VOV4.Jarai - Hrơi blan rơgao, bruă arăng phă glai, pơdŭ kyâo ča čot hơmâo ƀơi dua boh tơring čar Gia Lai hăng Kon Tum. Hơdôm pluh ektar glai ƀơi tơring glông Ia H’Drai, tơring čar Kon Tum arăng koh drôm kyâo mă lŏn ngă hmua, samơ̆ aka ƀu hơmâo anom bruă pơpă ôh gơgrong pơsir bruă. Bơ ƀơi tơring glông kual ataih K’bang, tơring čar Gia Lai lĕ glai kyâo dổi prong krên dên, hŭi đôč mơng hơmâo ăt hơmâo arăng koh drôm mă kyâo mơn. Kơnong amăng ƀiă hrơi đôč, tơhan wai lăng glai hơmâo ƀuh năng ai 50 met khô̆i kyâo hơmâo arăng pơdŭ đuăi mơng glai.

Ƀơi kual glai 726 amăng să guai lŏn ia Ia Dal, tơring glông Ia H’Drai, tơring čar Kon Tum hơmâo 17 ektar glai rưng hơmâo arăng drôm či mă lŏn ngă hmua. Amăng kual anai, arăng koh drôm kyâo ƀu thâo hơ-ưi ôh. Ƀơi anih drôm kyâo brơi ƀuh gơñu drôm kyâo prong biă, kyâo yơyôm soh, hơmâo uă hĭ đơ anet, blah rơpih rơpih ba nao pơ pơkŏn. Amăng mrô glai 17 ektar anai, mơnuih ƀon sang pla hơbơi plôm hăng boh ñông laih. Ơi Nguyễn Quốc Tuấn, Khua wai lăng glai rưng tơring glông Ia H’Drai pơsit, mrô lŏn 17 ektar anai yua Kông ti pơčruh ngăn Kơsu Sa Thầy wai lăng:

“Tui hăng mrô jŭ yap glai rưng thun 2014 hăng lăng glăi glai rưng amăng thun 2020 lĕ 17 ektar glai anai yua Kông ti pơčruh ngăn Kơsu Sa Thầy wai lăng hơmâo pơplih đang glai jing pla kơsu laih”.

Arăng phă glai pioh ngă hmua ƀơi Ia H’Drai, tơring čar Kon Tum.

Tui anun, tui gong gai hăng anom apăn bruă tơring glông Ia H’Drai, 17 ektar anai dŏ amăng mrô 6.000 ektar Kông ti pơčruh ngă Kơsu Sa Thầy apah mă, tui anun hăng bruă glai rưng hơmâo pơplih jing pla phun kyâo pơkŏn, mă kyâo glai hlâo či jao lŏn kơ anom bơwih ƀong anai. Anai lĕ tơhnal pơsit gong gai să Ia Dal, Anom wai lăng glai hăng Jơnum min mơnuih ƀon sang tơring glông Ia H’Drai pơsit 17 ektar glai arăng phă anai ƀu djơ̆ glai ôh. Samơ̆, ơi Đỗ Thanh Nam, Khua prong kông ti lăi lĕ, lŏm ƀu djơ̆ Kông ti wai lăng ôh

“17 ektar anai lĕ lŏn gah rơngiao mrô lŏn mơ̆ Kông ti wai lăng, anun lĕ ƀu djơ̆ đơ đam lŏn mơng kông ti ôh. Sit tui anun yơh, năng ai ñu arăng tual djơ̆ glăi. Đơ đam lŏn anai ƀu djơ̆ đơ đam lŏn mơng Kông ti wai lăng ôh. Kâo lăi sit tui anun”.

Bruă 17 ektar đang glai ƀơi să Ia Dal, tơring glông Ia H’Drai, tơring čar Kon Tum hơmâo arăng koh drôm kyâo, mă lŏn ngă hmua hơmâo sit Khua git gai Ping gah tơring čar Kon Tum ơi Dương Văn Trang mơtăm yơh git gai ngă rơđah bruă mơng akŏ blan 6. Samơ̆ 1 blan rơgao laih, tơlơi lăi glăi mơng hơdôm anom bruă aka ƀu rơđah ôh, lăi pơthâo luk puk biă.

Hơdôm ƀĕ kyâo pơprong ƀơi Ia H’Drai hơmâo pơdŭ đuăi.

Bơ ƀơi tơring glông K’bang, tơring čar Gia Lai tơhan apăn bruă phrâo ƀuh 50 met khô̆i kyâo yôm hơmâo arăng drôm mă laih anun pơdŭ đuăi mơng glai. Ƀơi kual glai 25, glai mơng Kông ti TNHH sa ding kơna Đăk Roong wai lăng, hơmâo lu phun dổi, kyâo hơngo glông hơdôm pluh met, prong mơng 80cm truh 1,5 met hơmâo arăng drôm bơrơbuh laih. Ră anai ƀơi anih arăng drôm kyâo dŏ kơnong phun akha hăng kơsol kyâo arăng uă, hơmâo rơnap hăng tơdŭ, than kyâo đôč yơh. Kyâo hiam hơmâo arăng pơdŭ đuăi laih. Hơdôm phun akha kyâo phrâo hăng hơđăp brơi ƀuh, bruă arăng koh drôm kyâo ča čot ƀơi anai hơmâo mơng sui laih. Ơi Nguyễn Minh Sự, Khua kông ti TNHH sa ding kơna wai lăng glai Đăk Roong, tơring glông K’bang pơblang:

“Tơlơi hơmâo ră anai lĕ, mơnuih ƀon sang ƀơi anai kiăng pơdong sang dŏ hăng ngă sang rung; hơmâo mơnuih djai amăng plơi thơ gơñu ăt nao pơ glai koh kyâo mơn. Mơnuih ƀon sang ƀơi anai ƀu yua kyâo krô pơkra bong ôh, gơñu pơkra hăng kyâo săt. Hơmâo mơn mơnuih đa pơhmao mă či koh drôm kyâo ba sĭ. Tơnap biă či wai lăng”.

