VOV4.Jarai-Dưi pơgang brơi, pơčrâo anih pla pơjing tong ten laih djă kơphê Ƀuôn Ma Thuôt gơnam sĭ mơdrô mơ̆ng thun 2005, samơ̆ yua kơ sĭ mơdrô kơphê asar đôč anun yơh kơphê Ƀuôn Ma Thuôt rơngiă tui hĭ tơlơi hmư̆ hing. Kơphê Ƀuôn Ma Thuôt hmư̆ hing laih samơ̆ aka ƀu djă pioh boh tŭ yua ôh, aka pơđĭ tui rơnoh prăk pơhrui glăi kơ mơnuih pla kơphê.

Amăng đang kơphê mơtah mơda hlơ hlip hơmâo wơ̆t phun boh sầu riêng, boh ƀơr, phun tiu, Y Ki Ƀuôn Krông, dŏ pơ ƀôn Kŏ Tam, să Ea Tu, plơi prong Ƀuôn Ma Thuôt, brơi thâo, đang hmua boh troh ñu ngă tui tơlơi pơkă mơ̆ng jar kmar, kơphê boh lơ̆m sa ha truh 3 tơn mơkrah kơphê asar krô k’uă giong. Ñu ngă ding kơna Khul ngă ƀong hrom đang hmua Ea Tu, pla kơphê tui hơdră hơđong kjăp, gơnam sĭ mơdrô mơ̆ng kơphê sang anŏ ñu hơmâo arăng blơi laih hăng rơnoh hơđong yôm.

“Khom ngă djơ̆ tơlơi arăng pơtô tui hră pơtrun RFA hnun kah arăng mơ̆ng blơi kơphê ta. Mă bruă khom čih pioh amăng hơdrôm hră tui hăng pô ngă khua khul pơtô brơi, pruih ia jrao hlăt, pruai kmơ̆k hiư̆m ñu, djơ̆ hrơi mông..., laih anun truh pĕ boh ăt kar kăi mơ̆n, trơ̆i čre than, wai  lăng...lêng koq hrăm ngă tui djơ̆ tơlơi pơtô. Truh mông sĭ kơphê hơmâo ƀing pơ ala anom ngă ƀong hrom amra čih pơ alin rơnoh sĭ mơdrô 1 rơbâo prăk sa kg kơphê dŏ asăt”.

Khua anom bruă ngă ƀong hrom, Khua wai lăng bruă ngă hmua hăng sĭ mơdrô bơkơnar Ea Tu, ơi Trần Đình Trọng, brơi thâo, gah anih wai lăng lŏn mơnai Ƀuôn Ma Thuôt pla kơphê pơjeh djuai jơman hloh ƀơi rŏng lŏn tơnah, pla pơjing rai kơphê hiam tŭ yua djơ̆ hnong pơkă mơ̆ng jar kmar, yua kơ anun anŏ gêh găl pioh ngă ƀong hrom dưi pơđĭ rơnoh kơphê sĭ mơdrô.

Pla kơphê hơđong kjăp, Ƀuôn Ma Thuôt pơjing tơpung kơphê jơman

Khă tui anun, hơdôm thun rơgao lu sang bruă sĭ mơdrô kơnong blơi mă ha mơkrah rơnoh kơphê sĭ kơ gơñu mơ̆ng anom ngă ƀong hrom anai. Mrô dŏ glăi rơbêh 300 tơn, anom bruă ngă ƀong hrom khom k’uă pơjing tơpung kơphê pioh sĭ djă anăn kơphê Ea Tu laih anun hna kơphê tơpung jơman phara hơjăn, kiăng pơđĭ tui ƀơ ƀrư̆ rơnoh huăi kơnang kơ bruă sĭ kơphê asar:

“Anăn pơčrâo lŏn mơnai anih pla kơphê hơdjă Ƀuôn Ma Thuôt lăi tơpă ră anai dŏ aka ƀu rơđah đơi ôh, khul grup ngă hrom sĭ kơphê Ƀuôn Ma Thuôt hơmâo bơblih anăp pơjing kơphê kiăng mơñum  jơman. Anom bruă ngă ƀong hrom ăt jing sa ding kơna mơ̆ng khul, yua kơ anun ngă bruă abih pran jua rĭm thun ba nao tơpung kơphê pioh pơplông ruah mă tơpung kơphê hơdjă jơman, mơ̆ng anun djru hrom pơgang pioh anăn kơphê Ƀuôn Ma Thuôt jing kơphê jơman, kơphê hiam phara pioh kơ jar kmar thâo laih anun amra pơđĭ tui rơnoh sĭ mơdrô, ƀu djơ̆ lăi kơnong sĭ mơdrô kơphê asar đôč ôh kah hăng hlâo adih juăt ngă ƀu ba glăi boh tŭ yua hơgĕt ôh”.

