Dom bangsa bhum Tây Nguyên - Trường Sơn saong bhum Tây Bắc tal harei ini jeng daok khik piah hu biak rilo janih tạo hình, dalam nan njauk ndom tal dom janih sarak meng kayau. Dom janih sarak meng kayau piah ngak pasiam sang daok, sang palei, sang kabo, pabah mbang palei, ngak đạo cụ piah iew yang, chat tamia dalam dom lễ hội... ndung bak bruk nghệ thuật glaong saong kak kajap haong hatai jia di bhap bani.

Sli (atau daok iew lac daoh sloong hao) nan lac sa dalam dom ragu daoh bhap bani biak gheih di urang Nùng daok di tỉnh Bắc Giang. Taphia panjin alak akaok thun bahrau atau dalam harei pataom gauk, dalam harei likHah, … dom kadha Sli jamen? bingi, bak hatai anit ranam tuk halei jeng hu yava tagok, lai gam haong sap yava di ceik glai ngak ka urang pang biak takre.

Nậm Kéng, palei urang Xa Phó di xã Nậm Sài (huyện Sa Pa, Lào Cai) lac “bhum palei ” di bruk pet tangin khan bac meng kan hu pok brei angan lac inem krung ilamu phi vật thể thun 2014… Labaih 60 boh sang daok jaik gauk, urang Xa Phó di bản Nậm Kéng jum pataom gauk dak padang rai duik ilamu , khik ramik bruk ngak meng kan

Gam haong ilamu mbang huak, khan ao tui muk kei atau dom ragu daoh bhap bini, ragam tamia meng kan biak gheih….bangsa Thái daok hu adat raco kaok harei Tết piah likau patuah jamo. Kadha “Dom bangsa adei sa-ai”harei ini, da-a mikva saong taong abih gauk duah thau ka adat cambat hu makna siam mekre ini:

Lạng Sơn lac bhum taneh di rilo palei ngak meng kan. Dalam nan, ngak gilau lac bruk ngak meng rilo rai ni mai di urang Tày, Nùng palei Lạng. Pok gilau oh lac kak kajap haong ilamu bo dok hu mong lac talei pambuak menuac daok diuk haong lot daih. Meng jalan ngak biak, tapa rilo rai ni mai, bruk ngak gilau dok hu dom boh sang pak ni ngak saong khik ramik .Kadha dom bangsa adei saai harei ni, khol drei gam hong Mai Linh – Urang pambuak bruk song rayo sap ndom VN dok di bhum Đông Bắc yaih khan ka bruk ngak gilau di urang Tày-Nùng palei Lạng:

Adat Ngak Then hu UNESCO vak tame Angan Inem krung ilamu phi vật thể lambaok di menuac sia dunya. Ini lac bruk ngak brei hadah mbaok meta bhap bini dom bangsa Tày, Nùng, Thái, abih di nyu lac ngan saong dom nghệ nhân bhap bini kayua dom urang nan, lac dom menuac rik daong praong dalam bruk khik ramik, patoa veik saong patagok ilamu bhap bini hadah krah ini.

Bahrau ini, dalam harei Inem krung Ilamo Việt Nam, nyaom nghệ nhân urang bangsa Khơ-mú tỉnh Điện Biên hu mai bal ine Hà nội, me-yaih khan tal bhap bani bruk ngak alat ragam meng kan saong parang me-in dom ragam tamia bhap bani di urang Khơ-mú di Muyim Dân tộc học Việt Nam. Mbaik talak dua gilaong saong ilamu yuk talak meng idung, pachreih hu rilo urang mai mong iek.

Pathau mikva saong grauk ayut! Urang Ê Đê hu biak rilo alat ragam di mukkei hu ngak meng kreim la-ar, dalam nan hu talak rakle Đing năm. Ragam nan kak kajap haong dalikan biak gheih ka hatai anit ranam amaik ame di 6 urang hia ka amaik, ame plang lahik. Hadei di nan, urang Ê Đê pandar piah yuh tui ragam daoh Eirei, tuk ngak dom adat yau: paling Yang tapen ia, adat likau hajan, adat uan padai birau, tame sang birau, ndam padhi…

Parang iek rup cih Đông Hồ dahlau dieh dan haong urak ni, daok peih tabiak di Muyim Mỹ thuật Việt Nam, parang iek hu ba chrieh chai ka urang takre rup cih bhap bini. Bruk ngak ini daok dalam dom bruk padang ngak harak gar Hồ sơ pakat nagar “Bruk ngak rup cih Đông Hồ”pok tagok UNESCO, piah pasiam viek, khik caga haong patagok bruk ngak rup cih bhap bini dalam vaktu baharau ini.

Tết bingu mào gà (daok ieu lac Tết bingu) di bangsa Cống daok di dom xã Pa Tần (huyện Nậm Pồ), Pa Thơm (huyện Ðiện Biên) song Nậm Kè (huyện Mường Nhé) bahrau hu Mintri ilamu, Thể thao song Du lịch brei harak Chứng nhận Inem krung ilamu phi vật thể pakat negar.