VOV4.Êđê - Sui ho\ng anei 20 thu\n, hruê 01/11/1998, hdra\ mđung asa\p blu\ klei Sedang gưl tal êlâo dưi mđung hluê êlan mđung asa\p ala ]ar mơ\ng Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam dôk jưh ti kr^ng Dap kngư. Mb^t ho\ng 3 hdra\ mđung asa\p blu\ mnuih djuê [ia\ ayo\ng adei mka\n ti kr^ng Dap kngư mâo mđung mb^t ana\n jing Êđê, Jarai, Bahnar, hdra\ mđung asa\p mâo brua\ klam hâo hưn, mtô mblang kơ hdra\ mtru\n mơ\ng Đảng lehana\n hdra\ bhia\n mơ\ng knu\k kna; k]e\ đru kơ hdra\ duh mkra pla mjing, kriê dla\ng klei suaih pral kơ mnuih [uôn sang. Mb^t ana\n đru kriê pioh kja\p knhuah dhar kreh djuê ana mơ\ng đưm. 20 thu\n êgao, hdra\ mđung asa\p klei Sedang m`a\ kla\ leh k’hưm, brua\ klam mơ\ng pô hla\m hdra\ mblang – ktuê ra\k a\t mse\ mơh mđ^ hnơ\ng tu\ dưn du\m mta phu\n hla\m klei hâo hưn, [rư\ hruê [rư\ mâo lu klei mđing uê` mơ\ng [^ng hmư\ hdra\ mđung asa\p gia\m, kbưi.

}ia\ng kơ klei blu\ Sedang kwang bo\ ho\ng klei myưng m’ang hlăm hdră mđung asa\p mơ\ng Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam, phung ayo\ng amai adei ngă brua\ mblang, răk g^r jih ai tiê ma\ brua\ knua\. Kyuadah hlăm ana\n đa mâo mnuih mrâo hriăm jih gưl phổ thông, phu\n tal êlâo kbia\ mơ\ng [uôn sang pô djo\ ruah nao ngă brua\ mblang lehana\n răk hlăm hdră mđung asa\p. Lo\ bi hdơr hlăm du\m hruê mrâo hriê ngă brua\, Gương lo\ bi hdơr:“Hlăk du\m hruê mrâo mu\t ngă brua\ mđung klei blu\ djuê ana Sedang kâo ka thâo kjăp ôh hlăm brua\ mblang, si srăng mblang ]ia\ng kơ ênưih thâo săng, lehana\n si srăng răk ]ia\ng bi djo\ ho\ng klei mđung asa\p. Drei blu\ tlao kơ êngao jing ênưih, [ia\dah leh mu\t răk hlăm adu\ ma\ asa\p snăn ai tiê klei m^n bi yơ\ng, bi hu^, kyuana\n suăi êmăn măng ai mơh dưi răk leh he\ sa klei mrâo amâodah sa klei yăl dliê. Truh hla\m brô sa thu\n êdei kơ ana\n, [rư\ [rư\ dơ\ng mưng ho\ng brua\ knua\, lehana\n mâo klei g^r jih ai tiê mơh lo\ hriăm êmuh mơ\ng phung ayo\ng, phung amai nao êlâo mơ\ng du\m hdră mđung mkăn, boh nik leh mâo nao hriăm hlăm sa boh adu\ hriăm mbo\ kơ klei hriăm blu\, hriăm mblang, mơ\ng pô mbrua\ hla\m hdră mđung asa\p Kim Cúc ktrâo ata\t ti Hà Nội, lehana\n hriăm hlăm du\m boh adu\ hriăm mbo\ mkăn mơ\ng sang mđung asa\p blu\”.

Amâo mâo mdei hlăm klei hriăm mjua\t, mđ^ hnơ\ng thâo hlăm brua\, lo\ ksiêm duah, hriăm êmuh hla\m klei hd^p mda ala [uôn; lo\ bi kjăp klei blu\ am^ kkiêng pô mơ\ng du\m klei bi tuôm ho\ng [^ng hmư\ hdră mđung asa\p, hlăm du\m blư\ đue# w^t kơ [uôn sang, ]ua\ găp djuê… Êpul ngă brua\ klei blu\ Sedang knư\ hruê knư\ mâo klei đ^ kyar. Brua\ mblang lehana\n răk amâo mâo djo\ mil mơ\ng klei mblang bi djo\, [ia\dah lo\ bi dăp pruê blu\ bi djo\ hluê knhuah djuê ana pô, ]ia\ng kơ mnuih hmư\ ênưih thâo săng, ênưih hdơr, lehana\n ênưih tui ngă. Pô ngă brua\ mđung asa\p A Saly, yăl dliê:“Leh lu thu\n mlan mâo phung ayo\ng amai nao êlâo đru ba ktrâo brei hdra\ mblang, hdră răk, lehana\n ]o\ng asei mlei pô g^r hriăm êmuh, ]ia\ng lo\ thâo kjăp h^n klei dăp boh blu\. Kâo [uh, brua\ mblang brei mâo klei ksiêm hriăm lu, tơdah la] brua\ mblang jing mblang bi djo\, ]ia\ng kơ jih jang boh blu\ pô yua jing găp djo\ ho\ng klei blu\ pô. Kâo g^r hriăm êmuh nanao, ]ia\ng mprăp kơ pô bi kjăp klei blu\ djuê ana pô, lehana\n lo\ hriăm klei djuê lar ]ia\ng bi thâo săng kjăp h^n kơ brua\ mblang”.