Sit mơ̆n tơdah kơnong sĭ mơdrô kơphê asar đôč, kơphê anăn hơmâo pơhaih lŏn mơnai anih pla rơgoh ƀơi Ƀuôn Ma Thuôt amra rơngiă anăn amăng anih sĭ mơdrô. Tui hăng ơi Lê Đức Huy, Kơ-iăng Khua phun kông ty sa ding kơna sĭ mơdrô kơphê 2/9 Dak Lak, anăn sĭ mơdrô kơphê Ƀuôn Ma Thuôt kơnong tŭ yua lơ̆m pơkra ming tơpung kơphê laih k’uă giong, kơphê pơkra tơpung hlao, hling ia mơñum lăi kơphê tañ lĭ. Kiăng ngă djơ̆ bruă pơthâo anih pla kơphê rơgoh Ƀuôn Ma Thuôt lĕ khom ngă hrom sang hna kơphê, k’uă kơphê jing tơpung pioh lŭk ia mơñum tơpung kơphê tañ lĭ sĭ kơ mơnuih ƀôn sang blơi mơñum, pioh lăi pơthâo gơnam sĭ mơdrô anun djă anăn hơjăn pô.

Hăng bruă ngă, Kơ-iăng Khua khul kơphê Ƀuôn Ma Thuôt, ơi Lê Đức Huy brơi thâo, hơdôm thun rơgao, Khul hơmâo pơtô brơi ƀing ding kơna mă yua tơlơi pơčrâo lŏn mơnai anih pla kơphê Ƀuôn Ma Thuôt hăng gơnam tơpung kơphê k’uă giong:

“Ră anai, khul ăt amra lăi pơthâo lu hơdră mă yua hră pơčrâo anih pla kơphê Ƀuôn Ma Thuôt, ta khom hơmâo anih pla, pơčrâo brơi arăng ƀuh lŏn mơnai glai klô Ƀuôn Ma Thuôt, khom pơhaih tong ten blơi kơphê mơ̆ng anih pla djơ̆ hơdră rơgoh mơ̆ng Ƀuôn Ma Thuôt, laih anun tal klâo dơ̆ng lĕ sit hna hăng k’uă tơpung kơphê khom jơman hiam hơdjă rơgoh djơ̆ anăn kơphê Ƀuôn Ma Thuôt biă mơ̆n, ƀâo bơngưi ia kơphê.

Bruă anun, khul kiăng hơmâo mơnuih mă bruă hyu pơtô pơblang, wai lăng anih anom pla kơphê hăng hna, k’uă kơphê pơjing tơpung kơphê hling ia lĭ hlong mă mơñum, lăi kơphê lĭ mơtam. Ăt gir run pơkra tơpung kơphê khom thâo phun tơdŭ, pơgang ba anih pla pơčrâo brơi thâo anăn samơ̆ aka ƀu ĕp anih sĭ mơdrô hơđong ôh”.

Pơčrâo brơi anăn kơphê Ƀuôn Ma Thuôt tơpung sĭ mơdrô hơmâo čih anăn amăng dêh čar mơ̆ng thun 2005, pô anăn kơphê lĕ Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Dak Lak, Gơnong bruă Boh thâo hăng ia rơgơi phrâo wai lăng, Khul kơphê Ƀuôn Ma Thuôt mă yua. Hơmâo 12 boh sang bruă ƀơi Ƀuôn Ma Thuôt čih anăn mă yua hră pơčrâo anai hăng abih bang đơ đam pla kơphê 15 rơbâo hektar, abih tih rơnoh kơphê pơhrui glăi 46 rơbâo tơn rĭm thun, hăng 9000 boh sang anŏ ngă hmua pla kơphê.

