlê Gia Lai hiăng châ tơ-[rê khât pêt 190 ha kơphế, tung mê ai lối 100 ha hiăng châ krí xo, plâi kơtốu hên. Poâ Nguyễn Đại Ngọc – kăn pơkuâ ko\ng ti kố tối ăm ‘nâi, xiâm kối chiâng châ tơ-[rê, xua rơkê pơchoh tơnêi ăm hơpok le#m, kơdê oâ hdrong ki kâ ‘nhiê kơphế tung kơdâm tơnêi: Túa pơchoh tơnêi, go#m tâi tâng rêi, túa kố cho kal khât, xua pơrea\ng, oâ hdrong ga ối a rêi, hên [a\ng deăng pêi ôh tá châ tơ-[rê, xua oâ ngâng tung kơdâm tơnêi. Chiâ klôh thế trâu kân rơdâ [a\ ôh tá chiâ a klôh a tíu ki ton. Kố cho [a\ mâu kơdrum ki lâk tah kơphế ki hiăng krâ tâi tâng. Tung kơxo# lối 100 ha hiăng châ krí xo, mê ai troh 60% [a\ng ngin lâk xiâm kơphế ki krâ [a\ pêt tung hơnăm ki mê hlối, xua kố cho [a\ng ki kơphế hiăng krâ, ôh tá tro pơrea\ng, go#m tâi rêi, mê kô chiâng pêt tơdrêng hlối.

Poâ Huỳnh Quốc Thích – kăn pho\ pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông mơdêk thôn pơlê kong pơlê Dak Lak tối ăm ‘nâi tung 3 hơnăm achê pơla kố [a\ châ dâng 10%  kơphế ki pêt nếo lâp kong pơlê. {a\ túa pêi kố, kơxo# liăn mơno cheăng hên, laga ôh tá mơdon môi tiah mơhnhôk pêi dêi Khu xiâm pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông mơdêk thôn pơlê. Mâu kơdrum kơphế ki pêt nếo kố xuân xông ngiêt le#m, [a\ plâi kơtốu hên.

            Tơdroăng pơchoh mơgrúa tơnêi ki vâ pêt kơphế nếo, mê cho têng tơnêi, pơchoh, xế rơvât phon hưh kơ xuân châ mâu ngế cheăng khoa ho\k kheăn kơdeăn. Tiên sih Trương Hồng- kăn pho\ pơkuâ kơ koan khoa ho\k kih thua#t pêi chiâk deăng pêt kong Tây Nguyên tối ăm ‘nâi, kơphế pêt nếo tung [a\ng kơphế ki hiăng krâ thế tơtro\ng hên; sap ho\ng pơchoh tơnêi, go#m rêi kơphế, chiâ klôh, rơvât phon, hdrê, túa rak ngăn [a\ hía hé. Túa ki rơkê tơtro tung pêt châ tơ-[rê dêi hên kuăn pơlê pêi chiâk deăng [a\ khu tê mơdró tung pơla kố nah cho túa pêi kal châ hriêm [ối: Mơnhên khât ‘nâng mâu kơdrum kơphế hiăng krâ ôh tá tro pơreăng, plâi ôh tá kơtốu hên, pêi lo iâ, tâng pêt kơphế nếo tung [a\ng mê kô châ tơ-[rê, tâng pơchoh, mơgrúa tơnêi tơtro tiu pơkâ, go#m tâi tâng rêi, chiâ klôh [a\ hía hé, [a\ tơdroăng kố kô châ tơ’nôm tung tơdroăng pêt nếo kơphế tung [a\ng hiăng krâ tung la ngiâ. {a\ vâ pêi châ tơ-[rê, thế pêt hdrê ki dâi le#m.

            Tiah mê, túa pơchoh tơnêi [a\ pêt tung hơnăm ki mê cho troăng pêi cheăng ki nếo tung tơdroăng pêt kơphế nếo tung [a\ng kơphế ki hiăng krâ a mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên. Mơngế pêt kơphế a Tây Nguyên púi tơngah kơvâ pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng re#ng tơbleăng môi túa pêi cheăng nôkố, kơdroh hâi khế têng tơnêi, laga kơphế xuân ối plâi kơtốu hên, ôh tá tro tâ pơrea\ng kâ ‘nhiê.

A Sa Ly tơplôu