VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ! Khôi tơlá kôh xối kong dêi hdrông mơngế Giáy hiăng ai sap vâi krâ ton t^n nah. Vâi krâ-nho\ng o akố hmâ loi dêi, xối kong cho vâ pâ xeăng kong kring vế ăm tơdroăng rêh ối-cheăng kâ dêi kuăn mơngế, rơkâu pâ ăm pơlê pơla hơniâp ro, kuăn pơlê châ phai tơtô, sôk suâ. Khôi tơlá xối kong cho xua mâu rơxông vâi krâ nah hnê ‘măn ăm rơxông kuăn cháu kơ’nâi, vâ hnê tối ăm kuăn cháu ‘nâi rak vế ngăn kong. Lường Hạnh, ngế chêh hla tơbeăng cheăng tung Rơ’jíu Việt Nam a kơpong Tây Bắc ai [ai tơbleăng tối ‘na khôi tơlá xối kong dêi hdrông mơngế Giáy a pơlê Nặm Loỏng, bêng Quyết Thắng, pơlê kong kơdrâm Lai Châu.

Rêm hnăm, trôh hâi má 2 khế 2 âm l^ch, vâi krâ-nho\ng o hdrông mơngế Giáy a pơlê Nặm Loỏng, bêng Quyết Thắng, pơlê kong kơdrâm Lai Châu tơku\m po mơd^ng ‘’Xối kong’’. Tiu vâi krâ-nho\ng o akố tối, xối kong vâi ối khe#n ‘’Tu tỉ’’, túa tơlá kố hiăng ai sap ing ton t^n nah, vâi krâ-nho\ng o tung pơlê tối tơbâ ăm khu rơxông kơ’nâi. Rêm pơlê dêi mơngế Giáy xơrá ai môi to kong phá xêh (vâi ối tối dêi kong ki t^ng) ôh tá chiâng ăm ngế ki lâi mot hmâng vâ tung kong ki mê vâ ko kếo loăng. Vâi krâ-nho\ng o hmâ loi dêi, hơnăm ki lâi xun athế kôh xối kong, pâ khu xeăng tơju ăm kuăn pơlê ai ivá mo le#m, tơdroăng rêh ối tơniăn, păn roăng chu í, kơpôu ro ôh tá tro tâ pơreăng, báo alâi pêng hnôu pêng hneăm… Jâ Giào Thị Mý, ối a pơlê Nặm Loỏng, bêng Quyết Thắng, pơlê kong kơdrâm Lai Châu, tối ăm ‘nâi: Pơlê ai pơkâ kong ki t^ng ôh tá ăm mơngế châ mot tung kong ki mê, ôh tá ăm ko kếo loăng, ngế ki lâi ko kếo loăng, tung pơlê châ ‘nâi kô pơxâu liăn, pơlê xo liăn mê vâ xối xeăng kong.

Tung kong ki t^ng mê, vâi krâ-nho\ng o tăng rah môi kơpong tơnêi ki ai ‘núa le#m, pá xuâp loăng kân, pôa pơchâu cho ngế ki châ kuăn pơlê loi nhuo#m, rơtế [ă mâu vâi rơtăm tung pơlê djâ chu í mot tung kong kơdê chu í vâ xối xeăng kong. Ki malối mâu vâi kơdrâi, nâ o ôh tá chiâng veăn lăm pro tơdroăng mê. Tơmeăm ki xối ôh tá păng lôi tơxông, drôu [ă plâi reăng, mâu tơmeăm ki mê cho xua kuăn pơlê veăng rơlo vâ xối xeăng kong. Klêi kơ’nâi kơdê, chêh, lế chu, í âp hiăng chên, vâi kôm xo hơ’nêh mâm mê ‘măn a jeăm, pôa pơchâu xối xeăng, klêi xối, tâi tâng mâu kuăn pơlê ki veăng trôh amê hvái ngiâ ngi jeăm ki xối pleăng ăm xeăng, kôh kon ko a’nâi teăng mâ on veăng, rơpo\ng hngêi mơnê xeăng kong [ă pâ ăm rêm ngế châ ai tơdroăng rêh tơniăn, hơniâp ro, sôk suâ. Nâ Giào Thị Kiều, môi ngế ối tung pơlê Nặm Loỏng, bêng Quyết Thắng, pơlê kong kơdrâm Lai Châu tối: Xối xeăng kong cho vâ xối pâ ăm kuăn pơlê bố bố tá mo têi, ăm mêi tro tô ‘ló, châ xo hên dêi kế tơmeăm, xối xeăng kong vâ kum ăm rêm ngế rơtế ‘no dêi hnoăng kak ngăn kong, rak vế kơnho\ng têa.

Trôh a hâi má 3 khế 3 âm l^ch vâi krâ-nho\ng o tung pơlê po nếo rôh xối xeăng kong má 2. Mâu túa ki pro mơd^ng mê vâi krâ xun ối pro môi tiah xối xeăng a hâi má 2. Tiu vâi krâ-nho\ng o tối, xối xeăng kong rôh kố cho vâ hbrâ ăm rơnó ki pơxiâm mơdâ pêt tơmeăm, pâ xeăng mơ’ruih ăm mêi vâ tơmeăm pêt chiâng dâi le#m. Xối xeăng kong cho vâ khoh ai têa ăm kuăn pơlê po pông, rơbliê tơnêi, tơmeăm pêt re#ng xông kân. Pôa Giào Văn Hiến, ối a pơlê Nặm Loỏng tối tiah kố: Khế 2 xối xeăng kong, la trôh a khế 3 cho hbrâ mơdâ pêt tơmeăm, mê vâi krâ-nho\ng o khoh xối xeăng nếo pâ khu xeăng kum ăm kuăn pơlê pêi châ hên báu, prá, alâp, plâi, pôm. Xối xeăng kong cho vâ tơbâ ăm kuăn cháu rơtế dêi pó kring vế, rak ngăn kong, ai kong nếo ai têa vâ pêi chêk pêi deăng.

Klêi xối xeăng, rêm ngế veăng xối kong, rơtế dêi pó ôu kâ [ă djâ mâu tơmeăm ki pleăng xối mê vêh a hngêi rơpo\ng. Tung mâu hâi xối xeăng kong, vâi krâ tung pơlê kố ai tơlá, ôh tá ăm mơngế tơmối mot tung pơlê, ôh tá khoh ko kếo loăng ki t^ng, tâng ai ngế ki lâi pro xôi kô tro pơxâu phak tiu pơkâ tơjuôm dêi pơlê. Trôh nôkố, mâu kong ilâng ki t^ng dêi pơlê châ vâi krâ-nho\ng o răk ngăn kơtăng khât, vâi krâ-nho\ng o ôh tá ai kơbố ko kếo kong, cho kong t^ng kố loăng pơlái đi đo i ngiât drêh plâ rơnó plâ hơhnăm.

Nhat Lisa tơplôu