VOV4.Sêdang - Ô vâi krâ-nho\ng o [ă pú hmâ! Mơnê kân tơdroăng ki hiăng hía he#ng, piu lôi dêi tơdroăng rêh ối dêi tơná xêh, cho hnoăng kân k^n dêi mâu Jâ Nôu Việt Nam khên tơnôu, hơnăm 2004, Rơ’jíu Việt Nam [ă kong pơlê Quảng Nam hiăng pơkâ hneăng mơhnhôk mơjiâng Um hmốu ki meăn pro Nôu Việt Nam khên tơnôu, cho um méa Nôu Nguyễn Thị Thứ, pơlê a cheăm Điện Thắng, tơring Điện Bàn, kong pơlê Quảng Nam, ai 11 ngế kuăn [ă cháu cho mâu ngế bro mố đo#i hiăng hlâ xua tơplâ xâ. Hneăng mơhnhôk mê hiăng châ hên khu râ, kơvâ cheăng veăng ‘no dêi ivá, hiâm mơno, kế tơmeăm mơjiâng pro um ki ai pơxúa vâ tơbâ hnoăng kân k^n rôh ton nah kố. Klêi mê, tíu xiâm tơru\m pơkuâ ngăn vâi kơdrâi Việt Nam xuân hiăng krếo thế vâi kơdrâi tung lâp tơnêi têa veăng rơlo liăn ngân, kế tơmeăm mơjiâng um hmốu Nôu Việt Nam khên tơnôu. Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh ai pơkâ chêh ‘măn um meăn [ă hmốu kố cho tơmeăm khoăng ki mơhno mơjiâng túa le#m tro dêi râ tơnêi têa. Klêi kơ’nâi 7 hơnăm mơjiâng, um ki kố hiăng châ pro klêi păng ‘nâng a hâi lơ 24 khế 3 achê pơla kố. Thanh Hà, Ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jíu Việt Nam a kơpong Tơdế tơnêi têa, ai chêh tối ‘na tơdroăng mê.

          Mâu hâi apoăng khế 3, pôa Lê Tự Thận, cho ngế kuăn hdrui dêi jâ Thứ lo ing Đà Nẵng mot troh a pơlê kong kơdrâm Tam Kỳ, kong pơlê Quảng Nam vâ ngăn um meăn Nôu Việt Nam khên tơnôu, khu ki mơjiâng pro um hiăng kơchuâ um tiu ngiâ méa, châ chăn dêi nôu ngoh. Pôa Thận tối tiah kố, um meăn ki kố vâ pơ-ôu pơ-eăng hnoăng cheăng ki kân dêi ngế nôu hiăng pleăng dêi kuăn ‘ne#ng, rơpo\ng hngêi, kế tơmeăm, cho hnoăng ki kân ke#ng dêi lối chât rơpâu ngế Jâ Nôu Việt Nam ki ai kuăn ‘ne#ng hlâ xua tơplâ xâ rêm rơxông mê hía nah, pro pôa thăm rế hâk tơngăm ‘na dêi nôu tơná: Um meăn kố hiăng pro klêi, ngăn le#m păng ‘nâng, a mơnê Đảng [ă tơnêi têa hiăng mơjiâng. Um meăn ki kố ga ai pơxúa ‘nâng vâ kuăn cháu lâp tơnêi têa tơbâ troh, tối pơchân kuăn cháu pơtối hriâm [ối hnoăng cheăng dêi kăch măng, tơbâ vế hnoăng cheăng dêi mâu vâi jâ nôu ki ai kuăn bro mố đo#i hlâ xua tơplâ xâ. Kuăn cháu dêi mâu vâi jâ nôu lâp tơnêi têa xuân hâk phiu, sôk suâ.

