Êa msĭn Phan Thiết mâo hƀuê ênuk knhuah gru sui thŭn hŏng êbeh 300 thŭn, jing mta mnơ̆ng jăk hing ang mŏng krĭng Bình Thuận hđăp, ară anei jing čar Lâm Đồng. Bruă mkra êa msĭn Phan Thiết dưi ba mdah bi mklă jing knhuah gru dhar kreh. Anei jing klei ktưn hưn mơ̆ng mnuih ƀuôn sang Phan Thiết.

Bruă mkra mjing êa msĭn mơ̆ng đưm Phan Thiết mâo mơ̆ng dŭm thŭn knhal jih êtuh thŭn XVII, kyua mnuih ƀuôn sang krĭng Quảng Bình, Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên (anăn iêô êlâo kơ bi mŭt),… hlue si êpul kan yan krĭng Dhŭng (mơ̆ng mlan 5 truh mlan 11 grăp thŭn) hlăm krĭng êa ksĭ Phan Thiết trah mă leh anăn dôk jưh čiăng mkra mjing, dôk guôn jih yan wĭt kơ ƀuôn sang. Kyua mâo phŭn kan hdang lu jơr, hnơ̆ng đạm lu hŏng klei găl yan adiê mđiă hlơr djŏ guôp hŏng bruă mkra mjing êa msĭn, kyua anăn  bruă mkra mjing dŭm pluh lĭt pioh ƀơ̆ng hlăm sang, ƀrư̆ ƀrư̆ mnuih ƀuôn sang mkra mjing lu hĭn čiăng čhĭ kơ phung hlăm sang mnia leh anăn krĭng ƀuôn sang mâo klei čiăng, mơ̆ng anăn mkŏ mjing sa bruă mkra mjing êa msĭn ti Phan Thiết. Anăn knăl êa msĭn Phan Thiết amâo djŏ knŏng mâo mơ̆ng đưm ôh ƀiădah ară anei ăt mâo klei hing ang, dưi ba čhĭ kơ ala čar tač êngao dlông rŏng lăn.

Trần Ngọc Dũng, Khua Knơ̆ng bruă Seagull (ƀuôn hgŭm Phú Thủy, čar Lâm Đồng)  jing pô ba leh anăn knăl êa msĭn mơ̆ng đưm Phan Thiết (anăn knăl êa msĭn Tĩn), tal êlâo dưi dưm hlăm anôk ba čhĭ ti Mi, kah mbha, ñu ktưn hưn snăk tơdah êa msĭn mơ̆ng đưm  ti Phan Thiết mâo leh ti anôk ba čhĭ ala čar Mi. Jing mnuih Phan Thiết, mơ̆ng điêt, Dũng thâo leh lu klei yăl dliê kơ êa msĭn Phan Thiết. Truh kơ prŏng, ñu čang hmăng klei yăl dliê anei dưi kriê pioh leh anăn lar bra kyua anăn mkŏ mjing leh Sang kriê pioh êa msĭn.

Mơ̆ng 2016 truh ară anei jing 10 thŭn leh, ăt gĭr mđĭ lar mnơ̆ng dhơ̆ng dhar kreh tinei. Hlăm Sang kriê pioh êa msĭn mâo dŭm anôk mpŭ kơ bruă trah mă kan, bruă mkra mjing hra leh anăn aduôn aê mơ̆ng bruă mkra mjing êa msĭn Phan Thiết.  Mbĭt hŏng Sang kriê pioh êa msĭn anei jing klei čang hmăng kơrŭ wĭt anăn knăl êa msĭn Tĩn mơ̆ng dŭm ênuk nao êlâo, phung ayŏng amai êbeh 60, 70 thŭn, arăng ăt dôk hdơr.

Hlue si Êpul hgŭm êa msĭn Phan Thiết, ƀuôn prŏng Phan Thiết hđăp mâo êbeh 200 anôk mkra mjing êa msĭn, grăp thŭn mkăp kơ anôk ba čhĭ hlăm brô 22 êklăk lĭt êa msĭn hŏng prăk hrui wĭt giăm 1000 êklai prăk, mjing bruă mă kơ 400 čô mă bruă leh anăn dŭm êbâo čô mă bruă hlue mmông. Bruă mkra mjing êa msĭn ăt ba čhĭ hlăm brô 22 êbâo ton kan/thŭn, đru kơ phung trah mă kan hdang mđĭ lar bruă trah mă kan hlăm êa ksĭ.

Trương Quang Hiến, Khua Êpul hgŭm êa msĭn Phan Thiết brei thâo, klei mdê mơ̆ng êa msĭn Phan Thiết mkă hŏng krĭng mkăn jing mâo êa knĭ ƀơ ƀiă (mnơ̆ng mkra mjing jing kan điêt ruăt) amâodah êa mil hrah ƀơ ƀiă (mnơ̆ng mkra mjing jing kan nục); mngač, mâo mnâo ƀâo mngưi, mmih kyua mâo hnơ̆ng đạm lu. Klei mdê anei kyua hdră bi mđam ti gŭ adiê mđiă, angĭn leh anăn hnơ̆ng hlơr man dưn mơ̆ng yan adiê krĭng Dhŭng kwar Krah hmăi jăk kơ klei mâo kpei hlăm hruê mmông mđam, ti anôk mkăn amâo dưi mâo ôh.

