VOV4.Êđê - Krông Pa] jing alu\ wa\lmâo ênhă pla sầu riêng hlăk mboh pro\ng h^n ]ar Dak Lak ho\ng giăm 2 êbâo ha, hnơ\ng mâo êbeh 40 êbâo ton. Mđ^ lar klei găl ]ia\ng mđ^ kyar h’^t kjăp ana sầu riêng hlăm du\m thu\n kơ ana\p, knu\k kna lehana\n mnuih [uôn sang ngă lo\ hma kdriêk Krông Pa] hlăk hluê ngă du\m hdră pla mjing hluê hnơ\ng ]ua\n doh VietGap, GlobalGAP, krơ\ng kjăp du\m hnơ\ng ]ua\n quốc tế kơ klei doh jăk mnơ\ng [ơ\ng lehana\n ksiêm dlăng phu\n agha. Anei jing du\m mta ]ua\n kơ bruă ba ]h^ sầu riêng kơ sang ]ơ mnia ala ta] êngao. Klei ]ih: “ Sầu riêng Krông Pa] – du\m yan djo\ boh mnga” mơ\ng Nam Trang, pô ]ih klei mrâo kơ sang mđung asa\p blu\ Việt Nam jưh dôk ti lăn Dap kngư.

Mrâo bi leh brua\ mprăp bi msiam pưk sang ]ia\ng drông yăn mnga mrâo, Bùi Bá Dũng, ti [uôn Ju\ng, sa\ Êa Yông, kdriêk krông Pa], ]ar Daklak đ^ êdeh nao kơ hma boh sầu riêng pla plua\ hla\m war kphê kbưi ho\ng sang mâo 2km, ]ia\ng nao ]ua\ war, lehana\n po\k masin bi êran hjăn krih êa hlăm war. Dũng brei thâo, mâo klei hâo hưn mtô mblang mơ\ng adu\ brua\ lo\ hma kdriêk krông Pa], mlan 3 thu\n 2019, 2 ha boh sầu riêng go\ sang `u mâo leh kdriêk krông Pa] đru mko\ ]ip điện tử hưn mdah phu\n agha. Mb^t ho\ng ana\n, ]ia\ng dưi mâo ]h^ boh kroh kơ ala ta] êngao hluê ho\ng hdră êlan phu\n, `u lehana\n lu mnuih pla boh sầu riêng ti anei, hgu\m nao hriăm adu\ mjua\t bi hriăm, lehana\n bi mlih hdră dlăng kriê rơ\ng ]ia\ng mâo boh mnga doh VietGap, GlobalGap.

“Plah wah boh sầu riêng VietGap lehana\n boh sầu riêng dlăng kriê tui si knhuah hđăp kreh [uh mơ\ng êlâo dih truh kơ ara\ anei, klei tal êlâo jing amâo mâo đei liê ôh duh kơ brua\, tal dua le\ hbâo pruê, êa drao răng mgang mâo hnơ\ng doh h^n, êlâo h^n kâo [uh hdră mtru\n mơ\ng knu\k kna kơ klei ]h^ mnia boh mnga kơ ala ta] êngao bi mâo hno\ng doh, tal dua, jinhg tui mđing kơ klei hâo hưn, mse\ si mrâo anei klei ba ]h^ kơ trung Quốc ăt ]oh ]ua\n doh VietGap mơh ar\ang blei, lehana\n ]h^ yuôm h^n mơh. Ara\ anei đa đa go\ êsei ba yua leh hdră ana\n, ]h^ mâo ênoh h^n, phung hrui blei khăp h^n. Tôhmô, kr^ng anei sang hmei ]h^ mâo ênoh h^n, lehana\n klei dlăng kriê wiê ênăk kăn jăk mâo klei mnơ\ng ngă rei”.

                    Sầu riêng Krông Pa] dưi m[lir phu\n agha

Bi mlih hdră dlăng kriê wiê ênăk boh sầu riêng amâo mâo djo\ kno\ng mđ6 klei tu\ dưn kơ pô ba w^t đui] ôh, [ia\dah lo\ mjing klei mtru\t mnuih pl ạming jho\ng ngă brua\ pro\ng h^n, m^n pro\ng h^n, thâo ba yua mjeh mrâo, kdrăp ma\ brua\ mrâo ]ia\ng truh kơ klei tu\ jing pro\ng. Ho\ng 30 tôn mâo pe\ mơ\ng êbeh 1 ha boh sầu riêng, Y –Siên Ayu\n, [uôn Ju\ng 2, sa\ êa Yông la], anei jing sa klei tu\ dưn pro\ng êdi tơl hlăk 5 thu\n êlâo kâo hmăng hmưi ka dưi [uh mơh. Mâo mdơ\ng sa boh sang pro\ng siam ho\ng ênoh êbeh 1 êklai prăk, jing leh boh mơ\ng brua\ `u pla boh sầu riêng:

“Mphu\n dô pla boh sầu riêng amâo mâo thâo klei dlăng kriê ôh, ăt krih êa, pruê hbâo [ia\dah amâo mâo thâo krih ôh êa drao răng mgang kơ ana boh. Leh mâo nao hriăm adu\ mjua\t bi hriăm klei dlăng kriê, lehana\n lo\ hrăm êmuh hdră mjut mjing boh sầu riêng, ho\ng phung tuôm pla mjing sui leh snăn ara\ anei kâo thâo leh mơh. Ara\ anei amâo guôn lo\ duah êmuh ara\ng ôh, kâo ]o\ng thâo leh ma\ brua\. Mơ\ng leh bi mlih hdră ma\ brua\ snăn ana boh sầu riêng ]a\t đ^ h^n, klei hd^p mâo leh klei bi mlih, tloh blei mprăp leh djăp mta mnơ\ng yua”.

                    Ayo\ng Dũng krih êa kơ sầu riêng gai mơ\ng kbưi

Y-Ngăt Niê, khua êpul hgu\m phung ngă lo\ hma sa\ Êa Yông, kdriêk krông Pa] brei thâo, ara\ anei kluôm sa\ mâo 900 ha ana boh kroh, hjăn boh sầu riêng truh 700 ha, hlăm ana\n êbeh 500 ha mâo pe\ leh. Yăn thu\n 2019, kluôm sa\ ]h^ mâo 7.500 tôn boh sầu riêng, mâo ba w^t êbeh 300 êklai prăk. Ăt tui si Y-Ngăt, kha\dah boh sầu riêng amâo lo\ yuôm mse\ ho\ng thu\n êlâo ôh, [ia\dah ho\ng ênoh mơ\ng 45 truh 55 êbâo prăk/kg, ăt ba w^t leh mơh kơ mnuih pla mjing klei hd^p hơ^t ênang, đru leh kơ lu boh [uôn mâo klei bi mlih pral:

“Mơ\ng leh mâo pla boh sầu riêng ba w^t leh klei hơ^t kjăp kơ klei hd^p mda mnuih [uôn sang Êđê pô, mse\ si go\ sang Y-Thơm, Y-Siên đ^ kyar h^n leh… Mse\ ho\ng go\ sang hmei mrâo la] ana\n di`u thâo pruê hbâo, krih êa drao djo\ snăn ana boh đ^ jing jăk. Mâo lu go\ êsei 1 ha mâo ba w^t mơ\ng 15 – 20 tôn”.

                             Mnuih [uôn sang Krông Pa] hrui pe\ boh sầu riêng

Daklak ara\ anei mâo êbeh 5 êbâo ha ana boh sầu riêng, hlăm ana\n kdriêk krông Pa] mâo leh êbeh 2 êbâo ha, truh kơ mkrah ênha mâo hlăm kluôm ]ar.Hnơ\ng boh sầu riêng mâo hlăm ]ar Daklak, lehana\n boh nik hlăm kdriêk Krông Pa] lu jing ăt ba ]h^ kơ trung Quốc, ho\ng êlan klah. Nguyễn Huy Hoàng, khua adu\ brua\ lo\ hma kdriek krông Pa] brei thâo, ]ia\ng mâo anôk ]h^ mnia boh sầu riêng ho\ng klei kjăp, thu\n 2019 kdriêk mâo leh giăm 400ha mâo tu\ yap leh VietGap, lehana\n giăm 400ha mâo hdră hưn kla\ ênu\m phu\n agha boh sầu riêng. Klei anei ngă bi mlih leh klei thâo săng hlăm mnuih [uôn sang pla mjing ana boh kroh, hlăm ana\n jing boh sầu riêng:

“Ho\ng boh sầu riêng mâo ti kdriêk krông Pa] mnuih blei yua bi mni snăk. Klei ]ang hmăng pro\ng h^n hlăm thu\n 2020 anei lehana\n du\m thu\n kơ ana\p, jing akâo kơ knu\k kna đru kơ ]ar Daklak, hlăm ana\n kdriêk krông Pa] mâo ]h^ lu kơ ala ta] êngao, lehana\n mâo lu ala ]ar mkăn thâo. Hmei srăng g^r h^n mb^t ho\ng mnuih pla mjing, duh mkra mjut mjing bi  mâo boh sầu riêng doh djăp ênoh ]ua\n pioh ]h^, lehana\n ho\ng klei ]ang hmăng srăng mâo ]h^ kơ ala ta] êngao lu h^n hla\m thu\n 2020 lehana\n hlăm du\m thu\n kơ ana\p”.

Sa yăn mnga mrâo lo\ truh ho\ng kr^ng lăn hrah Bazan hing ang, ho\ng du\m kleibi mlih hdră ma\ brua\ mơ\ng phung pla mjing boh sầu riêng, lehana\n klei sa ai mb^t mơ\ng dhar brua\ lo\ hma, s^t nik ana boh sầu riêng srăng ba w^t klei tu\ dưn pro\ng s^t êm^t, đru ba hriê klei trei mđao kơ mnuih [uôn sang kơ anei.

Y-Khem pô ]ih hlo\ng răk