Thŭn 2018, K’Čăm leh ruĕ hriăm gưl prŏng, hlăk dôk mtô klei Angle ti sang hră gưl sa Dă Sar, kdriêk Lạc Dương kbiă hĕ yơh bruă knuă, wĭt rŭ mjing bruă knuă mrâo hŏng anăn knăl kphê “Yŭ Mnang”. Ñu yăl dliê, ana kphê siă suôr leh hŏng bruă knuă, klei hdĭp mda gŏ sang lehanăn phung ƀuôn sang kơ anei. Siămdah, knŏng čhĭ kphê asăr ka mkra mjing ôh, snăn amâo mâo yuôm ôh. Ñu lŏ ksiêm hriăm, mkŏ mjing anăn knăl kphê “Yŭ Mnang”, jing kphê doh, kphê jăk truh hŏng mnuih yua. Hŏng klei êmăt pral, ñu pŏk anôk čhĭ kphê mnăm, čan lĭng mâo giăm 200 êklăk prăk blei masin kwă kphê, kdrăp đeh kphê, lehanăn đŭng hruh kphê leh mkra. Leh dua thŭn ngă bruă, kphê Yŭ Mnang, ñu mâo mă leh klei tŭ yap jing mnơ̆ng djăp ênoh čuăn OCOP čar Lâm Đồng, lehanăn mâo leh lu mnuih blei yua khăp. Phung pla mjing kreh pĕ rač jih, snăn klei tŭ dưn kphê amâo mâo đei jăk ôh, leh mkŏ mjing kphê Yŭ Mnang kâo čiăng jing mnuih tal êlâo bi hmô mkra mjing kphê bi jăk, đru kơ phung ƀuôn sang thâo săng lehanăn tui hriăm mơ̆ng anăn mđĭ ênoh tŭ dưn kphê. Kyuanăn yơh kphê Arabica ti Dă Sar mâo ênoh tŭ dưn hĭn, ăt knar hŏng kphê krĭng mkăn mơh”.

Gŏ sang amai K’Bông ti alŭ Phú Bình, să Phú Hội, kdriêk Đức Trọng jing sa klei bi hmô kơ klei mbruă mơ̆ng mnuih mă bruă. Hlăm sa boh sang prŏng siam djiêo êlan dơ̆ng prŏng mrô 20, mâo leh êdeh pui prăk êklai, mâo lu mnơ̆ng mnuă yua ênuk mrâo pioh kơ bruă knuă, hlăm anăn mâo wăt kdrăp wiă mdiê, lehanăn dŭm pluh čô mnuih ngă bruă nanao hlăm grăp hrue, klei anei bi knăl kơ klei gŏ sang diñu jing leh sa gŏ sang thâo mâo. Hŏng 8 sao lăn giăm sang, sang ñu pla trŏng msăm, amrêč mmih, lehanăn djăp mta djam mtam, kah knar 3 mlan mâo hrui wĭt sa blư̆ hŏng ênoh truh 800 êklăk prăk. Hŏng 2 ha kphê, grăp thŭn gŏ sang ñu mâo ba wĭt truh 8 tôn kphê asăr. Êngao anăn gŏ sang ñu lŏ mưn yua truh 4 ha lăn lŏ pioh pla mdiê điŏ, grăp thŭn mâo wiă truh 20tôn. Ñu brei thâo, pla mjing ênuk ară anei jing pla mnơ̆ng pioh kơ klei čhĭ mnia, snăn duh bi liê lu yơh kơ kdrăp mă bruă mrâo mrang, ba yua hdră êlan mrâo snăn kơh dưi đĭ mdrŏng: Kâo čiăng kah mbha mơh ya mta kâo ngă leh hŏng phung pla mjing, anăn jing klei pô ngă bruă điêt snăn amâo mâo djăp kơ klei bi liê ôh. Bi tơdah ngă bruă prŏng snăn amâo mâo dưi ngă ôh. Kyuanăn, bi čoh čuăn ba yua kdrăp mă bruă mrâo mrang, hŏng hdră êlan ngă mrâo ênuk mrâo mơh. Bi lŏ lăn lĕ jing anôk điêt, snăn lŏ hiu mưn lăn kơ êngao čiăng dưi dưn yua jih ai kdrăp mă bruă mâo leh, snăn lŏ bi mưn mnuih ngă bruă. Bi tơdah lŏ lăn mâo mă knŏng điêt, lŏ hiu mưn mnuih ngă bruă mơh, dah snăn ngă bruă amâo mâo mnga ôh yơ̆. Mơ̆ng anăn yơh gŏ sang hmei lŏ duah mưn lăn kơ êngao pioh ngă bruă bi tŭ jing hĭn, kyua snăn mơh gŏ sang dưi thâo mâo mnơ̆ng pioh, đĭ kyar hĭn leh”.

Bi amai Ka Lương mnuih djuê ana K’Ho Sre, ti alŭ Phi Sour, să Phi Tô, kdriêk Lâm Hà mlih lăn pla kphê ñu trŭn kơ bruă pla mjing Lagim kñăm mâo nanao prăk ba wĭt hlăm grăp hrue. Nah tluôn sang prŏng siam jing sa alŭ wăl hŏng sang ală kĭng prŏng truh 70m2 mâo kdrăp krih êa hjăn, pruê hbâo hjăn. Amai Ka Lương lač, leh čhĭ kphê, gŏ sang ñu duh bi liê giăm 500 êklăk prăk pioh mdơ̆ng sang ală kĭng. Leh yan pla lagim tal êlâo mâo klei tŭ dưn, snăn gŏ sang lŏ pla thiăm 4 sao đang susu, lehanăn djăp mta hbei djam mtam mkăn. Knŏng tĭng mơ̆ng bruă pla mjing mơ̆ng 700m2 sang ală kĭng, hŏng djăp mta djam mtam lač, anăn, grăp mlan mâo ba wĭt êbeh kơ 10 êklăk prăk mơh. Êngao anăn, gŏ sang ñu lŏ pla mâo 5 sao kphê, rông ŭn, mnŭ lehanăn dưi mâo djăp êsei hua mơ̆ng bruă ngă lŏ: “Mnuih djuê ƀiă drei mưng leh hŏng hdră mă bruă hđăp snăn knŏng dôk guôn boh mnga kphê đuič yơh, jih thŭn knŏng mâo mă sa blư̆ êjai anăn jih jang ênoh bi liê hlăm gŏ sang, duh kơ anak aneh nao sang hră mơar hiu čan lĭng sơăi. Leh sa wưng truăn hiu duah ngă bruă mưn mơ̆ng ayŏng adei mnuih djuê lar, hmư̆ diñu bi yăl dliê kơ bruă pla mjing lagim srăng mâo prăk lu hĭn mkă hŏng bruă pla mjing kphê, lehanăn dưi mâo nanao prăk ba wĭt hlăm grăp mlan mtam”.

Hŏng klei mbruă, pral kdal hlăm klei ngă bruă knuă, mâo leh lu phung amai adei   mniê K’ho ti Lâm Đồng dưi găn leh klei dleh dlan, kpưn đĭ duah klei mdrŏng sah. Amai K’Čăm ti Dă Sar, kdriêk lạc Dương, amai K’Bông ti să Phú Hội, kdriêk Đức Trọng, amâodah amai Ka Lương ti alŭ Phi Sour, să Phi Tô, kdriêk Lâm Hà jing sa klei bi hmô, bi mklă leh kơ klei thâo gĭr čiăng dưi găn jih klei dleh dlan, kpưn đĭ kơ mdrŏng mơ̆ng phung amai adei mniê K’ho ti Lâm Đồng jing sa klei năng mpŭ êdi./.