Hluê hră kak lăn bruă dliê kmrơ̆ng, Alŭ 4, krĭng 4, čuê dliê 989, kdrêč dliê Anôk bruă sang čư̆ êa să Ia Mơr, kdriêk Čư̆ Prŏng kriê dlăng, jing dliê amâo mnơ̆ng dhơ̆ng ôh. Ƀiădah boh sĭt, hlăm brô 3ha dliê tinei mâo dhiang klei gang. Hlăm lam jing ân kñŭl mbĭt hŏng dŭm mta ana bhiâo hruê dôk đĭ jing mtah mda. Ti dŭm anôk, ăt mâo phŭn kyâo ảăng koh hlŏng čuh jŭ tŭt. Klei bi rai dliê ăt mâo ti čuê dliê 990, kdrêč dliê mâo Anôk bruă sang čư̆ êa să Ia Mơr kriê dlăng, čuê dliê 991, 993 kdrêč dliê mâo Anôk bruă răng mgang dliê Ia Muer kriê dlăng. Ayŏng Sa Văn Điều – pô mă bruă răng mgang dliê mơ̆ng Anôk bruă sang čư̆ êa să Ia Mơr brei thâo:

 “Ƀuh arăng hiu suang dlăng diñu đuê̆ jih. Nao bi rai dliê diñu ksiêm dlăng jih leh. Pô kăp ksiêm diñu, diñu ăt ksiêm mơh pô, dleh snăk. Hiu suang dlăng buh dleh dlan êdi. Djŏ mmông hiu suang dlăng amâo ƀuh ôh, ƀiădah hruê êdei ƀuh pla ana kyâo mrâo, hbĭl diñu ngă hmei kăn thâo lei”.

        Dliê amâo djŏ knŏng amâo mâo mnơ̆ng dhơ̆ng, ƀiădah lu ênhă dliê ti Gia Lai mâo arăng bi rai kjham. Ti kdriêk Čư̆ Sê, hlăm ênoh 2.100 ha dliê mâo Anôk bruă sang čư̆ êa să H’Bông kriê dlăng, hlăm 1 thŭn êgao mâo êbeh 34 ha ti dŭm čuê dliê 1064, 1065 mâo phung tlĕ uă ba pla ana mtŭk. Klei bi rai dliê tinei mâo leh Anôk bruă kahan ksiêm ba kčŭt hưn, ƀiădah truh kơ ară anei ka dưi msir mghaih mơh. Thái Thượng Hải – Khua anôk bruă ksiêm dlăng dliê kmrơ̆ng kdriêk Čư̆ Sê brei thâo

“Ênhă mâo să H’Bông kriê dlăng, êlan găn êrô dleh êdi, čiăng ksiêm dlăng, hmei kreh nao găn kdriêk Phú Thiện, truh Ia Pa mŭt hlăm wăl dliê. Mnuih mă bruă, klei dleh dlan ba lu klei gun kpăk hlăm hdră kriê dlăng.

       Mlan 11/2022, Kahan ksiêm čar Gia Lai kčŭt hưn leh klei soh “Kƀah đua klam ba klei truh kjham” mâo ti Anôk bruă kriê dlăng dliê kdriêk Đức Cơ djŏ tuôm kơ klei ngă soh luič 9 êbâo ha dliê hlăm wưng 2011-2019. Anôk bruă ksiêm dlăng čar Gia Lai ăt kčŭt hưn klei ngă luič 2 êbâo ha dliê ti Anôk bruă dliê kmrơ̆ng Ia Pa, kdriêk Krông Chro. Ti 2 anôk anei, lu ênhă lăn dliê jing pưk hma pla kñŭl lehanăn jing anôk mnuih ƀuôn sang rông êmô.