Hlăm du\m thu\n tal êlâo mđung asa\p blu\ klei Sedang, mâo leh lu hra\ mơ\ng [^ng hmư\ ti kdriêk Krông Pa], ]ar Daklak, lehana\n du\m kdriêk Đăk Tô, Đăk Hà, ]ar Kontum mơ^t. Mb^t ho\ng klei bi mni mâo, [^ng hmư\ hdră mđung asa\p ăt mâo mơh klei đru k]e\ kơ hdra\ mblang, kơ hdră răk, la] kơ do\k blu\ mơ\ng grăp ]ô ngă brua\ mđung asa\p. Jih jang klei khăp mơ\ng [^ng hmư\ hdră mđung asa\p lo\ mđ^ leh ai tiê ayo\ng adei ngă brua\ mđung asa\p klei Sedang, mâo klei g^r h^n ]ia\ng kơ hdră pô mđung jăk nanao. Y Đuynh, ti [uôn Hring, sa\ Êa H’Đing, kdriêk }ư\ Mgar, ]ar Daklak la]:“Kâo kreh hmư\ nanao hdră mđung asa\p klei Sedang mơ\ng sang mđung asa\p blu\ Việt Nam ho\ng đ^ng blu\ dja\ hiu. Hdră mđung asa\p klei Sedang ti [uôn hmư\ mnga] snăk, phung ayo\ng, phung amai blu\ ênưih thâo săng, mse\ si đo\k ayo\ng Saly. Hmư\ klei di`u ktrâo ata\t kơ brua\ duah [ơ\ng. Go\ sang pô pla kphê mrâo anei tuôm ho\ng klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă, k[ah êa krih… snăn mơ\ng leh hmư\ jê` jê` đ^ng mu` ktrâo ata\t kơ hdră dlăng kriê wiê ênăk ana kphê, kâo [uh jing jăk snăk, mse\ si ktrâo ata\t hdră mđam bi mbru\ eh êmô pioh pruê kơ mnơ\ng pla, ]ia\ng bi mboh h^n. Lehana\n kâo khăp hmư\ snăk klei kưt mu` ênhiang djuê ana ti Lăn Dap Kngư, hmư\ êwa ]ing ]har mơak snăk”.

Mb^t ho\ng jih jang hdră mđung asa\p blu\ mnuih djuê ana mkăn ti lăn Dap Kngư, hdră mđung asa\p klei Sedang knư\ hruê knư\ mâo klei bi mlih kjăp, lo\ ba lu klei hâo hưn truh ho\ng [^ng hmư\ hdră mđung asa\p. mse\ si klei mrâo, Quốc hội ho\ng mnuih [uôn sang, klei suaih pral kơ jih jang mnuih, hrăm mb^t ho\ng [^ng ngă lo\ hma, kr^ng [uôn sang mrâo, knhuah siam dhar kreh djăp djuê ana Lăn Dap Kngư… Hdră mđung asa\p mâo đru leh mơh kơ [^ng hmư\ lo\ thiăm klei thâo săng hlăm klei duah [ơ\ng, hlăm klei răng kriê asei mlei, thâo săng kơ klei bhiăn knu\k kna, thâo săng kơ knhuah gru dhar kreh djuê ana pô, lehana\n thâo [uh klei yăl dliê kơ lu djuê ana mkăn hla\m lăn ]ar… Ngă brua\ ]ia\ng kơ [^ng hmư\ thâo săng, lehana\n đru bi kriê pioh knhuah gru dhar kreh djuê ana pô, lu thu\n leh êgao, hdră mđung asa\p klei Sedang lo\ ksiêm duah, ma\ asa\p klei mu` djuê ana pô mơ\ng du\m boh [uôn hlăm Lăn Dap Kngư. Truh kơ ara\ anei mâo ma\ asa\p truh leh 370 klei kưt mu` djuê ana Sedang ho\ng lu ênhiang mdê mdê, ho\ng lu klei ]ia\ng pia djo\ tuôm kơ klei hd^p mda hla\m mnuih [uôn sang. A Đâm dôk ti alu\ Long Jon, sa\ Đăk Ang, kdriêk Ngọc Hồi, ]ar Kontum, la]:“Kâo khăp snăk hmư\ klei mu` djuê ana Sedang mđung hlăm hdră mđung asa\p sang mđung asa\p blu\ Việt Nam. Boh nik hmư\ mu` ênhiang ayo\, rơnge, ting ting. Lu đo\k mu` hlăm hdră mđung asa\p jăk snăk hmư\. Kâo [uh ara\ anei lu ênhiang klei mu` mơ\ng djuê ana Sedang, ho\ng phung hđeh mrâo ara\ anei di`u amâo đei lo\ ]ia\ng hmư\ ôh. Kyuana\n, kâo hmăng hmưi kơ hdră mđung asa\p klei Sedang mơ\ng sang mđung asa\p blu\ Việt Nam mđung lu h^n klei mu` djuê ana Sedang ]ia\ng kơ di`u hmư\, thâo săng, lehana\n thâo kriê pioh knhuah gru dhar kreh djuê ana pô”.

Mb^t ho\ng brua\ mđung asa\p blu\, êpul Sedang lo\ mkra klei hâo hưn hlăm hla po\k internet VOV4.VN mơ\ng sang mđung asa\p blu\ Việt Nam, đru kơ mnuih [uôn sang Sedang dôk hlăm djăp anôk lu kr^ng kwar hlăm ala ]ar, amâodah ti ala ta] êngao dưi dlăng, dưi hmư\ ho\ng klei blu\ djuê ana pô. Truh kơ ara\ anei, mâo leh êbeh 34 êbâo gưl ]ô mnuih dlăng, lehana\n po\k hlăm hla po\k web klei Sedang, kah knar grăp hruê mâo êbeh 100 gưl ]ô mnuih mơ\ng 30 ala ]ar dlông ro\ng lăn po\k dlăng.

Tui si Nhat Lisa, k’ia\ng khua adu\ brua\ mđung asa\p mnuih djuê [ia\ VOV Tây Nguyên, Khua êpul Sedang, brua\ mđung asa\p klei Sedang ]ia\ng bi mâo klei kjăp hla\m dua mta, ana\n jing mblang, lehana\n răk. Klei mblang bi mblang ho\ng klei ênưih thâo săng, đo\k blu\ răk êdu êun djo\ ho\ng ênhiang klei blu\ djuê ana pô.“Kâo m^n, ]ia\ng kơ hdră hâo hưn ho\ng klei blu\ djuê ana pô, knư\ hruê knư\ je\ giăm h^n ho\ng [^ng hmư\, snăn êngao kơ ngă jăk brua\ brua\ pô hlăm anôk brua\, êpul ayo\ng adei mblang lehana\n răk ăt lo\ bi mkiêt mmông tui nao ho\ng [uôn sang ]ia\ng lo\ mbo\ thiăm klei blu\ pô, lehana\n lo\ mđing hmư\ knhuah klei djuê ana pô blu\. Ho\ng phung ]ih mkra hdră mđung asa\p adôk mda asei, lo\ g^r ngă brua\ hiu ]ih, tru\n nao hlăm klei hd^p, mơ\ng ana\n kơh ma\ klei hriăm kơ brua\ mblang, lehana\n răk, lehana\n mâo klei ]ih kjăp h^n, djo\ h^n ho\ng knhuah gru dhar kreh djuê ana pô. Phung ngă brua\ mblang lehana\n răk brei mâo klei g^r h^n, ktưn lu h^n ]ia\ng ba w^t boh tu\ dưn jăk hlăm wưng kơ ana\p”.

Klei g^r mơ\ng jih jang ayo\ng amai adei ngă brua\ mđung asa\p Sedang ăt mâo ma\ leh mơh du\m klei bi mni mơ\ng Sang mđung asa\p blu\. Ana\n jing Kdrê] Knhuah jăk siam dhar kreh du\m djuê ana lăn Dap Kngư kơ “Klei bhiăn akâo klei pap m`ai hlăk aguah ưm – jing knhuah siam mơ\ng dhar kreh mnuih Sedang” mâo ma\ klei pah mni hnơ\ng C, klei pah mni mơ\ng Asa\p blu\ Việt Nam thu\n 2017. Hdră mđung asa\p kluôm “Dhar kreh Sedang: Phu\n agha klei thâo pap, iêu mklin, bi lar klei jăk yâo” mâo ma\ klei pah mni êa Prăk hla\m klei bi lông mđung asa\p kluôm ala thu\n 2018.

Lu klei khăp yuôm bhăn mơ\ng [^ng hmư\ hdră mđung asa\p blu\ mơ\ng [uôn sang, lu klei pah mni mơ\ng Sang mđung asa\p blu\ ViệtNam, jing leh klei mđ^ ai ayo\ng adei ngă brua\ mblang lehana\n răk mơ\ng hdră mđung asa\p Sedang hlăm VOV Lăn Dap Kngư, lo\ dơ\ng ktưn, hriăm êmuh, mjua\t mjing ]ia\ng bi kjăp jơ\ng ]huang êbat hlăm êlan mđung asa\p klei blu\ mnuih djuê [ia\ mơ\ng Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam, kyua kơ klei hd^p mnuih [uôn sang ti Lăn Dap Kngư knư\ hruê knư\ đ^ kyar./.