Troh a chơ phut kố, ai vâ chê 70 rơpâu ngế vâi nôu tung lâp tơnêi têa hiăng châ pơtối pôk [ă uân pôk inâi Jâ Nôu Việt Nam khên tơnôu, tung mê, ai kong pơlê Quảng Nam ki hên má môi, ai 11 rơpâu 200 ngế jâ nôu hiăng châ kơdeăn khe#n inâi ki kơnía git kố. Hơnăm 2004, Rơ’jíu xiâm Việt Nam hiăng po roh mơhnhôk veăng rơlo liăn ngân mơjiâng um meăn Jâ Nôu Việt Nam khên tơnôu, xo um dêi jâ Nguyễn Thị Thứ. Um ki kố hiăng châ meăn a ngo Cấm, pơlê kong kơdrâm Tam Kỳ, kong pơlê Quảng Nam. Hơnăm ki mê nah, a hngêi tơ’noăng ivá Nguyễn Tri Phương, pơlê kong kân Đà Nẵng, Rơ’jíu xiâm Việt Nam hiăng po hneăng mơđah hơdruê xuâng pơtâng tối, mơhnhôk mâu khu râ, kơvâ cheăng veăng rơlo liăn ngân vâ mơjiâng um ki kố. Pơtối kơ’nâi mê, a pơlê kong kân Hải Phòng, pơlê kong kân Hồ Chí Minh, Rơ’jíu xiâm Việt Nam hiăng tơku\m po mâu tơdroăng hơdruê xuâng vâ mơhnhôk mâu khu râ, mâu kơvâ cheăng, mâu kuăn pơlê veăng rơlo liăn ngân vâ mơjiâng um meăn tơbâ mâu Jâ Nôu Việt Nam khên tơnôu.             

            Kuăn pơlê tung lâp tơnêi têa hiăng pêi pro hên mâu hnoăng cheăng ki le#m tro vâ veăng mơjiâng um meăn tơbâ ‘na Jâ Nôu Việt Nam khên tơnôu kố. Khu xiâm tơru\m pơkuâ ngăn vâi kơdrâi Việt Nam hiăng tơku\m po chiâng mâu roh ki kơbông khe#n rêm ngế vâi kơdrâi veăng rơlo liăn vâ mơjiâng um meăn ‘na Jâ Nôu Việt Nam khên tơnôu. Jâ Nguyễn Thị Kim Thúy, Kăn xiâm pho\ hnê ngăn Khu xiâm tơru\m pơkuâ vâi kơdrâi Việt Nam tối tiah kố, kố cho tơmeăm khoăng ki vâ mơhno tối hiâm mơno ki kôh mơnê mâu jâ nôu ki hiăng ai hên hnoăng: Rêm rơxông vâi kơdrâi Việt Nam đi đo chôu vế, chêh ‘măn hnoăng cheăng dêi mâu ngế lêng ki ai hnoăng tơplâ xâ hiăng hlâ hía, Jâ Nôu Việt Nam khên tơnôu. Ngin púi tơngah, meăn um Jâ Nôu Việt Nam khên tơnôu-Môi tơmeăm ki le#m tro má môi, ai pơxúa kân khât, tơdrêng amê, vâ mơhno tối um méa dêi mâu ngế kơdrâi Việt Nam, cho tơmeăm khoăng ki vâ tơbâ troh hnoăng cheăng ki kân kơnía dêi rêm râ khu vâi kơdrâi Việt Nam.

Ing hiâm mơno tơmiât rơkê, pơto pơtih tối tiah kố: Nôu cho kơnho\ng têa ki kân ke#ng, cho mơhúa dêi tơnêi têa. Nôu chiâng mơngế ing tơnêi ki khên tơnôu, mơjiâng mâu vâi kuăn ki khên tơnôu [ă vâi kuăn hnối vêh mot tung tơnêi, mot tung lâp tơnêi, tung kroăng têa Việt Nam. Nôu kô rêh ối đi đo, rêm chal, xuân ối mơ’no dêi ivá ki rơdêi vâ kum ăm rêm rơxông nếo tung hneăng mơjiâng [ă kring vế tơnêi têa, pôa Đinh Gia Thắng hiăng pơto tối um méa dêi Nôu Việt Nam khên tơnôu tung lâp um ki xo\n ai 18,6 met, ki tâ tá tiu troăng chong ai 120 met, ki hbo dêi um tíu ki kân châ lối 24 met, pro to [ă hmốu tơnêng. Tung dế hmốu cho Hngêi mơđah tơbleăng Nôu Việt Nam khên tơnôu, mơđah tơbleăng mâu um, tơdroăng rêh ối, pêi cheăng, hnoăng pleăng dêi Nôu [ă hdrông mơngế. Um hmốu pá gong ki kân achê [ă môi to long ki kân, rơdâ dâng 1 rơpâu met karê. Um ki meăn hdrâ [ă hmốu kố, tâ tá um Nôu Việt Nam khên tơnôu cho mơhno tối ‘na hiâm mơno ki koh xối [ă mơhno tối ki kơnía git dêi mơhno mơjiâng túa le#m tro dêi hdrông mơngế Việt Nam. Peăng pá ngiâ plông kân ai 8 to trăng ki kân kơchuâ pro um méa dêi mâu jâ nôu a 3 kơpong, peăng kơnho\ng, tơdế [ă peăng hdroh, mâu vâi kơdrâi ki tơnăng pleăng dêi hnoăng cheăng a troăng Trường Sơn. Ngế kơchuâ um Đinh Gia Thắng, cho ngế ki cheăng tung Khu xiâm kơchuâ um Việt Nam, ngế ki mơjiâng um meăn Nôu Việt Nam khên tơnôu tối tiah kố:Tơdroăng ki kơchuâ, meăn pro um ‘na nôu cho ki xiâm kum á thăm rế rơhêng vâ tí tăng vâ thăm ‘nâi ple#ng. Khoh chiâng meăn, hdrâ pro um kố, sap ing pơxiâm kơchuâ tá troh hneăng, pong hmốu tơnêng, á đi đo ai tuăn tơmiât ki hâk phiu, git vâ. Tung plâ 9 hơnăm, lalâi tung hiâm mơno á xun môi tiah hlo [ă mâ um méa ki mê, môi tiah tâng tơdrá hơdruê tối ‘na nôu. Ing hiâm mơno ki phoih phiu mê, hiăng kum ăm á kơchuâ pro mâu um, kơdró um, chiâng ai ngiâ méa ngế nôu, mơhno tơbleăng ăm rêm ngế mâu vâi kuăn tung lâp tơnêi têa dế tơmiât troh ‘na nôu, mơhno tối um méa, ti xê to môi ngế nôu, mê ối mơhno tối um méa dêi tơnêi têa.

         Ing tuăn tơmiât ki apoăng dêi Rơ’jíu Việt Nam, um hmốu Nôu Việt Nam khên tơnôu hiăng chiâng môi tơmeăm khoăng ki kân kal păng ‘nâng dêi tơnêi têa, mơhno tối ‘na ki pơxúa ăm tơbâ rôh ton nah, xuân cho vâ mơhno mơjiâng túa le#m tro, ‘na ki rơkê ple#ng dêi kuăn mơngế. Pôa Lê Anh Dũng ối a tơring Điện Bàn, kong pơlê Quảng Nam tối ăm ‘nâi, mâu roh ki tơplâ kring vế lâp plâi tơnêi ai hên um meăn ‘na mâu ngế ki khên tơnôu, la bu ai to a Việt Nam tê ki ai um hmốu dêi Nôu Việt Nam khên tơnôu: Um hmốu Nôu Việt Nam khên tơnôu cho vâ pơ-ôu pơ-eăng, kôh mơnê mâu vâi nôu Việt Nam khên tơnôu, ối a môi to ngo ki ai long têa, ai loăng nhâ, tâng vâ tối ‘na têa tơnêi ga le#m lê lot. ‘Na tơdroăng vâ hnê tối, ga ti xê bu vâ hnê tối ăm to rơxông nếo, mê ối mơhno ăm rêm chal, rêm rơxông. Ki kân má môi, ga pơtối păn roăng, rak ngăn hiâm mơno ki khên tơnôu ăm rêm rơxông, rêm chal mơngế [ă troh a chal la ngiâ nếo. Um ki mê ối cho vâ mơhno tối, hnê khe#n hiâm mơno mơjo pâ tơnêi têa dêi mơngế nôu ki hơ-ui pâ dêi kuăn, mơjo pâ tơnêi têa, khíu pâ dêi hdrông hdrê.

Um hmốu Nôu Việt Nam khên tơnôu châ mơjiâng a Núi Cấm, cheăm Tam Phú, pơlê kong kơdrâm Tam Kỳ, kong pơlê Quảng Nam cho hiâm mơno, tuăn tơche#ng mơjo pâ [ă kôh mơnê kân ó [ă Nôu Việt Nam khên tơnôu dêi mâu kuăn pơlê tung lâp tơnêi têa, xuân môi tiah mâu kăn [o#, khu chêh hlá tơbeăng dêi Rơ’jíu Việt Nam, mâu ngế ki djâ troăng tung mơhnhôk veăng rơlo liăn ngân mơjiâng pro um hmốu ‘na ngế Nôu Việt Nam ki khên tơnôu.

Nhat Lisa tơplôu