        Hlăm 5 thŭn êgao, êpul djŏ tuôm čar Gia Lai hmao ƀuh 2.940 klei ngă soh hlăm bruă dliê kmrơ̆ng, knŏng mơ̆ng akŏ thŭn 2022 truh ară anei, dŭm alŭ wăl hmao ƀuh 290 klei, hlăm anăn msir mghiah klei ngă soh jhat 29 klei. Ênoh klei ngă soh mâo klei bi êdah thŭn êdei hrŏ mkă hŏng thŭn êlâo kơnăn, ƀiădah klei bi rai dliê, ksĭng mmiă lăn dliê ăt mâo dleh dưi ksiêm dlăng lehanăn dleh gang mkhư̆. Trương Văn Nam, khua adŭ bruă kriê dlăng, răng mgang dliê – Knơ̆ng bruă ksiêm dlăng dliê kmrơ̆ng čar Gia Lai, brei thâo:

“Boh sĭt, ară anei. Êpul mă bruă lu kăn dưi ngă lei. Knŏng jưh kơ anôk bruă djŏ tuôm, dŭm gưl, dhar bruă mtô mblang kơ mnuih ƀuôn sang thâo săng klei tŭ dưn mơ̆ng dliê, čiăng kơ arăng mâo klei đua klam răng mgang dliê. Bruă anei amâo djŏ 1aguah, 1 tlam.”

Hŏng êbeh 632.000 ha, ară anei, Gia Lai jing čar mâo ênhă dliê prŏng tal 4 kluôm ala lehanăn prŏng tal 5 ti krĭng lăn dap kngư. Hlăm wưng êgao, ênhă dliê čŏng mâo mơ̆ng čar hrŏ nanao, hnơ̆ng luôm dliê ƀiă hĭn mkă hŏng hnơ̆ng kah knar mơ̆ng kluôm krĭng. Wưng thŭn 2015-2020, ti čar mâo êbeh 4.300 boh klei ngă soh hŏng dŭm êtuh ha dliê mâo arăng bi rai.

Mta mkăn, ti Gia Lai, ăt dôk giăm 170 êbâo ha dliê kơ dưi jao kơ anôk bruă kriê dlăng, êpul êya răng mgang. Boh sĭt anei, ngă kơ anôk bruă sang čư̆ êa gưl să čŏng pô răng mgang dliê hlăk klei găl, mnuih mă bruă ka dưi rơ̆ng kjăp. Klei anei ba lu klei kpĭ hŏng bruă hluê ngă bruă klam kđi čar ti alŭ wăl, boh tŭ răng mgang dliê amâo dưi rơ̆ng kjăp. Nguyễn Văn Hoan – K’iăng khua Anôk bruă lŏ hma – mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang čar Gia Lai brei thâo, sa mta klei ngă dŭm să dleh răng mgang dliê, jing ênhă dưi jap giăm hŏng lăn pla mjing mơ̆ng mnuih ƀuôn sang. Čiăng răng mgang dliê tŭ dưn, brei jao dliê kơ anôk bruă duh mkra amâo dah mnuih ƀuôn sang msĕ si klei kčah mtrŭn hlăm Hdră bhiăn dliê kmrơ̆ng. Khă snăn, bruă anei djŏ tuôm kơ ênoh prăk, ksiêm mkă lăn. Hoan čang hmăng, kluôm wăl dliê ti čar srăng dưi jao djŏ mnuih, djŏ hdră kčah truh thŭn 2030.

“Ară anei, Gia Lai dôk lu ênhă ka jao kơ pô dliê kriê dlăng. Klei mĭn mơ̆ng anôk bruă lŏ hma dliê kmrơ̆ng jing jih ênhă dliê brei dưi jao kơ pô dliê kriê dlăng, gĭr truh thŭn 2030, jih ênhă anei brei dưi jao kơ pô dliê kriê dlăng”.

        Tơdah amâo mâo hdră msir tŭ dưn lehanăn kluôm, dliê ti Gia Lai srăng mâo arăng ksĭng mmă grăp hruê, ti anăp klei amâo thâo bĭt mjing mơ̆ng pô dliê lehanăn dŭm anôk bruă djŏ tuôm./.