Môi toăng hngêi kân rơdâ lối 100 met karê dêi rơpo\ng nâ Bùi Thị Quyên bâ le\m tung dế kơdrum kơchâi drêh ngiât dêi mâu: kơchâi hơlât, hơpê, [ôt ngot, kơchâi hrum, kơchâi têa mâk [a\ hía hé. Pá tá kơdrum cho kơpong kơdroăng păn pu pái, ro, í hiăng châ tê. Nâ Bùi Thị Quyên, ối a thôn Đầm Giỏ, cheăm Thuận Hà, tối: Hơnăm 2011, ing môi rơpo\ng kơtiê vâ khoh ai hngêi trăng môi tiah hâi kố, rơtế [a\ tơdroăng mơ-eăm dêi péa on veăng nâ, ối ai tơdroăng veăng kum hên ing mâu khu râ pơkuâ vâi kơdrâi.

‘’Rơpo\ng á to lâi hơnăm hdrối ối pá puât, á châ nâ o vâi kơdrâi ăm mung liăn [a\ mơhnhôk, tối dêi pó hnê tung păn mơnăn mơnôa, pêi kâ. Á rak ngăn kơdrum tiu klêi mê păn mơnăn mơnôa vâ hơ’leh tơdroăng cheăng kâ dêi rơpo\ng. To lâi hơnăm hdrối tiu ối kơnâ rơpo\ng á châ mơjiâng pro hngêi kân rơdâ, nôkố tiu kơdroh yă laga rơpo\ng á xuân hiăng hluăn kơtiê krá tơniăn, kuăn ‘ne\ng châ hriâm tu\m’’.

{a\ jâ Vũ Thị Bích, ối a thôn 2, cheăm Thuận Hà, tối ăm ‘nâi, hdrối nah, xua ôh tá ai liăn [a\ hmâ pêi tiô túa ton nah mê 200 xiâm tiu tung deăng vâ chê 4 sao dêi rơpo\ng ôh tá ngiât le\m, pêi lo iâ, xuân đi đo kơtiê. Tơdroăng cheăng kâ chôa ‘lâng hơ’leh drêng hơnăm 2016, jâ veăng mot tung kâu lăk [o# vâi kơdrâi kum dêi pó pêi cheăng kâ, châ hnê troăng pêi cheăng kâ, hnê kih thuât rak ngăn loăng plâi.

Apoăng hơnăm 2017, jâ Bích châ Khu pơkuâ vâi kơdrâi cheăm kum tơ’lêi hlâu ăm mung 10 rơtuh liăn ing kơxo# liăn ‘’Vâi kơdrâi kum dêi pó mơnhông mơdêk cheăng kâ’’. Ai kơxo# liăn jâ khên tơnôu mơ’no liăn rôe phon rơvât, pơkeăng rak vế hdrê kơchâi plâi pôm, rak ngăn dêi kơdrum tiu. Kơnôm ti mê, pêi lo tiu dêi rơpo\ng tâk châ péa xôh tâng pơchông [a\ hơnăm hdrối. Ôh tá xê to ai liăn mơdrếo ăm khu vâi kơdrâi, vâi krâ ối rơlối liăn vâ mơ’no cheăng kâ. Jâ Bích phiu ro:

‘’Hdrối hơnăm 2017 rơpo\ng trâm pá ‘nâng, châi tamo xua mê ôh tá ai liăn mơ’no cheăng rak ngăn tiu. Klêi mê Khu pơkuâ vâi kơdrâi cheăm Thuận Hà ai to\ng kum 10 rơtuh liăn rak ngăn tiu, klêi mê veăng mâu lâm hnê kih thuât rak ngăn loăng plâi, á xuân hiăng ‘nâi pêi dêi a kơdrum tiu. Troh nôkố tơdroăng rêh ối rơpo\ng xuân hiăng chía tâ, cheăng kâ xuân tơniăn’’.

Jâ Quyên, jâ Bích bu 2 tung kơxo# chât ngế khu tơru\m hluăn ing kơtiê krá tơniăn ing tơdroăng vâi kơdrâi kum dêi pó mơnhông cheăng kâ a cheăm Thuận Hà, tơring Dak Song, kong pơlê Dak Nông. Jâ Nguyễn Thị Tơ, Kăn hnê ngăn Khu pơkuâ vâi kơdrâi cheăm Thuận Hà, tối ăm ‘nâi: Rêm hơnăm, a cheăm ai vâ chê 100 ngế nâ o châ Khu pơkuâ vâi kơdrâi teăng mâ ăm mung liăn vâ mơnhông cheăng kâ. Rơtế [a\ mê, mâu roh hnê khoa hok kih thuât xuân châ tơku\m po đi đo a mâu thôn hiăng mơdêk châ tơ-[rê tơdroăng pêi pêt, rak ngăn, mơnhông troăng pêi cheăng ăm khu pú.

Nôkố Khu pơkuâ vâi kơdrâi mơhnhôk khu vâi kơdrâi tơku\m mơjiâng chiâng tôh, đo#i, khu tơru\m cheăng. Ing mê, hiăng mơjiâng châ tơ-[rê hên túa pêi xua vâi kơdrâi pơkuâ ai pêi lo liăn châ hr^ng rơtuh liăn rêm hơnăm.

‘’{a\ tơdroăng k^ tơkêa [a\ hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla [a\ vâi kơdrâi kong pơlê mê pak^ng tơdroăng ăm mung liăn ngin thế séa ngăn tung tơdroăng pêi pro mơdrếo liăn laih, liăn xiâm. Ki rơhêng vâ tối cho tơdroăng hnê mơhno vâi xúa kơxo# liăn châ tơ-[rê môi tiah hnê mơhno vâi xúa khoa hok kih thuât ing mâu tơdroăng hnê mơhno vâ hnê ăm vâi xúa kơxo# liăn lơ rak ngăn loăng plâi mơnăn păn châ tơ-[rê ing mê xúa kơxo# liăn tro tơdroăng kô châ pơxúa’’.

Ing mâu troăng pêi rơkê châ pơxúa, troh nôkố tơdroăng vâi kơdrâi kum dêi pó mơnhông mơdêk cheăng kâ xua Khu pơkuâ vâi kơdrâi cheăm Thuận Hà, tơring Dak Song, kong pơlê Dak Nông pêi pro châ mâu khu râ cheăng Đảng, khu kăn pơkuâ khe\n kơdeăn, tơdrêng amê, thăm mơhnhôk hên nâ o veăng, kum châ phâi tơtô ăm hên rơpo\ng [a\ tơdroăng veăng kum ivá dêi kong pơlê pêi pro châ tơ-[rê tơdroăng kơdro kơtiê tung cheăm.

Hương Lý chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng