VOV4.Êđê –Thu\n 2018, brua\ ra\ng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê mơ\ng ]ar Kontum ]ih yap leh lu klei bi mlih kla\ s^t. Ana\n jing klei nga\ soh ho\ng hdra\ bhia\n dliê kmrơ\ng mka\ ho\ng thu\n 2017 hro\ ti 3 mta: Kơ ênoh klei nga\ soh, ênoh dliê kmrơ\ng lehana\n ênha\ lui] liê. Amâo djo\ du\m ana\n, brua\ alu\ wa\l hluê nga\ ja\k hdra\ mtru\n t^ng tla brua\ kriê dla\ng, ra\ng mgang dliê mâo leh klei hma\i ja\k truh kơ hdra\ brua\ kriê dla\ng, ra\ng mgang dliê a\t mse\ mơh mđ^ klei thâo sa\ng, klei đua klam mơ\ng mnuih [uôn sang. Anei jing sa klei bi knăl ja\k siam mâo hdra\ mtru\n t^ng tla brua\ kriê dla\ng, ra\ng mgang dliê dôk ba w^t kơ mnuih [uôn sang, kơ êpul êya a\t mse\ mơh kơ du\m pô dliê ti ]ar Kontum.

Thu\n 2018, brua\ mơ\ng keh răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê ]ar Kontum mâo lu klei bi mlih. Ho\ng ênoh t^ng tla brua\ răng mgang dliê, mơ\ng phu\n pui đ^ mơ\ng 22 prăk truh 36 prăk/kwh, hrui prăk kơ brua\ răng mgang dliê mơ\ng keh mâo 248 êklai prăk, đ^ hla\m brô 80% mka\ ho\ng thu\n 2017. Mb^t ho\ng ana\n thu\n 2018 ăt jing thu\n tal êlâo amâo lo\ ngă brua\ hrui prăk răng mgang dliê, [ia\dah bi t^ng tla hluê ho\ng boh tu\ dưn ênha dliê mâo răng mgang tui si keh kia\ kriê hgu\m ho\ng du\m êpul êya, alu\ wa\l djo\ tuôm ngă brua\. Mb^t ho\ng phung khua dliê, êpul bi t^ng tla brua\ răng mgang dliê gưl kdriêk amâo lo\ mko\ mjing ôh hdră hrui, lehana\n klei bi liê. Brua\ anei mơ\ng keh răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê mko\ mjing, hâo mdah kơ êpul kia\ kriê keh bi kla\, ba mdah kơ knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar ksiêm mkla\. Hồ Thanh Hoàng, khua kia\ kriê keh răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê ]ar Kontum brei thâo, mơ\ng ako\ thu\n truh kơ knhal jih thu\n anei, êpul êya ]o\ng bi mguôp hluê ngă lu hdră bi leh brua\ jao:

“}ia\ng bi leh brua\ knua\ thu\n 2018, hmei mtru\t leh djăp êpul êya brua\ răng mgang dliê ba jao djăp ênu\m prăk t^ng tla kơ brua\ răng mgang dliê, pioh mkăp bi liê kơ pô dliê, knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa gưl sa\. Hmei hgu\m ho\ng êpul brua\ kia\ kriê dliê kyâo, pô dliê nao ksiêm mkla\ ênha\ dliê bi t^ng tla êlâo kơ ]ih rup hla kak, lehana\n mâo klei bi kla\ kơ rup hla kak, hra\ bi klin ênha\ dliê pioh kơ brua\ bi t^ng tla klei kia\ kriê. Hmei ruah knơ\ng prăk duh mkra mnia mblei mâo djăp klei dưi, kơ brua\ bi liê, pioh po\k tài khoản kơ pô dliê ngă brua\ jing du\m go\ êsei, mnuih, yang [uôn pioh ngă du\m brua\ bi t^ng tla brua\ răng mgang dliê ho\ng tài khoản knơ\ng prăk ana\n”.

K`ăm ba w^t klei tu\ dưn jăk kơ mnuih ngă brua\ mơ\ng dliê, đru msir klei ư êpa bi hro\ klei [un knap, boh nik, mnuih djuê [ia\ kr^ng taih kbưi, kr^ng dleh dlan. Mlan 5/2018 êpul hgu\m brua\ lo\ hma ho\ng keh răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê ]ar Kontum k]e\ leh kơ knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar mâo klei mkla\ mtru\n mrô 510 bi mlih hdra\ phăn jao kia\ kriê răng mgang dliê wưng thu\n 2016 – 2020. Mơ\ng ana\n, ênha\ dliê dưi bi t^ng tla brua\ răng mgang mđ^ kyar dliê kơ du\m go\ êsei, mnuih, êpul êya yang [uôn thu\n 2018 đ^ h^n mka\ ho\ng thu\n 2017, êbeh 26.700ha, mđ^ ênoh dliê mâo t^ng tla brua\ răng mgang giăm 150 êbâo ha, jing djăp 54% ênha\ dliê mâo t^ng tla răng mgang kơ pô dliê jing knu\k kna. Mâo ênoh ba w^t mơ\ng brua\ răng mgang dliê jăk h^n. Tluôn anei jing du\m klei blu\ mơ\ng mnuih [uôn sang hmei mâo ma\ asa\p hla\m dăl sa thu\n hluê ngă brua\ yang [uôn bi răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê:

“-Hlăk êlâo mnuih [uôn sang bi jah druôm tui si ]ia\ng. Ara\ anei bi răng mgang leh, ]ua\l rông bi hlua\ mda dliê ksơr. Mta\ bi ktang kơ mnuih [uôn sang amâo mâo dưi lo\ jah druôm ôh. Êlâo dih dliê hlăm anei jah druôm jih, ara\ anei lo\ bi hlua\ mda.

-Brua\ kia\ kriê răng mgang dliê asei kâo pô ăt bi mtru\t mjhar, mtô mblang kơ du\m go\ êsei thâo hdră răng mgang, grăp ]ô mnuih đru bi ksiêm dlăng, răng mgang dliê kơ asei mlei pô, lehana\n kơ jih jang mnuih [uôn sang dưi mâo brua\ t^ng tla brua\ răng mgang dliê. Nanao hlăm grăp mlan hiu ]ua\ dlăng, tơdah tuôm ho\ng klei ara\ng tlẻ\ koh druôm kyâo snăn mnuih [uôn sang pô mtam bi tio\ ma\”.

Mb^t ho\ng mnuih [uôn sia\ suôr ho\ng dliê, brua\ ]ar Kontum ngă leh hdră êlan t^ng tla brua\ răng mgang dliê hlăk đru kơ 19 êpul êya pô dliê bi kia\ kriê jăk êbeh 288 êbâo ha dliê, dưi mâo leh ênoh bi t^ng tla h’^t. Du\m klei phung ngă brua\ klei mrâo mâo ]ih mơ\ng pô bi ala khua dliê, êpul êya kia\ kriê dliê, lehana\n phung khua kia\ kriê keh răng mgang mđ^ kyar dliê Kontum brei thâo, hdră êlan t^ng tla brua\ răng mgang dliê jing boh kdru\t jăk đru bi răng mgang dliê kjăp h^n:

“Nga du\m brua\ bi t^ng tla prăk răng mgang dliê hla\m ]ar Kontum mâo đru leh yuôm bhăn hla\m brua\ răng mgang dliê. Boh nik klei bi t^ng tla kơ 360 êbâo ha dliê truh 63,5% ênha\ dliê hla\m kluôm ]ar. Du\m pô dliê jing êpul brua\ knu\k kna, knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa du\m sa\ lehana\n du\m go\ êsei, lehana\n mnuih mâo leh prăk hơ^t pioh kơ brua\ răng mgang dliê”.

Klei ksiêm yap ka djăp ênu\m brei [uh, hla\m thu\n 2018 Keh răng mgang, mđ^ kyar dliê ]ar Kontum mâo mko\ mjing leh 56 klei bi k[^n hâo hưn mtô mblang kơ hdră êlan t^ng tla brua\ răng mgang dliê ti gưl sa\, ktrâo ata\t mnuih [uôn sang ngă brua\ bi t^ng tla ho\ng tài khoản knơ\ng prăk, mko\ mjing 4 boh adu\ mjua\t bi hriăm mđ^ klei thâo kia\ kriê kơ pô dliê, bi lar hra\ mơar hâo hưn, lehana\n mbha kơ phung hđeh hriăm hra\ 75 sa\, wa\l krah dôk hlăm kr^ng djo\ t^ng tla kơ brua\ răng mgang dliê, hgu\m ho\ng knơ\ng brua\ lo\ hma bi ksiêm dlăng klei kia\ kriê, ba yua prăk t^ng tla brua\ răng mgang dliê ho\ng 12 pô dliê jing du\m êpul brua\... Mơ\ng du\m brua\ ngă ana\n, thâo săng kơ hdră êlan, lehana\n boh tu\ dưn brua\ bi t^ng tla kơ du\m êpul brua\ lehana\n mnuih hlăm ]ar dưi lo\ mđ^. Mb^t ho\ng ana\n truh kơ mlan 10/2018 keh răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê ]ar Kontum mâo ma\ yua êlâo êbeh 84 êklai prăk mơ\ng prăk anei hla\m thu\n, kơ 19 êpul êya pô dliê jing du\m êpul brua\, lehana\n 74 knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa sa\, wa\l krah. Brua\ t^ng tla bi hmao, bi djo\ đru leh kơ pô dliê mâo prăk lo\ duh bi liê kơ brua\ knua\, lehana\n lo\ mđ^ eneoh mâo ba w^t kơ mnuih [uôn sang, yang [uôn mđ^ kyar klei hd^p mda, mjing nanao klei hd^p mda kjăp. Thu\n 2018 lo\ dơ\ng jing thu\n tu\ jing hlăm jih jang brua\ mơ\ng Keh răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê ]ar Kontum.

                                                     Y-Khem pô ]ih hlo\ng răk