 Việt Nam drei mâo dŭm anôk mkra mjing êa msĭn lu. Sitôhmô msĕ si ở Phan Thiết leh anăn Phú Quốc, amâodah Nha Trang amâodah Cát Hải. Khădah snăn, Phan Thiết jing êa msĭn hlue si hră mơar čih ăt êbeh 300 thŭn leh. Mta phŭn jing ya ngă pô amâo mkŏ mjiing hră mơar akâo kơ jing mnơ̆ng kriê pioh amâo êdah klă ala čar hŏng êa msĭn snăn bruă anei ăt kyua klei kƀah mơ̆ng êpul. Bruă anei brei pô akâo mơ̆ng sui leh, truh ară anei mphŭn kčưm snăn ƀuh ênoh yuôm ñu jing  brei ngă yơh.

 Hlue si Knơ̆ng bruă dhar kreh, mjuăt asei mlei leh anăn hiu čhưn ênguê čar Lâm đồng, mơ̆ng bruă ksiêm dlăng boh phŭn kơ hƀuê ênuk mkŏ mjing, hdră mkra mjing leh anăn ênoh yuôm bruă mkra mjing êa msĭn Phan Thiết hlăm hră akâo mơ̆ng Êpul hgŭm êa msĭn Phan Thiết, mbĭt anăn ksiêm dlăng hŏng hră mơar mnơ̆ng kriê pioh amâo êdah klă “Bruă êa msĭn mơ̆ng đưm Phan Thiết” brei ƀuh bruă anei rơ̆ng kơ hnơ̆ng kčah, klei găl čiăng hưn mdah ngă hră mơar kreh knhâo hưn hŏng Phŭn bruă dhar kreh, mjuăt asei mlei leh anăn hiu čhưn ênguê bi mklă, ba hlăm Anăn mnơ̆ng kriê pioh dhar kreh amâo êdah klă ala čar hlue si klei kčah.

 Hŏng bruă mkra mjing êa msĭn êbeh 50 thŭn leh, Nguyễn Hữu Dũng, Khua Knơ̆ng bruă êa msĭn Bà Hai (ƀuôn hgŭm Phú Thủy) brei thâo, ñu mơak snăk leh hmư̆ klei hâo hưn anei, kyua anei jing tur knơ̆ng čiăng mđĭ lar klei găl mnơ̆ng jăk krĭng kwar.

Anăn knăl êa msĭn Phan Thiết ăt sui leh mơh, dŭm thŭn hŏng anei leh. Bruă OCOP pô mâo leh, mrô bi mklă anôk mkra mjing ăt mâo leh, mbĭt hŏng klei găl dôk hlăm krĭng êa ksĭ čiăng ngă bruă hiu čhưn ênguê snei jing jăk snăk. Ƀiădah dưi mâo klei tŭ yap snăn brei mâo klei gĭr mơ̆ng jih jang dŭm tĭng kơ bruă sang čư̆ êa, kơ dŭm anôk bruă, dŭm knơ̆ng bruă dôk mkra mjing êa msĭn, drei ngă jăk hĭn, mơ̆ng anăn kơh mđĭ lar anăn knăl nu grăp hruê lar kbưi hĭn.

Mnuih ƀuôn sang Phan Thiết mkra mjing êa msĭn đru mguôp kơ klei huă ƀơ̆ng grăp gŏ sang hơuh mđao hĭn leh anăn mnâo amâo dưi bi lŭk ôh mnơ̆ng dhơ̆ng mkăn. Lač kơ Phan Thiết jing lač kơ êa msĭn leh anăn lač kơ êa msĭn jing bi mĭn mtam kơ Phan Thiết. Bruă mkra mjing êa msĭn Phan Thiết amâo djŏ knŏng hing ang ôh ƀiădah lŏ mâo ênoh yuôm kơ bruă duh mkra, ênoh prăk hrui wĭt kơ bruă mkra mjing êa msĭn truh dŭm êbâo êklai prăk hlăm thŭn leh anăn đru mđĭ bruă duh mkra - ala ƀuôn alŭ wăl đĭ kyar. Mơ̆ng ênoh yuôm snăn, êpul êya mnuih ƀuôn sang leh anăn dŭm anôk bruă duh mkra ti alŭ wăl čang hmăng “Bruă mkra mjing êa msĭn mơ̆ng đưm ti Phan Thiết” srăng dưi ba hlăm Anăn mnơ̆ng kriê pioh dhar kreh amâo êdah klă ala čar thŭn 2026.