Pla kơphê hăng pơjing tơpung kơphê jơman pioh mơñum anăp pơđĭ kyar phrâo

kiăng pơđĭ tui anŏ hiam kơphê Ƀuôn Ma Thuôt

Hră pơčrâo brơi anăn kơphê Ƀuôn Ma Thuôt ăt čih anăn pơgang mơnuih ngă pô ƀơi 10 boh dêh čar hăng kual lŏn, ră anai hlăk rơkâo kiăng pơgang anăn pô sĭ mơdrô pơ kual EU hăng dêh čar Japan. Mơ̆ng thun 2016, hră pơčrâo anăn kơphê Ƀuôn Ma Thuôt phrâo ngă tui pơ anăn brơi hơdôm mơta kơphê tơpung sĭ mơdrô.

Ră anai, rĭm thun kơphê tơpung hna, pơkra ming jing kơphê tañ lĭ hơmâo logo anăn kơphê Ƀuôn Ma Thuôt kơnong 80 tơn, aset biă pơkă hăng anih sĭ mơdrô blơi lu ăt kah hăng anăn hing ang ñu kơphê tơring čar Dak Lak.

Ơi Phạm Gia Việt, Kơ-iăng Khua Gơnong bruă Boh thâo hăng ia rơgơi phrâo tơring čar Dak Lak brơi thâo, blan 4/2021, hră pơčrân lŏn mơnai anih pla kơphê Ƀuôn Ma Thuôt dưi hơmâo Anom bruă pơgang ia rơgơi tơlơi pơmin pơčeh phrâo dêh čar ngă brơi hră brơi pơlar tui lu sang anŏ amăng dêh čar mă yua anăn kơphê hna, kơphê tơpung tañ lĭ ia along. Ră anai, Gơnong bruă Boh thâo rơkâo đĭ hăng Khua tơring čar Dak Lak ngă hră čih pơkra glăi brơi djơ̆ găl mă yua hră pơčrâo lŏn mơnai, mă yua hăng hră brơi pơlar tui phrâo.

“Tơlơi phiăn wai lăng mă yua hră pơčrâo lŏn mơnai kơphê Ƀuôn Ma Thuôt hlăk čih pơkra glăi tal dua, ăt ƀiă giong laih, ră anai mơ-it nao kơ hơdôm bơnah ngă hrom, ƀing bơbeč djơ̆ kiăng hmư̆ tơlơi pơgôp hiăp. Bruă mă yua ia rơgơi tơlơi pơmin pơčeh phrâo anai ăt sa tơlơi tơnap mơ̆n, yua dah ih khom ngă hrom, samơ̆ tơdah ngă hrom laih ih khom tŭ ư hơdôm tơlơi pơkă ngă pô pơčeh phrâo ia rơgơi anai.

Bơhmutu, anăn sĭ mơdrô, rup gru gơnam sĭ mơdrô...tơdơi anai kiăng pơgang ba ta khom čih anăn rơkâo. Tơdah ƀu gưt ngă hrom lĕ arăng huăi  pơgô̆ ta lơi”.

Kiăng dưi mă yua hră pơčrâi lŏn mơnai kơphê Ƀuôn Ma Thuôt brơi kơ gơnam sĭ mơdrô kơphê, djop sang bruă sĭ mơdrô, mơnuih ƀôn sang khom ngă djơ̆ lu tơlơi pơtrun. Samơ̆ amăng bruă ngă hrom hơbit bơbeč yua gơnam sĭ mơdrô kơphê ră anai, tơnap biă mă pơtong lăng pơkă ñu kơphê Ƀuôn Ma Thuôt sit nik.

Kơphê Ƀuôn Ma Thuôt hơmâo anăn hmư̆ hing samơ̆ aka pơđĭ tui boh tŭ yua mơ̆ng ñu ôh, aka pơđĭ rơnoh sĭ mơdrô pơgang anŏ tŭ yua kơ mơnuih ngă hmua pla kơphê. Tơlơi čih ngă kơ hră pơčrâo lŏn mơnai anih pla kơphê Ƀuôn Ma Thuôt rơngiă hĭ đôč amăng anih sĭ mơdrô prong ƀuh rơđah ƀơi anăp mơta yơh.

Nay Jek: Pơblang