Ƀu kơnong pơdơi yah bruă glai rưng arăng phă prai kơtang đôč ôh, bruă pơdŭ kyâo hăng ngă hră pơ-ar kyâo koh drôm ča čot jing djơ̆ tơlơi phiăn ƀơi tơring čar Gia Lai ăt hơmâo lu mơn. Phrâo rơgao, ƀơi să Đăk Smar, tơhan wai lăng glai tơring glông Kbang hơmâo ƀuh rơdêh ôtô BKS 81C-177.40 pơgiăng ba 21,3 met khô̆i kyâo, hơmâo 15 ƀĕ kyâo dổi arăng trơ̆i wil, trơ̆i ngă rơnap glông hơmâo klum khŏp hăng ƀaih.

Anih arăng drôm kyâo dổi prong ƀơi Kbang, Gia Lai.

Kiăng pơsit rơđah mrô kyâo anai hơmâo mơng hơpă, anom bơwih ƀong Giao Trang (yua ơi Hồ Ngọc Dao, dŏ ƀơi tơring kual Kbang, tơring glông K’bang ngă pô) pơdah hră pơ-ar lăi, kyâo anai ñu blơi mơng anom bơwih ƀong ƀơi Thanh Khê, Đà Nẵng mơng blan 2/2015. Khă hnun, ơi Trương Thanh Hà, Khua wai lăng kyâo glai tơring glông Kbang brơi thâo, hră pơ-ar hăng kyâo anai ƀu djơ̆ hrŏm ôh, kyâo anai lĕ gơñu koh drôm soh tơlơi phiăn.

“K’bang lĕ tơring glông hơmâo lŏn prong biă, amăng glai hơmâo lu kyâo, yua hnun yơh arăng gleng nao biă. Tơlơi pơmin mơng Anom bruă wai lăng glai Kbang lĕ ngă hrŏm hăng tơhan kông ang hơduah ĕp kơđi, pô wai lăng glai, gong gai ƀơi anai đah mơng ngă rơđah bruă arăng hyu koh drôm kyâo, sĭ mơdrô kyâo ča čot, khut khăt khŏm pơsir bruă tui tơlơi phiăn; tap năng, tơdah hơmâo tơlơi ngă kơđi, gơmơi amra rơkâo phăt kơđi ƀơi anih arăng ngă soh, ƀơi anăp abih bang mơnuih kiăng pơhŭi hlâo kơ pô pơkŏn”.

Tui hăng Jơnum min mơnuih ƀon sang tơring glông Kbang, tơring čar Gia Lai, 6 blan rơgao, hơdôm anom apăn bruă hơmâo ƀuh 40 wơ̆t arăng soh tơlơi phiăn glai rưng, rơbêh ha mơkrah amăng mrô anun lĕ mă kyâo ča čot. Ơi Nguyễn Văn Dũng, Khua Jơnum min mơnuih ƀon sang tơring glông brơi thâo, tơring glông hơmâo ngă lu hơdră wai lăng, pơgang glai rưng laih, samơ̆ aka ƀu klă ôh. Tơring glông ăt hmư̆ mơn mơnuih ƀon sang lăi glăi kơ ƀing khua mua, mơnuih wai lăng glai gum ba ƀing hyu dŏp kyâo laih anun glăk hơduah tơña, ngă rơđah:

“Aka ƀu thâo pơsit ôh hơmâo hă ƀŭ bruă ƀing wai lăng glai djru ba ƀing hyu dŏp kyâo, samơ̆ ƀơi anai ƀuh tơlơi arăng wai lăng tơdu. Hăng tơlơi gơgrong ngă khua wai lăng tơring glông, gơmơi khut khăt bơtơhmal mơtăm yơh ƀing khua, ƀing dŏp mă kyâo glai, pơdŭ hyu kyâo ča čot. Laih anun git gai anom apăn bruă hơduah ĕp tañ hơdôm tơlơi soh hơmâo ba nao kiăng hơduah ĕp”.

Tơdơi kơ hơmâo ƀuh rơdêh pơdŭ kyâo hăng hră pơ-ar ngă mă ča, tơhan kông ang, tơhan wai lăng glai tơring glông K’bang, Gia Lai hơmâo ƀuh lu glai rưng arăng koh drôm, lu phun kyâo prong arăng bơrơbuh. Mrô kyâo rơngiă ƀơi hơdôm tal hyu pel ĕp phrâo rơgao lĕ rơbêh 50 met khô̆i.

Siu H’Mai: Pơblang